Ankara'da Birkaç Saniyelik Görüntü, Dijital Gözcüler Aramızda mı?

Ankara. 5 Eylül 2026. Sıradan görünen bir cumartesi akşamı…

Bir vatandaş otomobilinde oturuyor. Elinde profesyonel kamera yok. Bir takip timinin parçası değil. Sadece aracının ekranına bakıyor.

Kaldırımdan birkaç kişi geçiyor. Sürücü bir an duraksıyor. Ekranı geri sarıyor.

Kadrajda Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan var.

Ve onu kaydeden şey bir muhabir değil, bir istihbarat görevlisi değil, gizlenmiş bir kamera değil… Bir otomobil.

Bazen büyük güvenlik problemleri, birkaç saniyelik sıradan bir görüntünün içinde saklanır.

BİR YIL ÖNCE SORMUŞTUK

1 Ekim 2025’te SDE’de yayımlanan “Yeni Nesil Otomobiller Dijital Gözcü mü?” başlıklı yazımda temel mesele şuydu: Kritik bir tesise kamera, kayıt cihazı veya drone ile yaklaşmak güvenlik prosedürlerine takılırken; aynı kabiliyetlerin bir otomobilin gövdesine yerleşmesi durumunda ne yapacağız?

O gün mesele bazılarına uzak, hatta fazla ihtiyatlı bir güvenlik okuması gibi görünmüş olabilir. Oysa aradan bir yıl geçmeden Ankara’da yaşanan küçücük bir olay, tartışmayı soyut olmaktan çıkardı.

Hakan Fidan’ın birkaç saniyelik görüntüsü, tek başına bir “casusluk vakası” değildir. Ama çok daha önemli bir gerçeğin sade ve çarpıcı bir demonstrasyonudur: Yeni nesil otomobil artık yalnızca insan taşıyan bir makine değildir; çevresini gören, algılayan, kaydeden, işleyen ve haberleşebilen hareketli bir dijital platformdur.

ÖNCE BİR YANLIŞ ANLAŞILMAYI TEMİZLEYELİM

Hakan Fidan’ın görüntüsünün Tesla tarafından ABD’ye, başka bir ülkeye veya herhangi bir istihbarat teşkilatına gönderildiğine dair kamuya açık bir kanıt yoktur. Tesla’nın güncel gizlilik açıklamalarına göre Dashcam ve Sentry Mode kayıtları araçta ya da haricî depolama ortamında tutulmakta; bu kayıtların Tesla ile paylaşılmadığı belirtilmektedir.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü millî güvenlik analizi, sansasyonla değil; doğrulanmış kabiliyetler, veri akışları, saldırı yüzeyleri ve olası kötüye kullanım senaryoları üzerinden yapılmalıdır.

Fakat tam da burada asıl soru beliriyor: Görüntünün yabancı bir sunucuya gitmesine gerek kalmadan araç, kritik bir şahsı kaydedebiliyorsa; aynı kabiliyet binlerce, yüz binlerce araçta bulunduğunda nasıl bir güvenlik resmi ortaya çıkar?

Millî güvenlik, “şirket bugün bunu yapmıyor” cümlesine emanet edilemez. Devlet güvenliği; standart, denetim, hukuk ve teknik egemenlikle sağlanır.

OTOMOBİLİN TANIMI DEĞİŞTİ. GÜVENLİK TANIMIMIZ DEĞİŞTİ Mİ?

Yeni nesil otomobilin üzerinde kamera sistemleri, GPS, mikrofonlar, Bluetooth ve Wi-Fi modülleri, hücresel haberleşme, telematik birimler, yüksek işlem gücü, sürücü destek sistemleri ve uzaktan yazılım güncelleme kabiliyeti bulunabiliyor. Bazı veriler araç içinde işleniyor, bazıları belirli koşullarda üretici altyapısına veya üçüncü taraf servislere ulaşabiliyor.

Yani otomobil artık yalnızca mekanik bir ürün değil; siber-fiziksel bir sistemdir. Bir başka ifadeyle, dört tekerlekli bir bilgisayardır. Üstelik bu bilgisayar şehir içinde hareket eder, kritik bölgelerden geçer, insanlarla aynı güzergâhları paylaşır ve bulunduğu çevreden sürekli veri üretir.

