Mazlumların Çığlığı ve Mandacı Aklın İflası

Batı’nın görkemli başkentlerine bakarken, o ihtişamın altında ezilen halkların çığlığını duymayan bir zihin; ya tarihi eksik okumaktadır ya da çoktan zihinsel teslimiyetin eşiğine sürüklenmiştir. Türkiye için asıl mesele Batı’yı tanımak değil, Batı’nın sömürgeci aklına teslim olmamaktır.

“Batıdan medet uman; ya satılmıştır, ya vatan hainidir, ya vatansızdır ya da süper ahmaktır.”

Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu’na atfedilen bu söz, yalnızca sert bir çıkış değil; bağımsızlık iddiası taşıyan milletler için zihinsel esarete karşı yapılmış tarihî bir uyarıdır.

Bu ifade, ilk bakışta sarsıcı ve keskin görülebilir. Ancak burada üzerinde durulması gereken temel mesele, Batı’nın bilimini, teknolojisini, kurumsal tecrübesini veya üniversite birikimini tümden reddetmek değildir. Mesele, Batı’nın tarih boyunca inşa ettiği sömürgeci akla teslim olmayı ilericilik; kendi milletinin iradesine güvenmeyi ise gerilik sayan mandacı zihin yapısıdır.

Çünkü Batı’yı tanımak başka, Batı’dan medet ummak başkadır.

Batı ile diplomatik, ekonomik, akademik ve teknolojik ilişki kurmak elbette mümkündür. Hatta dünyayı doğru okumak isteyen her devlet, farklı medeniyet havzalarının bilgi ve tecrübesinden istifade etmek zorundadır. Ancak bir milletin kendi kaderini başka başkentlerin merhametine, çıkar hesaplarına veya stratejik planlarına emanet etmesi, bağımsızlık fikrinin özüne aykırıdır.

Batı’nın İhtişamının Ardındaki Karanlık Hafıza

Batı denildiğinde çoğu zaman akla gelişmiş şehirler, büyük üniversiteler, güçlü finans merkezleri, müzeler, saraylar ve köklü kurumlar gelir. Fakat tarihe yalnızca vitrinlerden bakanlar, bu ihtişamın arkasındaki karanlık hikâyeyi göremez.

Batıya gidildikçe yalnızca refah görülmez; aynı zamanda o refahın üzerine inşa edildiği sömürge düzeninin izleri de görülür.

O şehirlerin taşlarında Afrika’nın alın teri vardır. O müzelerin vitrinlerinde Asya’nın, Afrika’nın ve İslam coğrafyasının yağmalanmış medeniyet hatıraları vardır. O bankaların kasalarında, asırlar boyunca sömürgeleştirilmiş halklardan gasp edilen servetin tarihsel izi vardır.

Bugünkü Batı refahının önemli bir kısmı, yalnızca sanayi devriminin, bilimsel ilerlemenin veya kurumsal kapasitenin sonucu değildir. Aynı zamanda sömürgeleştirilmiş milletlerden çalınan emek, yeraltı kaynakları, insan hayatı ve tarihsel hafızanın üzerine inşa edilmiş büyük bir birikimin sonucudur.

Bu nedenle Batı’nın kendisini “medeniyetin merkezi” olarak sunan dili eksiktir. Çünkü medeniyet, yalnızca kendi toplumuna refah üretmekle ölçülemez. Gerçek medeniyet; başka milletlerin toprağını, madenini, emeğini, insanını, kimliğini ve geleceğini sömürmeden yükselebilme ahlakıdır.

Sömürge Bakanlıklarından İnsan Hakları Nutuklarına

Batı tarihinde en dikkat çekici çelişkilerden biri, dün açıkça “sömürge bakanlıkları” kurmuş devletlerin bugün insan hakları, demokrasi ve özgürlük adına dünyaya ahlak dersi vermeye kalkmasıdır.

İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, İspanya, Portekiz ve diğer Avrupa güçleri yalnızca başka coğrafyalara asker göndermedi. Bu devletler, gittikleri bölgelerin kaderini yeniden biçimlendirmeye çalıştı.

