Alamut’tan Pensilvanya’ya

Devletin İçinde Büyüyen Gölge

Kasım Gülek’in cenaze safından Ecevit’in telefonuna; Mamak’taki askerlik günlerinden Fuat Doğu tartışmalarına ve Pensilvanya’daki karargâha uzanan yarım asırlık izler…

Bazı örgütler meydana çıkarak değil, saklanarak büyür. Devlete savaş ilan etmezler; devlet adına konuşmaya başlarlar. Silahlarını ilk gün çekmezler; önce devletin damarlarına yerleşirler.

15 Temmuz 2016 gecesi Türkiye’nin karşısına çıkan yapı, birkaç generalin, pilotun veya polisin oluşturduğu sıradan bir darbe şebekesi değildi. Karşımızda; yarım asra yayılan, hücreler hâlinde örgütlenen, mensuplarına gerçek kimliklerini gizlemeyi öğreten, devletin kritik kurumlarına sabırla yerleşen ve liderinin iradesini hukuk ile vicdanın üzerine çıkaran bir yapı vardı.

Bu nedenle FETÖ’yü anlamak için yalnızca 15 Temmuz gecesine değil, o geceyi mümkün kılan uzun yürüyüşe bakmak gerekir. Çünkü hiçbir mahrem yapı bir gecede ortaya çıkmaz. Önce güven toplar; ardından siyasi meşruiyet üretir. Okullarla, yardım faaliyetleriyle ve dinî söylemle görünür olurken asıl hiyerarşisini görünmez tutar.

Bu yürüyüşün izleri bizi Ankara Mamak’a, Kocatepe Camii’ne, Başbakanlık makamından açıldığı aktarılan bir telefona, Chicago uçağına ve Pensilvanya’ya götürüyor. Daha geriye gittiğimizde ise tarihin en gizemli örgütlenmelerinden biriyle karşılaşıyoruz: Hasan Sabbah’ın Alamut’u…

Bir Fotoğrafın Anlattığı Kocatepe’deki O Saf

Tarih 23 Ocak 1996… Ankara Kocatepe Camii, devlet ve siyaset dünyasının önde gelen isimleriyle doludur. Tedavi için gittiği Amerika Birleşik Devletleri’nde hayatını kaybeden eski CHP Genel Sekreteri Kasım Gülek’in cenaze namazı kılınacaktır.

Cenazede Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, TBMM Geçici Başkanı Süleyman Arif Emre, Erdal İnönü, bakanlar ve milletvekilleri bulunmaktadır. Kalabalığın önüne geçen ve namazı kıldıran kişi ise Fetullah Gülen’dir.

Dönemin Hürriyet gazetesi bu görüntüyü “Devlete İmamlık Yaptı” başlığıyla haberleştirir. Haberde, Gülen’in siyasal görünürlüğünün arttığı bir dönemde devletin zirvesinin önünde cenaze namazını kıldırmasının dikkat çektiği vurgulanır.

Musallada yatan Kasım Gülek de sıradan bir siyasetçi değildir. Uzun yıllar CHP Genel Sekreterliği yapmış; bakanlık, milletvekilliği ve senatörlük görevlerinde bulunmuş, NATO Parlamenterler Konferansı çevrelerinde görev almış uluslararası bağlantıları güçlü bir isimdir.

Kocatepe Fotoğrafının Sırrı

O gün henüz savaş uçakları Türkiye Büyük Millet Meclisini bombalamamıştı. Fakat örgütün lideri, devlet protokolünün önünde çoktan görünür bir yer kazanmıştı.

Bu görüntü, tek başına gizli bir operasyonun belgesi değildir. Fakat Gülen’in 1996 yılına gelindiğinde devletin ve siyasetin en üst katmanlarında nasıl bir meşruiyet alanı kazandığını göstermesi bakımından tarihîdir. Örgüt henüz silahını göstermemiştir; lideri ise devletin en güçlü isimlerinin önünde dinî otorite görüntüsü vermektedir.

