Grönland Krizi ve NATO

Grönland Kuzey Amerika kıtasının kuzeyinde Arktik okyanusu ile Atlas okyanusu arasında yer alan büyük bir adadır. Coğrafi olarak kuzey Amerika’ya, siyasi olarak Danimarka’ya bağlıdır. Yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük adasıdır. Grönland bağımsız bir ülke değildir. Kendi parlamentosu ve hükümeti vardır. İç işlerinde geniş yetkilere sahiptir. Dış politika ve savunma konularında Danimarka yetkilidir. Ülkenin başkenti Nuuk aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Grönland’ın nüfusu 56 bindir. Ülke nüfusunun üçte biri başkent Nuuk’ta yaşamaktadır. Nüfusun büyük çoğunluğu Eskimo kökenlidir.

Trump ve ABD yeni “Monroe doktrini”ni ilan ederek Grönland’ın kendisine bağlanmasını istiyor. Grönland Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki hava-füze erken uyarı hattının tam ortasındadır. Rusya’dan gelebilecek balistik füze ve hava tehditlerini erkenden tespit edebilen merkezi bir konuma sahiptir. İklim değişikliği ile birlikte bölgede buzullar erimekte ve geri çekilmektedir. Bu durum adayı bir askeri gözlem noktası olmaktan çıkarmış Grönland’ı deniz yollarının kontrolü, nadir toprak elementlerine, enerji kaynaklarına sahip stratejik bir konuma getirmiştir. ABD açısından mesele Danimarka’nın egemenliği değildir. Çin’in ekonomik olarak bölgeye sızmasını önlemek, Rusya’nın bölgede etki ve ilgi sahasını daraltarak askeri bir güç haline gelmesini önlemektir. Trump ABD’nin güvenlik mimarisini Arktik bölgesine kaydırmak istiyor. Böylece Çin ve Rusya’yı bulundukları güvenlik havzalarında hapsetmeyi amaçlıyor. Trump’ın diğer amacı da Avrupa’yı ABD’ye daha sıkı biçimde bağlamak.

Grönland krizi Avrupa ülkeleri arasında kırılmalara neden olabilecektir. Avrupa ülkeleri güçlü bir Avrupa ordusuna sahip değildir. Rusya tehdidine karşı ABD’ye muhtaçlar. Avrupa ve AB ülkeleri güçlü bir Avrupa ordusu kurmak için stratejiler geliştirmelidir. Türkiye’nin AB’ye alınması ve Türkiye’nin dahil olduğu bir Avrupa ordusu oluşturulması Avrupalı liderlerin ABD karşısında daha etkili olmalarını sağlayacaktır. Türkiye olmadan AB’nin güçlü bir ordu kurması çok zor, hatta imkansızdır.

ABD’nin Grönland’ı sadece kendi çıkarları için kullanması NATO’yu da sorgulanır hale getirecektir. ABD’nin yeni “Monroe doktrini”ni ortaya koymasında hedef Çin ve Rusya olsa da mesele ABD-AB sorununa hatta NATO içerisinde bir krize dönüşebilir. ABD’nin almak istediği Grönland Danimarka toprağıdır. Danimarka hem AB hem de NATO üyesi bir ülkedir. Grönland krizi ABD’nin müttefiklerinin de hedef almaya başladığının bir göstergesidir. Trump artık müttefik topraklarına çökme peşindedir. ABD’nin Grönland’ı alması NATO’nun ABD karşısında üyelerine kalkan olamayacağının göstergesi olacaktır. Yayılmacı ABD’nin Avrupa’nın başka müttefik arayışının önünü açabileceğini, hatta Rusya Avrupa yakınlaşmasına neden olabileceğini değerlendiriyorum .