Haritalar cetvelle çizildi. Toplumlar bölündü. Yerel yönetimler tasfiye edildi. Kaynaklar yağmalandı. Diller bastırıldı. İnançlar dönüştürülmeye çalışıldı. Kültürler aşağılandı. Halklar kendi vatanlarında ikinci sınıf insan muamelesine maruz bırakıldı.

Bu yönüyle sömürgecilik yalnızca ekonomik bir tahakküm biçimi değildir. Aynı zamanda hafızaya, kimliğe, dile, dine, kültüre ve insan onuruna yönelmiş çok katmanlı bir saldırıdır.

Bugün sömürgeci akıl biçim değiştirmiştir. Dün sömürge valileriyle yapılan şey, bugün kimi zaman borçlandırma mekanizmalarıyla, kimi zaman fon ağlarıyla, kimi zaman medya operasyonlarıyla, kimi zaman da güvenlik ve demokrasi söylemleriyle yapılmaktadır.

Dün açık işgal vardı; bugün örtülü vesayet var.

Dün sömürge valileri vardı; bugün müstemleke memuru olmaya hevesli yerli aracılar var.

Medet bekleyen siyasetçiler var...

Dün zincir bedene vuruluyordu; bugün pranga çoğu zaman zihne vuruluyor.

Zincire Vurulan İnsanlık ve Afrika’nın Sessiz Çığlığı

Batıya gidildikçe Afrika kıyılarından yükselen iniltiler duyulur.

Benin’den, Gana’dan, Senegal’den, Gambiya’dan, Kongo’dan, Nijerya’dan, Angola’dan ve Güney Afrika limanlarından koparılan milyonlarca insanın acısı, insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biridir.

Bu insanlar yalnızca bedenleriyle esir edilmedi. Ailelerinden, dillerinden, topraklarından, inançlarından ve hatıralarından da koparıldılar. İnsan, pazar malına dönüştürüldü. Beden fiyatlandırıldı. Emek gasp edildi. Kimlik ezildi.

Sonra bütün bu vahşetin üzerine “uygarlık” kelimesi örtü gibi serildi.

Bugün bazı Batılı başkentlerde yükselen zenginliğin arkasında yalnızca ticaretin, sanayinin veya finansal aklın değil; köleleştirilmiş insanların, yağmalanmış madenlerin, sömürgeleştirilmiş ülkelerin ve susturulmuş halkların tarihsel bedeli vardır.

Kaynak Savaşları ve Kanla Beslenen Refah

Batıya gidildikçe petrol için, altın için, uranyum için, elmas için açlığa ve sefalete mahkûm edilmiş halkların feryadı duyulur.

Afrika’nın madenleri çıkarılmış, fakat Afrikalı yoksul bırakılmıştır. Ortadoğu’nun petrolü alınmış, fakat Ortadoğu savaşlara mahkûm edilmiştir. Asya’nın pazarları açılmış, fakat yerel üretim ve yerel irade büyük baskılarla diz çöktürülmüştür.

Kenya’da, Ruanda’da, Angola’da, Benin’de, Cezayir’de, Hindistan’da ve daha nice coğrafyada yaşanan acılar; Batı merkezli dünya düzeninin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ahlaki bir kriz ürettiğini göstermektedir.

Çünkü sömürgeci akıl için insan, çoğu zaman insan olduğu için değerli değildir. İnsan; ucuz emek, tüketici, askerî üs, pazar unsuru, maden sahası veya jeopolitik araç olduğu ölçüde önemlidir.

Bu bakış açısı dün köle gemilerinde karşımıza çıkıyordu. Bugün borçlandırma sistemlerinde, yaptırımlarda, vekâlet savaşlarında, enerji anlaşmalarında, teknoloji bağımlılığında ve dijital gözetim düzenlerinde karşımıza çıkmaktadır.

Terör, İç Savaş ve Kontrollü Kaos Stratejileri

Modern dönemin en sinsi müdahale biçimlerinden biri de kontrollü kaos stratejisidir.

Bir ülke önce istikrarsızlaştırılır. Toplumsal fay hatları derinleştirilir. Etnik, mezhebî ve ideolojik gerilimler kışkırtılır. Terör örgütleri doğrudan veya dolaylı biçimde kullanılır. Devlet otoritesi zayıflatılır. Ardından bu istikrarsızlık “güvenlik sorunu” olarak tanımlanır.