Üç Yıl Sonra

Kocatepe’den Pensilvanya’ya

Kasım Gülek’in cenaze namazından yalnızca üç yıl sonra Fetullah Gülen’in hayatındaki en kritik yolculuk başlayacaktır. Bu yolculuğun öncesinde öne çıkan siyasi isim ise Bülent Ecevit’tir.

Laikliği, devlet adamlığı ve Cumhuriyetçi kimliğiyle tanınan Ecevit’in Gülen’e ve onun yurt dışındaki okullarına verdiği destek, yapılanma açısından muhafazakâr çevrelerden alınabilecek herhangi bir destekten çok daha kıymetliydi. Çünkü Ecevit’in desteği, hareketin yalnızca dinî çevrelerde değil, laik ve sosyal demokrat kamuoyunda da kabul görmesini kolaylaştırıyordu.

Örgüt açısından asıl kazanç, bir siyasetçinin yakınlığı değildi; o siyasetçinin temsil ettiği güven duygusuydu. “Ecevit gibi tecrübeli bir devlet adamı bu yapıyı savunuyorsa ortada korkulacak ne olabilir?” sorusu, yapılanmaya güçlü bir toplumsal zırh sağlıyordu.

Ecevit’in Okullara Açtığı Siyasi Kredi

FETÖ’nün yurt dışındaki okulları yalnızca eğitim kurumları değildi; örgütün kendisine uluslararası meşruiyet kazandırdığı en etkili vitrinlerden biriydi. Bu vitrinin önünde duran en güçlü siyasî isimlerden biri de Bülent Ecevit’ti. Ecevit, Gülen yapılanmasına yakın çevrelerin açtığı okulları uzun süre Türkiye’nin kültürel ve eğitim alanındaki başarısı olarak değerlendirdi. Dönemin haberlerine göre Arnavutluk ziyareti sırasında Tiran’daki okulları övdü; yükselen eleştirilere rağmen desteğini sürdürdü.

Ancak bu övgü yalnızca Ecevit’le sınırlı değildi. 12 Eylül askerî darbesinin lideri Kenan Evren’in de bir yurt dışı gezisi sırasında bu okulları ziyaret ettiği, sınıflardaki Atatürk köşelerinden etkilenerek benzer uygulamaların Türkiye’deki okullarda da yaygınlaştırılması yönünde talimat verdiği bilinmektedir. Böylece birbirinden farklı siyasî ve ideolojik çevrelerden gelen devlet adamları, aynı eğitim vitrininin önünde buluşmuştu. Yani bu hain teşkilat takiyenin dibine vurmuştu.

İşte bu destek, yapılanma için adeta siyasî mühürlü bir diplomatik pasaport işlevi gördü. Okullar; başarılı öğrenciler, Türkçe etkinlikleri, diyalog toplantıları, Atatürk köşeleri ve devlet adamlarıyla çekilen fotoğraflarla kamuoyuna sunuluyordu. Vitrinde eğitim, kültür ve Türkiye sevgisi vardı.

Perdenin arkasında ise bambaşka bir yapı büyüyordu:

Seçilmiş insan kaynağı…

Küresel finans ağı…

Siyasî nüfuz…

Bürokratik kadrolaşma…

Ve yıllar sonra devletin en mahrem damarlarına kadar uzanacak kapalı bir örgütlenme…

Devlet adamları vitrini alkışlarken, örgüt perdenin arkasında geleceğin kadrolarını yetiştiriyordu.

Bir Telefon, Bir Uçak, Bir Karargâh

Tarih Mart 1999… Fetullah Gülen’in sağlık kontrolleri için Amerika Birleşik Devletleri’ne gitmesi planlanmaktadır. Aynı dönemde hakkında soruşturma açılabileceğine ilişkin haberler dolaşmakta; Gülen’in böyle bir ortamda Amerika’ya gitmesinin “kaçıyor” şeklinde yorumlanmasından çekindiği aktarılmaktadır.

Gazeteci Faruk Mercan’ın 2008 tarihli kitabından aktarılan anlatıma göre Başbakan Bülent Ecevit, Gülen’i telefonla arar; sağlığını ihmal etmemesini ve Amerika’ya gitmesini söyler. Aynı anlatıda, bu telefonun Gülen’in gidiş kararındaki en etkili sebeplerden biri olduğu belirtilir. Gülen 22 Mart 1999 günü İstanbul’dan Chicago’ya hareket eder.

