Hamaney ve İran

İran İslam Cumhuriyeti, 1979’dan günümüze kadar değişmeyen dört slogana sahip.

-İsrail'e ölüm,

-ABD'ye ölüm

-Rejimin ihracı,

-Kadınların kılık kıyafeti ve örtünmesi.

İran'ın Türkiye'yi hedef alan politikaları ise şunlardır:

-Zengezur Koridoru’nun açılmasına karşı çıkmak,

-PKK/YPG Terör örgütüne açık ve örtülü destek vermek,

-Irak ve Suriye'de Türkiye'ye karşıtı politikalar uygulamak,

-Türkiye ve Azerbaycan'a karşı Ermenistan'ın safında yer almak.

İran'ın hedeflerindeki kararlılığı zaman zaman azalsa da hiçbir zaman son bulmadı. İran hedeflerini gerçekleştirmek için genellikle vekil güçleri kullanmayı tercih etti.

Trump başkanlığının birinci döneminde İran'ın bölgedeki vekillerine destek vermemesini ve sınırlama getirmesini istiyordu. Hamaney, İran'ın kurucusu Ayetullah Humeyni’den kat kat daha fazla iktidarda olmasına rağmen ülkesinde reformlar yapmadı, komşularıyla dostane ilişkiler geliştirmedi. Ayetullah Humeyni’nin hayaletini devamlı yanında ve ensesinde hisseder görüntü sergiledi. Hamaney'in bu tutumu nedeniyle Trump, 2015 yılında Barack Obama tarafından müzakere edilen kapsamlı eylem planından vazgeçti. İran'a karşı petrol ambargosu uyguladı. Irak'ta Kasım Süleymani’ye suikast düzenletti. Hamaney uyguladığı bu politikalardan pişman mı? Bunu bilemeyiz, ancak şu anda İran ekonomisi, vekil güçleri ve müttefikleri daha zayıf. İran, halen bölgesel hırslarından vazgeçmedi. Ancak uygulamaya çalıştığı sloganlarını eskisi kadar tekrar etmiyor. Özellikle İsrail'e ölüm, ABD'ye ölüm gibi sloganları şu anda pek duymuyoruz. Kadınların örtünme uygulanmasını da gevşetmiş durumda.

Ancak PKK/YPG terör örgütüne başta silah, mühimmat olmak üzere droneler verme politikalarını Bafel Talabani üzerinden devam ettirmek istiyor. Irak ve Türkiye tarafından inşa edilecek Kalkınma Yolu Projesi’ni örtülü olarak engellemek istiyor. Ermenistan'la işbirliğini geliştirirken Zengezur Koridoru’nun açılmasına karşı çıkarak Türkiye ve Azerbaycan'ın iyi komşuluk ilişkilerini görmezden gelen bir strateji izliyor. Her ne kadar Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, komşularıyla dostluk ve iyi komşuluk ilişkilerini geliştireceğini söylese de uygulamada bunu pek göremiyoruz.

İran bölgesel hırslarından vazgeçmediği, Türkiye, Azerbaycan ve Irak ile iyi komşuluk ilişkilerini geliştirmediği sürece, ekonomik, siyasi, sosyal ve güvenlik alanında daha sıkıntılı günlerle karşı karşıya kalacaktır.

20 Ocak'ta görevi devralan Trump'ın çevresindeki pek çok kişi, İran'a karşı uygulanan yaptırımların ve petrol ambargosunun daha sıkı uygulanmasını isteyecektir. Hatta bazıları İran'da rejimin değiştirilmesini dahi talep edecektir. Trump, İran'ın nükleer silah edinme çabasından vazgeçmesi için daha sert politikalar izleyeceği izlenimi veriyor.

İran yönetimi desteklediği Ermenistan'ın, ABD ile stratejik işbirliği anlaşmasını iyi okumalıdır.

İran yönetimi için en doğru olanı başta Türkiye, Azerbaycan ve Irak olmak üzere tüm komşu ülkelerle dostane ilişkilerini geliştirmektir. Özellikle PKK/YPG terör örgütünün verdiği destekten vazgeçmektir. Terörle mücadelede Türkiye ile samimi işbirliği yapmaktır.

İran'ın dini lideri Hamaney, kırk yılı aşkın bir süredir İran'ın siyasi hayatının kilit ismi ve 1989’dan günümüze İran'ın siyasi ve dini figürü konumundadır.