Sonra müdahale meşrulaştırılır.

En sonunda da o ülkenin kaynakları, kurumları, limanları, enerji hatları, askerî kapasitesi ve siyasi geleceği dış aktörlerin denetimine açılır.

Bu düzenin adı kimi zaman demokrasi ihracı olur. Kimi zaman insan hakları müdahalesi olur. Kimi zaman terörle mücadele olur. Kimi zaman özgürlük operasyonu olur.

Fakat sonuç çoğu zaman aynıdır:

Yıkılmış şehirler, parçalanmış toplumlar, göçe zorlanmış milyonlar, zenginleşen silah şirketleri ve daha da derinleşen bağımlılık ilişkileri.

Irak, Afganistan, Libya ve Suriye: Modern Çağın Kanlı Defteri

Batıya gidildikçe Irak’ın, Afganistan’ın, Libya’nın ve Suriye’nin yıkılmış şehirlerinden yükselen çığlıklar duyulur.

Bu coğrafyalarda yaşananlar, modern dünyanın sömürgeci hafızasının tamamen sona ermediğini; yalnızca yöntem değiştirdiğini göstermiştir.

Eskiden işgal gemilerle gelirdi. Bugün uçaklarla, füzelerle, yaptırımlarla, medya operasyonlarıyla, dijital gözetim sistemleriyle ve vekil örgütlerle geliyor.

Eskiden toprak doğrudan işgal edilirdi. Bugün zihinler, pazarlar, veri merkezleri, haberleşme ağları, savunma sistemleri ve siyasal karar alma mekanizmaları işgal edilmektedir.

Bu nedenle çağımızın bağımsızlık mücadelesi yalnızca sınırların korunmasıyla sınırlı değildir. Ekonomik bağımsızlık, teknolojik bağımsızlık, kültürel bağımsızlık, dijital egemenlik ve zihinsel hürriyet de en az askerî savunma kadar stratejik önemdedir.

Mandacı Zihin ve Müstemleke Memuru Ahlakı

Bütün bu tarihsel gerçeklere rağmen, hâlâ Batı’dan medet ummayı siyasal akıl zanneden bir mandacı damar vardır.

Bu zihin kendi milletinin tarihsel tecrübesine güvenmez. Kendi devletinin kapasitesine inanmaz. Kendi mühendisini, kendi askerini, kendi diplomatını, kendi üniversitesini ve kendi milletinin iradesini küçümser.

Bu mandacı kafa için Batı’nın onayı, milletin iradesinden daha değerlidir. Batı’nın alkışı, tarihin hakikatinden daha önemlidir. Batılı merkezlerin desteği, kendi halkının duasından daha kıymetlidir.

İşte asıl mesele burada başlar.

Çünkü sömürgecilik yalnızca dışarıdan gelen bir baskı değildir. Sömürgecilik, içeride ona gönüllü aracılık eden zihinler bulduğunda kalıcı hâle gelir.

Müstemleke memuru olmaya hevesli olanlar, kendi milletinin acısını duymaz; efendisinin çıkarını düşünür. Kendi ülkesinin bağımsızlık kaygısını abartılı bulur; fakat Batı’nın güvenlik endişelerini kutsal sayar.

Bu zihnin dili bellidir:

“Bizi siz yönetin.”

“Bize siz akıl verin.”

“Bizim iktidarımız, sizin çıkarlarınıza hizmet eder.”

“Yeter ki bizi destekleyin.”

Bu cümleler bazen açıkça söylenmez. Fakat politik tavırlarda, medya dilinde, akademik kabullerde, ekonomik tercihlerde ve dış politika pozisyonlarında kendini gösterir.

Batı’ya Karşı Olmak Değil, Sömürgeci Akla Teslim Olmamaktır

Burada yapılması gereken ayrımı doğru kurmak gerekir.

Mesele Batı’nın bilimini, teknolojisini, üniversitesini, sanatını veya kurumsal birikimini tümden reddetmek değildir. Mesele, Batı’nın sömürgeci aklına teslim olmamaktır.