Yıllar sonra bu süreç gazetelerin manşetine tek bir cümleyle taşınacaktır: “Beni Amerika’ya Ecevit gönderdi.” Bu ifade, resmî görevlendirme belgesi anlamına gelmez; Gülen’in gidiş sürecindeki telefon görüşmesinin gazetecilik dilinde özetlenmesidir. Fakat telefonun siyasi ve tarihî ağırlığı yine de ortadadır.

Yolculuğun Üç Durağı

Telefon Ankara’dan açıldı. Uçak Chicago’ya indi. Sağlık gerekçesiyle başlayan yolculuk, Pensilvanya’daki kalıcı merkeze dönüştü.

Gülen’in Amerika’ya gidişi geçici bir sağlık yolculuğu olarak başlamış, ancak Türkiye’ye dönmediği uzun bir ikamete dönüşmüştür. Pensilvanya’daki yerleşke zamanla örgütün uluslararası ilişkilerinin, eğitim ağının ve sevk-idare mekanizmasının sembolik merkezi hâline gelmiştir. Burada kurulmuş resmî bir devlet karargâhından değil, dünya çapındaki yapılanmanın liderlik ve koordinasyon odağından söz ediyoruz.

“Şefaat Edeceğim İlk Kişi Ecevit”

İlişkinin en çarpıcı boyutlarından biri, gazeteci Reha Muhtar’ın aktardığı bir yemekte ortaya çıkar. Muhtar’ın Faruk Mercan’ın anlatımından naklettiğine göre Gülen; Ecevit’in okullara sahip çıktığını, hareketin büyüklüğünü sezdiğini ve önüne getirilen bir dosyayı geri çevirdiğini anlatır.

Ardından şu ifadeyi kullandığı aktarılır: “Şefaat etme imkânım olursa bunu ilk önce Ecevit için kullanırım.”

Bu cümle yalnızca dinî bir temenni midir? Yoksa Gülen’in siyasi hayatında kendisine en kritik desteği verdiğini düşündüğü bir isme yönelttiği açık bir minnet ifadesi midir? Kesin hüküm vermek mümkün değildir. Fakat kullanılan kelimenin ağırlığı, ilişkinin Gülen tarafından sıradan bir siyasi temasın çok ötesinde görüldüğünü düşündürmektedir.

Livaneli’nin Ağır Suçlaması

Yıllar sonra yazar ve sanatçı Zülfü Livaneli, Ecevit’in Gülen yapılanmasıyla yan yana geldiğini, yapıya kontenjan ve çeşitli imkânlar sunduğunu belirterek “Cemaati devlete ilk yerleştiren Tayyip Erdoğan değil, Bülent Ecevit’tir” değerlendirmesinde bulundu.

Bu gerçek, Ecevit’in okullara verdiği açık destek, Gülen’e ilişkin olumlu tutumu ve Amerika’ya gidiş sürecindeki telefon anlatısı birlikte düşünüldüğünde, dönemin siyasi sorumluluğunun tartışılmasını zorunlu kılar.

Ecevit’in örgütün ileride silahlı darbe teşebbüsüne girişeceğini bildiğini gösteren bir delil yoktur. Fakat tarih yalnızca niyetleri değil, açılan kapıların sonuçlarını da kaydeder. Bu tablo en hafif ifadeyle tarihî bir yanılgıdır; daha ağır yorumuyla, gerçek yüzünü gizleyen bir yapıya istemeden açılmış siyasi bir koridordur.

Tabi ki bu sosyal demokratların FETÖ aşkı mı desem, yoksa FETÖ terör örgütünün sosyal demokrat görünümlü, sol cenaha sızmış, solculuk  rolü yapan tıpkı Kasım Gülek gibi dış istihbarat örgütlerinin yerli yerli aparatları mıydılar …

Oysa ki benim için bu konuda en önemli uyarılardan biri, hayatım boyunca zihnimde taşıdığım bir köşe yazısını kaleme alan Türkiye'nin 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün damadı olan sosyal demokrat gazeteci Metin Toker idi.