Eskiden otomobil insanı taşırdı. Bugün otomobil hem insanı taşıyor hem de çevresini sayısallaştırıyor.

BİR OTOMOBİL ÖNEMSİZ OLABİLİR; BİR MİLYON OTOMOBİL ÖNEMSİZ DEĞİLDİR

Tek bir araçtan elde edilen birkaç saniyelik görüntü, çoğu zaman istihbarat değeri taşımaz. Fakat farklı zamanlarda, farklı noktalarda, çok sayıda sensörden üretilen veriler bir araya getirildiğinde tablo değişir.

Bir askerî tesisin giriş-çıkış yoğunluğu, savunma sanayii kuruluşlarının vardiya saatleri, kritik kamu görevlilerinin rutin güzergâhları, diplomatik bölgelerdeki hareketlilik, enerji tesisleri ve haberleşme merkezleri çevresindeki trafik; plaka, zaman ve konum verileriyle birlikte uzun süreli olarak analiz edilebilirse anlamlı örüntülere dönüşebilir.

İşte yapay zekâ çağındaki asıl sıçrama budur. Tehlike yalnızca kameranın görmesinde değil; milyonlarca küçük parçadan büyük resmi çıkarabilecek analiz gücündedir.

YENİ DENKLEM

Tek bir görüntü istihbarat değildir. Fakat milyonlarca görüntü, konum ve zaman bilgisinin yapay zekâyla çaprazlanması istihbarata dönüşebilir.

YENİ KAVRAM: HAREKETLİ DİJİTAL İSTİHBARAT YÜZEYİ

Siber güvenlikte “saldırı yüzeyi” kavramını kullanırız: Bir sisteme erişilebilecek bütün noktaların toplamı. Bugün devletler için bunun yanında yeni bir alan doğuyor. Ben buna “Hareketli Dijital İstihbarat Yüzeyi” diyorum.

Akıllı otomobiller, otonom taksiler, teslimat robotları, drone’lar, akıllı gözlükler, giyilebilir cihazlar ve şehir sensörleri… Bunların tamamı, gündelik hayatın içinde dolaşan veya sabit biçimde çalışan veri üretim noktalarıdır.

Geleceğin karşı-istihbaratı yalnızca ajanı, şüpheli kişiyi veya klasik dinleme cihazını aramayacaktır. Sensörü, yazılım bileşenini, API’yi, bulut bağlantısını, telematik ünitesini ve yazılım güncellemesini de takip etmek zorunda kalacaktır.

Çünkü geleceğin “gözcüsü” bazen bir insan olmayabilir. Bir yazılım kütüphanesi, bir kamera modülü, bir bulut servisi veya masum görünen bir güncelleme olabilir.

ABD NEDEN BAĞLANTILI ARAÇLARI MILLÎ GÜVENLIK KONUSU YAPTI?

Bu tartışma yalnızca teorik değildir. ABD Ticaret Bakanlığı, Ocak 2025’te Çin veya Rusya ile yeterli bağlantısı bulunan belirli bağlantılı araç donanım ve yazılımlarına yönelik kısıtlamaları kesinleştirdi. Resmî gerekçede, kötü niyetli erişimin hassas verilerin çıkarılmasına ve araçların uzaktan manipüle edilmesine imkân verebileceği açıkça ifade edildi.

Dikkat edelim: Washington otomobile yalnızca “taşıt” olarak bakmıyor. Kamera, mikrofon, GPS, haberleşme modülü ve yazılımı olan bir siber-fiziksel platform olarak bakıyor.

Aynı yaklaşımın temel prensibi Türkiye için de geçerlidir. Mesele Tesla değildir; Çinli, Amerikalı, Alman, Fransız, Koreli veya başka bir marka da değildir. Güvenlik kuralı markaya göre değil, kabiliyete ve veri akışına göre konulmalıdır.

Mesele yanlış anlaşılmasın, sadece elektrikli otomobillerde değil hemen hemen hepsi....

