Asıl Sınav Nihai Anlaşmada Olacak

ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptı askeri harekata son verilmesini içeriyor. Şayet İran'ın ABD ve İsrail için bir tehdit olduğu düşünülüyorsa, bu tehdit ortadan kalkmış değil, çünkü bu mutabakat yeni bir anlaşma metni değil. Mutabakatın amacı çatışmaları durdurmak, Hürmüz Boğazını yeniden açmak, deniz ablukasını kaldırmak, 60 gün içerisinde nihai bir anlaşma metni üzerinde müzakerelere başlamak için hazırlanmış geçici bir metindir. Her üç taraf da ateşkesle birlikte savaştan zaferle çıktığını değerlendiriyor.

3 Kasım 2026'da ABD'de Trump'ın siyasi geleceğini belirleyen seçimler yapılacak. Trump, Epstein Dosyası ve İsrail'in tamamen güdümüne girmiş görüntüsü nedeniyle kamuoyu desteğini büyük ölçüde kaybediyor. Venezuela ve Maduro operasyonu bu gidişatı en azından kendi tabanında yavaşlattı. Küba'ya müdahale sinyali veren mesajı da kendi tabanı konsolide etmek için verilmiş bir mesajdır. Bütün bu gelişmeler nedeniyle Trump mutabakat metnini kendine göre bir başarı olarak sunuyor. ‘Savaşı sona erdirdik, enerji piyasasını istikrara kavuşturduk. İran'ın nükleer silah edinmeme ve geliştirmeme, topraklarındaki zenginleşmiş malzemeler gibi konuların taahhüdünü güvence altına aldık.’ diyor.

İran ise savaşın sona ermesiyle kısıtlamasız petrol ihracatı yapmak, finansal varlıklar üzerindeki dondurmaların kalkmasını ve bunun sağlayacağı ekonomik rahatlatmayı, füze programının devam etmesini vekil güçleriyle ilgili konuların ele alınmasını bir kazanç olarak görüyor.

Mutabakatın kritik konusu ise Lübnan ve Hizbullah. Burada oluşacak bir gerilim ve çatışma İran ile ABD arasındaki mutabakatı zora sokabilir. Bu durum aynı zamanda ABD ve İsrail ilişkilerini etkileyebilir. Bütün bunlara rağmen mutabakat zaptının uygulamasında bir sorun olmaz ise asıl sınav nihai anlaşmada olacak.

İsrail'in savaştan kazançlı çıktığını değerlendirsek de mutabakat zaptı İsrail için riskler teşkil ediyor. Mevcut mutabakat metninde İran'ın elindeki füzelerden hiç bahsedilmiyor. Nükleer konuları İsrail'in istediği gibi değil, İsrail'i tatmin etmiyor. İran'ın ekonomik olarak güçlenmesi, İsrail'i tedirgin ediyor. İsrail'in parası Şekel, sürekli değer kaybediyor. İran, Lübnan, Suriye, Gazze gibi bölgelerde henüz barışın sağlanmamış olması İsrail'i tedirgin ediyor. Çünkü bu bölgelerde İsrail, binlerce yedek askere ihtiyaç duyuyor. Bunun maliyeti milyarlarca Şekel tutuyor. Bütün bunlar İsrail'i bekleyen önemli sorunlar olarak görülüyor.

İsrail'in 2027 savunma bütçesini artırması, ekonomi belirsizlikler, İsrail devlet bütçesi üzerinde baskıları artıracaktır. Mutabakat zaptı İsrail'in güvenliğinde soru işaretler içeriyor. Bütün bu gelişmeler nedeniyle İsrail savaş alanında tek başına kaldığı zaman nasıl hareket edeceğini düşünmeye başladı. Bu nedenle ABD bölgede bir düzen kurmak istiyor. Amacı bölgeyi yeniden şekillendirmek. Bölge ülkeleri Suudi Arabistan, Katar, Ürdün, BAE, Bahreyn, Mısır gibi ülkelerle İsrail’in ilişkilerini geliştirmeyi içeren bir strateji üzerinde çalışıyor.

İsrail Siyonist idealinden vazgeçmemiştir. Bu strateji Siyonizm’e meşruiyet kazandırma stratejisidir. Bölge ülkelerinin tekrar aldanmaması gerekiyor. Bağımsız Filistin devleti kurulmadan, İsrail soykırım suçunun bedelini ödemeden Siyonist barbarlara hiçbir taviz verilmemelidir.