Metin Toker, 1980’li yılların başında Milliyet’te yayımlanan bir yazısında Fetullah Gülen için özetle şu çarpıcı öngörüde bulunuyordu:

“Fetullah Gülen, Humeyni’nin rüyasını görüyor. Bir gün Esenboğa Havalimanı’na inecek; on milyon insan onu Çankaya Köşkü’ne taşıyacak.”

Bu cümle benim kulağıma küpe oldu.

Ne zaman bu yapıyla veya ona yakın çevrelerle yolum kesişse, hep aynı soruyu sordum:

Bunların gerçek amacı ne?

Yıllar sonra 15 Temmuz gecesi, o eski uyarının ne kadar ürpertici bir ihtimali işaret ettiği ortaya çıktı.

Şayet darbeciler amaçlarına ulaşsaydı, Pensilvanya’dan kalkan uçak Esenboğa’ya inecek; örgütün lideri, ele geçirilmiş devletin başına bir “kurtarıcı” gibi getirilecekti.

Fakat hesap edemedikleri iki büyük güç vardı:

Recep Tayyip Erdoğan’ın geri adım atmayan iradesi…

Ve tankların, uçakların, kurşunların karşısına imanıyla dikilen Türk milleti…

Pensilvanya’nın hesabı Esenboğa’da değil, milletin meydanlarında bozuldu.

Çünkü o gece bu millet yalnızca bir darbeyi durdurmadı.

Yarım asırdır devletin içinde büyütülen bir Alamut düzenini de yerle bir etti.

Belge Panosu: Manşetlerin Sessiz Tanıklığı

Aşağıdaki kupürler tek başlarına bütün bir tarihî ilişkiyi ispatlamaz. Fakat aynı döneme ait farklı manşetler yan yana getirildiğinde, Gülen–Ecevit ilişkisinin kamuoyuna nasıl yansıdığı ve hareketin hangi siyasi meşruiyet dilini kullandığı daha belirgin hâle gelir.

Görsel 1 — Gülen’in Amerika’ya gidiş kararında Ecevit’in telefonunun etkili olduğu iddiasını öne çıkaran haber kupürü.

Görsel 2 — Reha Muhtar’ın köşe yazısında aktarılan “şefaat” ifadesini manşete taşıyan gazete sayfası.

Görsel 3–4 — Livaneli’nin siyasi değerlendirmesini öne çıkaran görsel ile örgütün hedefleri ve yapılanmasını konu alan dönem kupürü.

Belge Okuma İlkesi

Manşetler hüküm vermez; fakat dönemin siyasi iklimini kaydeder. Görünen fotoğraf, yapılanmanın meşruiyet kazanma basamaklarını anlamak için önemlidir.

Zinciri Birleştirelim

Bir Telefonun Ardında Kalan Sorular

Parçaları yan yana koyduğumuzda ortaya şu akış çıkar: Devlet kurumlarındaki kadrolaşma hakkında çeşitli uyarılar yapılmaktadır. Bülent Ecevit ise Gülen’i ve okullarını kamuoyu önünde savunmaktadır. Gülen, soruşturma söylentileri nedeniyle Amerika’ya gitmekte tereddüt ettiğini anlatmaktadır. Ecevit’in telefonundan sonra 22 Mart 1999’da Amerika’ya hareket eder. Sağlık yolculuğu, Pensilvanya’daki kalıcı ikamete dönüşür. Gülen daha sonra Ecevit’e “şefaat” etmek istediğini söyleyecek kadar güçlü bir minnet ifade eder.

Bütün bunlar tek bir merkezden yürütülmüş planı kanıtlar mı? Hayır. Böyle bir hükme varmak için açık ve doğrudan arşiv belgeleri gerekir. Fakat olayların bir araya getirdiği soru işaretlerini de yok sayamayız. Çünkü siyasi desteğin, toplumsal güvenin ve yurt dışındaki hareket alanının örgütün büyümesinde yarattığı sonuç ortadadır.