MAHREMIYET BAŞKA, MILLÎ GÜVENLIK BAŞKA; AMA YOLLARI KESIŞIYOR

Avrupa Veri Koruma Kurulu da bağlantılı araçlarda konum ve biyometrik verileri yüksek riskli veri kategorileri arasında ele alıyor; mümkün olduğunda verinin araç içinde işlenmesini ve kullanıcı kontrolünün korunmasını öneriyor. Bu, meselenin yalnızca “siber casusluk” söylemine indirgenemeyeceğini gösteriyor.

Bir yanda vatandaşın mahremiyeti, diğer yanda devletin kritik altyapı ve personel güvenliği vardır. İki alanın ortak noktası veridir. Verinin nerede üretildiği, kim tarafından işlendiği, ne kadar tutulduğu ve hangi hukuk düzenine tabi olduğu artık egemenlik meselesidir.

TÜRKİYE İÇİN 10 MADDELİK MİLLÎ BAĞLANTILI ARAÇ GÜVENLİK DOKTRİNİ

Türkiye’nin bu alanda savunmada kalmaması, oyunun kurallarını şimdiden yazması gerekiyor. Aşağıdaki çerçeve bir başlangıç doktrini olarak tartışmaya açılmalıdır:

1. Millî Bağlantılı Araç Siber Güvenlik Standardı

Türkiye’de satılan bağlantılı araçlar; kamera, mikrofon, GPS, telemetri, Bluetooth, Wi-Fi, hücresel haberleşme, OTA güncelleme ve bulut bağlantıları açısından siber güvenlik sertifikasyonuna tabi tutulmalıdır. UNECE R155/R156 gibi uluslararası çerçeveler taban alınmalı, millî güvenlik ihtiyaçlarıyla genişletilmelidir.

2. Kritik Dijital Mahremiyet Bölgeleri

Askerî tesisler, stratejik savunma sanayii kuruluşları ve seçilmiş kritik kamu alanlarında; sürüş güvenliğini bozmadan kalıcı görüntü kaydı, gereksiz telemetri ve dış aktarımın teknik olarak sınırlandırılabileceği coğrafi güvenlik politikaları geliştirilmelidir.

3. Araç Veri Pasaportu

Her araç için vatandaşın ve denetleyici kurumların anlayabileceği bir veri pasaportu zorunlu olmalıdır: Hangi veri toplanıyor, nerede işleniyor, hangi ülkeye gidiyor, ne kadar tutuluyor, kim erişebiliyor ve yazılım güncellemesiyle bu kurallar nasıl değişebiliyor?

4. Kritik otomotiv verisinde veri yerelleştirme

Konum, biyometrik veri, kritik bölge görüntüleri ve kamu güvenliği açısından hassas telemetri için Türkiye merkezli saklama/işleme şartları ve açık veri sınıflandırması oluşturulmalıdır.

5. Kamu için Güvenli Araç Profili

Cumhurbaşkanlığı, Dışişleri, MSB, TSK, MİT, Emniyet ve kritik kamu personelinin kullandığı araçlarda mikrofon, kamera, telemetri, bulut erişimi ve uzaktan komut yetenekleri özel güvenlik profiline tabi tutulmalıdır.

6. OTA güncellemelerinde yaşam döngüsü denetimi

Bir otomobil bugün güvenli olabilir, yarın tek bir yazılım güncellemesiyle yeni veri akışları veya yetenekler kazanabilir. Sertifikasyon, aracın satış anıyla sınırlı kalmamalı; bütün yazılım yaşam döngüsünü kapsamalıdır.

7. SBOM - Yazılım Malzeme Listesi

Kritik araç yazılımlarında kullanılan bileşenlerin, kütüphanelerin ve tedarikçilerin izlenebilirliği sağlanmalıdır. Devlet, hangi kritik kodun hangi tedarik zincirinden geldiğini bilmelidir.

8. Otomotiv Siber Güvenlik Test ve Sertifikasyon Merkezi

Siber Güvenlik Başkanlığı koordinasyonunda; TSE, ilgili bakanlıklar, BTK, KVKK, üniversiteler ve güvenlik kurumlarının katkısıyla tersine mühendislik, sızma testi, veri akışı analizi ve uzaktan erişim testleri yapabilen bir merkez kurulmalıdır.

9. Vatandaşa gerçek zamanlı Veri Trafiği Ekranı

Kullanıcı, aracının hangi veri kategorilerini ne zaman işlediğini ve dış bağlantı kurduğunu anlayabilmelidir. Dijital rıza yüzlerce sayfalık sözleşmelere gömülmemeli; araç ekranında görünür ve yönetilebilir olmalıdır.