Bilim alınır.

Teknoloji öğrenilir.

Tecrübe incelenir.

Yöntem geliştirilir.

Diplomasi yürütülür.

Ticaret yapılır.

Fakat irade teslim edilmez.

Akıl kiraya verilmez. Devlet hafızası dış merkezlerin insafına bırakılmaz. Milletin kaderi başka başkentlerin stratejik hesaplarına emanet edilmez.

Gerçek bağımsızlık, dünyayla ilişki kurarken kendi merkezini kaybetmemektir. Kendi kimliğiyle, kendi hafızasıyla, kendi çıkarlarıyla, kendi güvenlik öncelikleriyle ve kendi tarihsel iddiasıyla ayakta durabilmektir.

Bugün Türkiye’nin önündeki en büyük meselelerden biri de budur. Batı’yı tanımak, Batı ile ilişki kurmak, Batı’nın teknolojisini ve bilimsel birikimini değerlendirmek mümkündür. Ancak Batı’nın sömürgeci aklına, üstünlük psikolojisine, vesayet diline ve dayatmacı stratejilerine teslim olmak başka bir şeydir.

Türkiye İçin Stratejik Ders: Zihinsel Bağımsızlık

Türkiye’nin tarihî yürüyüşü bize şunu öğretmiştir:

Bağımsızlık yalnızca sınır çizgisi değildir.

Bağımsızlık yalnızca bayrak değildir.

Bağımsızlık yalnızca ordu değildir.

Bağımsızlık; aklın, iradenin, ekonominin, teknolojinin, kültürün ve hafızanın da hür olmasıdır.

Kendi savunma sanayisini kuramayan bir ülke güvenliğini başkasına emanet eder. Kendi teknolojisini üretemeyen bir ülke verisini başkasına teslim eder. Kendi tarihini bilmeyen bir toplum, başkalarının yazdığı senaryolarda figüran olur. Kendi gençliğini koruyamayan bir millet, geleceğini algoritmaların, fonların ve yabancı kültürel operasyonların insafına bırakır.

Bu nedenle Batı’dan medet uman akıl, yalnızca siyasi bir zaaf değildir. Aynı zamanda tarih bilincinden, devlet aklından ve millî iradeden kopuşun göstergesidir.

Batı’ya Giderken Kendi Aklını Kaybetmemek

Batıya gidildikçe yalnızca refah değil, o refahın altında ezilen halkların feryadı da görülmelidir.

Yalnızca saraylar değil, o sarayların gölgesinde yağmalanan topraklar da hatırlanmalıdır.

Yalnızca müzeler değil, o müzelerde sergilenen çalıntı medeniyet izleri de okunmalıdır.

Yalnızca insan hakları nutukları değil, o nutukların arkasındaki Irak, Afganistan, Cezayir, Kongo, Hindistan ve Afrika gerçeği de görülmelidir.

Bir milletin en büyük felaketi, düşmanını tanımaması değil; düşmanının dilini kendi aklı zannetmesidir.

Bir ülkenin en büyük kaybı, yalnızca kaynaklarının çalınması değil; çocuklarının zihninin sömürgeleştirilmesidir.

Bir devletin en büyük zaafı, dış baskıya maruz kalması değil; içeride o baskıyı meşrulaştıran mandacı bir aklın türemesidir.

Bu nedenle yapılması gereken şey açıktır:

Kendi tarihini bilen, kendi devletine güvenen, kendi milletinin iradesini merkeze alan, dünyayı okuyan ama dünyaya teslim olmayan bir zihinsel bağımsızlık inşa etmek.

Çünkü Batı’nın ihtişamına bakarken, o ihtişamın altında ezilen mazlumların çığlığını duymayanlar; ya tarihi bilmiyordur, ya hakikati görmek istemiyordur ya da çoktan zihinsel olarak teslim alınmıştır.

Mesele Batı’ya gitmek değil; Batı’ya giderken kendi aklını, kendi vicdanını ve kendi milletinin hafızasını geride bırakmamaktır.

(E)Tuğg. Halil İbrahim BÜYÜKBAŞ