Belki Ecevit, kendisine gösterilen eğitim vitrinine inandı. Belki okulları Türkiye’nin kültürel temsilcileri sandı. Belki Gülen’in görünür yüzüyle kapalı kapılar ardındaki mahrem hiyerarşi arasındaki farkı göremedi. Fakat sonuç değişmedi: Gülen, Ecevit’in desteğinden siyasi meşruiyet üretti; Amerika yolculuğu ise örgüt liderine Türkiye dışında geniş ve güvenli bir hareket alanı kazandırdı.

İşte bu nedenle 15 Temmuz’un tarihi yalnızca askerî araçların kışlalardan çıktığı geceyle başlamaz. O tarih bazen bir okul övgüsünde, bazen bir resmî kabulde, bazen görmezden gelinen bir raporda ve bazen Ankara’dan açılan kısa bir telefon konuşmasında saklıdır.

Alamut’un kapıları her zaman silahla kırılmaz. Bazen devlet büyüklerinin güveniyle sessizce açılır.

Daha Eski Bir İz

Her Şey Mamak’ta mı Başladı?

Fetullah Gülen’in askerlik dönemine ilişkin anlatılarda zaman zaman 1960 yılı kullanılmaktadır. Ancak kendi çevresince yayımlanan biyografik anlatıya göre askerlik süreci Kasım 1961’de başlamış; acemilik dönemini Ankara Mamak’taki Muhabere birliğinde geçirmiştir.

Mamak, o yıllarda sıradan bir askerî çevre değildi. 27 Mayıs darbesinin etkileri devam ediyor; ordu içindeki gruplaşmalar, Talat Aydemir teşebbüsleri ve Soğuk Savaş’ın güvenlik yapılanmaları Ankara’nın üzerinde ağır bir gölge oluşturuyordu.

Genç bir vaizin Mamak’taki bir Muhabere birliğinde askerlik yapması tek başına gizli ilişkinin kanıtı değildir. Fakat Gülen’in sonraki yıllarda Türk Silahlı Kuvvetlerinin muhabere, personel, istihbarat ve eğitim damarlarına sızdığı yargı kararlarıyla tartışılan bir yapılanmanın lideri hâline gelmesi, bu dönemi tarihî bakımdan dikkat çekici kılmaktadır.

Sorular burada başlar: Gülen askerlik yıllarında kimlerle tanıştı? Kimler tarafından fark edildi? Kimler tarafından korundu? Askerlik sonrasındaki yükselişinde hangi sosyal, dinî, bürokratik veya siyasi ilişkiler etkili oldu? Bu soruların bir kısmı belgelerle, bir kısmı tanıklıklarla, bir kısmı ise yıllar sonra yapılan yorumlarla cevaplandırılmaya çalışılmıştır.

Tutanaklara Giren İddia

Fuat Doğu: “Hatırlı Komutan”ın Gölgesi

FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, bir röportajında dönemin Kurmay Albayı Fuat Doğu’dan sıradan bir askerî yetkili gibi değil, “hatırlı komutan” diye söz eder. Kendi anlatımına göre Fuat Doğu, Gülen’i Mamak Muhabere Okulunda ziyaret etmiş ve askerlik dağıtımında kendisine yardımcı olmuştur.

Bu anlatım, basit bir askerlik hatırası olarak geçiştirilebilir mi? Sıradan bir erin dağıtımıyla, ilerleyen yıllarda Türkiye’nin istihbarat yapılanmasında önemli görevler üstlenecek bir kurmay albay neden ilgilenmiştir? Gülen, yıllar sonra bu ilgiyi neden özellikle ve övünerek anlatmıştır?

Fuat Doğu’nun adı, Gülen’in erken dönem ilişkileri tartışılırken sık sık gündeme gelmiştir. TBMM 15 Temmuz Darbe Girişimini Araştırma Komisyonu görüşmelerinde de Gülen’in; Fuat Doğu, Yaşar Tunagür ve Vehbi Koç ile aynı toplantıda bulunduğu yönündeki beyanlar kayıtlara geçirilmiş, konunun araştırılması gerektiği vurgulanmıştır.