10. TOGG’u dijital egemenlik platformu olarak konumlandırmak

Yerli otomobilin stratejik değeri yalnızca batarya, motor veya tasarım değildir. Yazılım, kriptografi, haberleşme altyapısı ve veri yönetimi de millî egemenliğin parçasıdır. TOGG bu alanda Türkiye’nin referans güvenlik mimarisine dönüşebilir.

YENİ NESİL NİZAMİYENİN SINIRI ASFALTIN ÜZERİNDE BAŞLIYOR

Eskiden güvenliği nizamiyede sağlardık. Kimlik sorar, çantayı kontrol eder, fotoğraf makinesini içeri sokmaz, drone’u bölgeye yaklaştırmazdık.

Fakat artık kameranın tesise girmesine gerek yok. Kamera tesisin önünden günde yüzlerce kez geçebilir. Sensör, duvarın dışında kalır; veri ise içerideki düzen hakkında ipuçları üretebilir.

Bu nedenle geleceğin güvenliği yalnızca beton, tel örgü ve nöbetçiyle kurulamaz. Dijital sınırların da çizilmesi gerekir. Nasıl ki kritik hava sahasına izinsiz drone sokulmuyorsa, kritik bölgelerde sürekli ve gereksiz veri üretiminin de kuralları olmak zorundadır.

Bunun adı teknoloji düşmanlığı değildir. Bunun adı dijital egemenliktir.

MESELE TESLA DEĞİL; SADECE TESLA MI? MESELE EGEMENLİK

Hakan Fidan görüntüsünden hareketle Tesla’yı “casus otomobil” ilan etmek kolaydır. Fakat kolay cevaplar, büyük problemi görünmez kılar.

Bugün Tesla konuşulur. Yarın başka bir marka. Sonra otonom taksiler, teslimat robotları, akıllı gözlükler ve yeni nesil şehir sensörleri gelir. Teknolojinin markası değişir; temel soru değişmez: Ülkenizin içinde üretilen dijital verinin hâkimi kim?

Geçen yıl yazımı şu cümleyle bitirmiştim: “Egemenlik, haritalarımızın ve verilerimizin kimde olduğuna bağlıdır.” Bugün bu cümlenin yanına bir yenisini koymak gerekiyor.

DİJİTAL SINIR

21’inci yüzyılda bir ülkenin sınırı yalnızca hudut kapısında başlamaz; kameranın gördüğü, GPS’in işaretlediği, mikrofonun duyduğu ve yazılımın dışarı taşıdığı yerde de başlar.

Hakan Fidan’ın Ankara sokaklarında bir otomobil kamerasına yansıması birkaç günlük sosyal medya gündemi olarak unutulabilir. Devlet aklı ise o birkaç saniyenin arkasındaki büyük resmi görmek zorundadır.

Çünkü bugün bir otomobil tesadüfen bir bakanı görüntüledi. Yarın milyonlarca hareketli sensör bir ülkenin gündelik hayatını, kritik altyapısını, insan hareketlerini ve güvenlik rutinlerini sürekli olarak sayısallaştırabilir.

Artık soru “Otomobiller dijital gözcü mü?” değildir.

ASIL SORU ŞUDUR: DİJİTAL GÖZCÜLERİN DOLAŞTIĞI BİR DÜNYADA, ONLARI KİM DENETLEYECEK?

Türkiye bu sorunun cevabını başkalarının yazdığı kullanım sözleşmelerinde aramamalıdır. Kendi hukukunu, kendi standardını, kendi sertifikasyon mekanizmasını, kendi teknolojisini ve kendi dijital egemenlik doktrinini oluşturmalıdır.

SİBER VATAN YALNIZCA SUNUCULARDA KORUNMAZ.

Yollarda, otomobillerde, sensörlerde, yazılımlarda ve verinin geçtiği her noktada korunur.

Verisini koruyamayan devlet, bir süre sonra sırrını; sırrını koruyamayan devlet ise egemenliğini tartışmaya başlar.

(E)Tuğg. Halil İbrahim BÜYÜKBAŞ