Elbette bu iddiaların TBMM tutanaklarında yer alması, söz konusu temasların bütün ayrıntılarıyla kesinleştiği veya Gülen’in resmî bir istihbarat göreviyle görevlendirildiği anlamına gelmez. Kamuoyuna açık, tarafları ve görevin mahiyetini tartışmasız biçimde ortaya koyan bir resmî belge bulunmamaktadır. Ancak meselenin Meclis tutanaklarına kadar girmiş olması, konunun sıradan bir söylenti olarak geçiştirilemeyeceğini göstermektedir.

Gülen’in hayat anlatısından aktarılan şu söz ise yıllar sonra ortaya çıkan mahrem yapılanma düşünüldüğünde çok daha çarpıcı bir anlam kazanmaktadır:

“Taktik ve stratejiler söylenmez. Söylendiği an onun taktik olma hüviyeti ortadan kalkar; stratejiler sadece tatbik edilir.”

Nitekim FETÖ’nün yapılanmasında herkes her şeyi bilmezdi. Öğrenci yalnızca kendisinden sorumlu “abi”yi tanır, askerî personel kurum hiyerarşisinin dışında bir sivil imama bağlanır, hücreler birbirinden habersiz tutulur, kod adları kullanılır ve gerçek kimlikler gizlenirdi. En tepede ise sorgulanamaz bir lider otoritesi bulunurdu.

Anayasa Mahkemesi kararlarında da örgütün eğitim, mülkiye, adliye, Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet, finans ve diğer alanlarda hücre tipi yapılanmaya gittiğine ilişkin tespitlere yer verilmiştir.

Bu nedenle asıl soru hâlâ ortadadır:

Mamak’ta başlayan “hatırlı komutan” ilişkisi, yıllar sonra Türk Silahlı Kuvvetlerinin en mahrem noktalarına kadar uzanacak yapılanmanın ilk gölgelerinden biri miydi?

Tarihi Benzerlik

Alamut’un Gölgesi

Hasan Sabbah’ın yapılanması da bir günde ortaya çıkmadı. Sabbah, 1090 yılında Alamut Kalesi’ni ele geçirerek Nizârî İsmailî hareketinin önemli merkezlerinden birini kurdu. Yapının gücü yalnızca kalelerinden değil; gizlilikten, uzun süreli eğitimden, hedef çevrelere nüfuz etme kabiliyetinden ve lider otoritesinden kaynaklanıyordu.

Haşhaşîlere ilişkin tarih anlatılarında efsanelerle gerçeklerin zaman zaman birbirine karıştığını unutmamak gerekir. Uyuşturucu kullanımı ve “sahte cennet” gibi popüler anlatıların tamamı aynı tarihî kesinliğe sahip değildir. Buna karşılık kale merkezli örgütlenme, seçilmiş fedailer, siyasi suikastlar, gizlilik ve psikolojik etki tarih çalışmalarında geniş biçimde ele alınmıştır.

FETÖ ile Nizârî Haşhaşîler aynı tarihî, mezhebî veya toplumsal yapı değildir. Aralarında yaklaşık bin yıl vardır. Birini diğerinin doğrudan devamı saymak bilimsel olmaz. Benzetmenin anlamlı olduğu yer, inanç esasları değil; lider merkezlilik, gizlilik, hücre tipi örgütlenme, kimlik saklama ve devlet yapıları üzerinde nüfuz kurma yöntemleridir.

2023 yılında yayımlanan sistematik bir akademik çalışma, FETÖ ile Şii-Nizârî Haşhaşîleri kırk alt başlık üzerinden karşılaştırmış ve otuz başlıkta benzerlik saptamıştır. Çalışmada liderlik, gizlilik, takiye, seçilmiş kadrolar, devletle ilişki ve uluslararası ağlar gibi konular incelenmiştir.

Görünen Yüz ve Gerçek Yöntem

Din, Örgütün İnancı Değil Kamuflajıydı

FETÖ’nün en büyük ihaneti yalnızca silahlı darbe girişimi değildir. Örgüt, milyonlarca insanın dinî duygularını istismar etti. Himmet adı altında para topladı; kurban, zekât ve sadaka gibi ibadetleri kapalı finansman düzeninin unsurlarına dönüştürdü. Yoksul öğrenciler için istendiği söylenen yardımlarla küresel bir siyasi ve ekonomik ağ oluşturdu.

İnsanların Allah rızası için verdiği emeği, görünmez bir hiyerarşinin yakıtına çevirdi. Dini anlatırken gizlenmeyi öğretti. Ahlaktan söz ederken kurum hiyerarşisinin üzerinde örgütsel sadakat kurdu. Kul hakkından bahsederken sınav sorularının örgüt mensuplarına aktarılmasıyla binlerce insanın geleceğinin gasp edildiği soruşturmalarla anıldı. Vatan sevgisinden söz ederken milletin Meclisini bombalayan kadroları içinden çıkardı.

Kelimeler dinîydi. Yöntem istihbarîydi. Hedef siyasîydi. Sonuç terördü.

“Hizmet”, “himmet”, “sohbet”, “abi”, “imam” ve “şefkat” gibi kavramlar örgütsel terminolojiye dönüştürüldü. Böylece din, örgütün ahlakı olmaktan çıkarılarak kamuflajına çevrildi. İnanç dili, kapalı hiyerarşiyi görünmez kılan bir perde gibi kullanıldı.

Büyük Fotoğraf

Kasım Gülek’ten Ecevit’e Uzanan Meşruiyet Zinciri

Şimdi yeniden Kocatepe’deki o görüntüye dönelim: Musallada NATO çevrelerinde görev almış eski CHP Genel Sekreteri Kasım Gülek… Saflarda devletin ve siyasetin önde gelen isimleri… Cenaze namazını kıldıran Fetullah Gülen… Üç yıl sonra Amerika’ya gitme tereddüdünü giderdiği aktarılan Başbakan Bülent Ecevit… Ardından Chicago uçağı ve Pensilvanya…

Bu olayların her biri tek başına masum ve sıradan açıklamalara sahip olabilir. Cenaze namazı dinî bir görevdir. Okullara destek, Türkiye’nin eğitim faaliyetlerine duyulan iyi niyetle açıklanabilir. Amerika’ya gitme tavsiyesi, hasta olduğu düşünülen bir insana yapılan insani öneri olabilir. Fakat tarih olayları yalnızca tek tek değil, zincirin tamamı içinde okur.

Bu zincir Gülen’e üç önemli imkân sağladı: toplumsal itibar, siyasi meşruiyet ve uluslararası hareket alanı. Kasım Gülek’in cenazesi Gülen’i devlet protokolünün önünde görünür kıldı. Ecevit’in desteği, yapının laik çevrelerde sorgulanmasını zorlaştırdı. Amerika yolculuğu ise Türkiye dışındaki liderlik merkezine giden yolu açtı.

Asıl Hesaplaşma

Devlet Neden Göremedi?

Asıl soru şudur: Devlet, önünde saf tuttuğu kişinin arkasındaki yapılanmayı neden göremedi? Kimler Gülen’i yalnızca bir vaiz olarak değerlendirdi? Kimler kadrolaşmayı fark ettiği hâlde sustu? Kimler siyasi fayda uğruna örgüte alan açtı? Kimler kendi rakiplerini tasfiye etmek için örgütün emniyet ve yargı kadrolarından yararlandı?

Kimler “okul açıyorlar, Türkçe öğretiyorlar, bayrağımızı dünyada dalgalandırıyorlar” diyerek sorulması gereken soruları erteledi? Kimler dinî görünümü, kapalı yapılanmaya karşı dokunulmazlık kalkanına dönüştürdü? Kimler örgütün insan kaynağı seçimini, kamuya giriş ağlarını ve özel haberleşme düzenini görmezden geldi?

FETÖ bir sabah aniden ortaya çıkmadı. Devletin, siyasetin, iş dünyasının, medyanın ve toplumun farklı kesimlerinden aldığı desteklerle büyüdü. Kimi bilerek destekledi. Kimi siyasi çıkar sağladı. Kimi kandırıldı. Kimi korktu. Kimi de gördüğü hâlde susmayı tercih etti. Bu nedenle FETÖ tarihi yalnızca örgüt mensuplarının değil; örgütün önünü açan ihmallerin ve siyasi yanılgıların da tarihidir.

Siyasi Çatışmanın Haritası

15 Temmuz’dan Çıkarılacak Ders

Bugünün Alamutları Nerede?

15 Temmuz’un yıl dönümleri yalnızca anma törenleriyle geçirilmemelidir. Devlet her yıl kendisine şu soruları sormalıdır: Bugünün Alamutları nerede kuruluyor? Hangi yapılar çocukları küçük yaşta ailelerinden ve devletten daha güçlü bir örgütsel aidiyete bağlıyor? Hangi cemaat, vakıf, dernek veya ideolojik çevre kamu kurumlarında gizli kadrolaşma yürütüyor?

Hangi gruplar mensuplarına kimliklerini gizlemeyi öğretiyor? Hangi oluşumlar devlet hiyerarşisinin üzerinde görünmez bir hiyerarşi kuruyor? Hangi yapılar insanları liyakatle değil, örgütsel sadakatle yükseltiyor? Hangi örgütler dinî, ideolojik veya etnik kimlikleri yabancı istihbarat servislerinin kullanımına açık bir aparata dönüştürüyor?

Çünkü Alamut her zaman sarp bir dağın tepesinde değildir. Bazen bir öğrenci evidir. Bazen bir dershanedir. Bazen bir şirket yönetimi, yardım kuruluşu veya medya ağıdır. Bazen şifreli bir haberleşme sistemi, bazen de devletin en mahrem karargâhıdır.

Son Hüküm

Velhasıl: Kale Yıkıldı, Yöntem Yaşıyor

Hasan Sabbah’ın Alamut Kalesi 1256 yılında yıkıldı. Ancak Alamut yöntemi yok olmadı: gizlenme, lidere mutlak bağlılık, devlet yapılarının içine sızma, inanç kavramlarını siyasi hedef için kullanma, mensupları küçük yaşta seçme ve uygun zamanı sabırla bekleme… Bu yöntemler farklı yüzyıllarda ve farklı isimlerle yeniden ortaya çıkabilir.

Pensilvanya’daki merkez dağıtılabilir. Örgütün okulları, şirketleri ve finans kuruluşları kapatılabilir. Mensupları yargılanabilir. Fakat örgütü doğuran yöntem anlaşılmazsa benzer yapılar başka isimlerle yeniden kurulabilir. Bu nedenle mücadele yalnızca kişilerle değil, örgütsel zihniyetle yürütülmelidir.

Devlet içinde hiçbir cemaat, tarikat, ideolojik grup veya kapalı aidiyet hukuk düzeninin önüne geçmemelidir. Kamuya girişte ehliyet ve liyakat esas alınmalı; askerî, adlî, emniyet ve istihbarat kurumlarında kapalı aidiyet ağları sürekli denetlenmelidir. Din eğitimi sorgulamayan müritler değil; akleden, araştıran, ahlaklı ve sorumluluk sahibi insanlar yetiştirmelidir.

15 Temmuz’un En Ağır Dersi

Bir devletin kalesi her zaman dışarıdan açılan ateşle yıkılmaz. Bazen içeride teslim alınan nöbetçiler kapıları açar.

FETÖ’nün hikâyesi işte budur: Mamak’tan Kocatepe’ye; Kocatepe’den Başbakanlık telefonuna; Ankara’dan Chicago’ya; Chicago’dan Pensilvanya’ya; Alamut’tan modern çağın mahrem hücrelerine uzanan karanlık bir yöntem… Din kisvesi altında kurulan bir istihbarat ağı… Devletin içinde büyütülen bir gölge… Ve o gölgenin karşısında canı pahasına duran aziz bir millet…

15 TEMMUZ’UN ONUNCU YILINDA ŞEHİTLERİMİZİ RAHMETLE,

GAZİLERİMİZİ MİNNET VE ŞÜKRANLA ANIYORUZ.

UNUTMAYACAĞIZ.  UNUTTURMAYACAĞIZ.

DEVLETİMİZİN İÇİNDE YENİ ALAMUTLAR KURULMASINA İZİN VERMEYECEĞİZ.

(E)Tuğg. Halil İbrahim BÜYÜKBAŞ