Modi'nin Yeni Baş Ağrısı: Hint Sokaklarındaki "Hamamböcekleri"

Hindistan Başyargıcı Surya Kant, 15 Mayıs'ta işsiz gençleri "hamamböcekleri" olarak nitelendirdiği hezeyanlı/alaycı açıklamalarının ülkenin siyasi manzarasında bir değişimi tetikleyeceğinden habersizdi; çünkü Başbakan Narendra Modi'nin Hindu milliyetçisi Bharatiya Janata Partisi (BJP), hükümetin çeşitli meselelerdeki yönetimine karşı son aylarda düzenlenen başarılı protestoların da kanıtladığı üzere, Z Kuşağı'ndan gelen baskının artmasıyla karşı karşıya kalmaktadır.

Kant'ın yorumlarından sonraki gün, Abhijeet Dipke liderliğindeki Z Kuşağı, başyargının alaycı açıklamalarına yanıt vermek amacıyla çevrim içi olarak Hamamböcekleri Halk Partisi'ni (Cockroach Janta Party - CJP) kurdu ve Hindistan'ın 1,477 milyarlık nüfusunun neredeyse 381 milyonunu oluşturan 15 ila 29 yaş arasındaki gençler bu partiye büyük bir katılımla dahil oldu. Takip eden haftalarda parti, BJP'nin çevrim içi takipçilerini geride bırakarak 25 milyon takipçi sınırını aşan Instagram'daki en popüler "parti" haline geldi.

Bu "hamamböcekleri" tarafından başlatılan ve aralarında sınav kağıdı sızıntıları nedeniyle Hindistan Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın istifa etmesi çağrılarının da bulunduğu taleplerin hükümet tarafından karşılanmasını zorlayan bir dizi meydan okumanın ardından, en son tartışma 130 milyon insanın seçmen listelerinden çıkarılması etrafında dönüyor. Kongre Partisi dahil muhalefet partileri, Baş Seçim Komiseri Gyanesh Kumar'ı, yaklaşan eyalet seçimlerinde Modi'nin Hindu milliyetçisi BJP'sine yarar sağlamak amacıyla kasıtlı olarak isimleri seçmen kütüklerinden silmekle suçladı.

En son protestolar 23 Eylül'de Yeni Delhi'de başladı ve ülkenin diğer bölgelerine yayıldı. Göstericiler Kumar'ın istifasını ve tahrif edilen seçmen listelerinin kapsamlı bir şekilde soruşturulmasını talep etmektedir. Birkaç eyaletteki protestocular, seçim başkanını Müslümanları hedef almakla suçladı. Yeni Delhi'deki Jantar Mantar'da düzenlenen son eylem de dahil olmak üzere protestolar devam ederken, The Indian Express gazetesinin yaklaşık 7.000 göstericiden bahsettiği binlerce tutuklama raporu ortaya çıktı. Bununla birlikte, en son medya raporlarına göre, aralarından yalnızca altı Kongre aktivisti baş seçim komiserinin Agra kentindeki atalarının evinin cephesine zarar verdikleri gerekçesiyle hapse atılırken, neredeyse tamamı serbest bırakıldı.

Tahrif edilen seçmen listeleri üzerinden protestolar — Müslümanlar hedef alındı

Seçim Komisyonuna yönelik protestolar, tahrif edilen seçmen listelerinin yayınlanmasının ardından, nüfusu 133 milyonun üzerinde olan Hindistan'ın doğusundaki Bihar eyaletinde Temmuz 2025'te başladı. Seçim yetkilileri; mükerrer kayıtların, hayatını kaybeden seçmenlerin, göç eden kişilerin ve uygun olmayan kayıtların kaldırılmasının, oy verme sisteminde şeffaflığı sağlamayı amaçlayan rutin bir uygulama olduğunu belirtti. Seçim yetkilileri, bu süreçte yaklaşık 2 milyon ölü seçmenin, kayıtlı adreslerinden kalıcı olarak taşınmış 2,8 milyon kişinin, birden fazla yerde kayıtlı 700.000 seçmenin ve seçmen kayıtlarının iade edilmediği yaklaşık 1,5 milyon vakanın tespit edildiğini açıkladı.

Ancak tartışma, Ağustos 2025'te Kongre Partisi'nden muhalefet lideri Rahul Gandhi'nin 2024 genel seçimlerinin hileli seçmen kayıtları yoluyla manipüle edildiğini iddia etmesi ve seçim komisyonunu iktidardaki BJP'ye yardım etmekle suçlamasıyla ortaya çıktı. Gandhi, Karnataka'daki Mahadevapura meclis seçim bölgesini bir örnek olarak göstererek binlerce mükerrer seçmen kaydının, eşleşmeyen fotoğrafların ve geçersiz adreslerin bulunduğunu iddia etti. Ayrıca 10.452 seçmenin ortak adreslerde kayıtlı olduğunu öne sürd

Seçim yetkililerinin ülke çapındaki bir gözden geçirme çalışmasının ardından seçmen listesinden 130 milyon ismi çıkardığının bildirilmesi üzerine, Kumar'ın istifasını talep eden yenilenmiş bir protesto Eylül ayında başladı. Kuzeydeki Uttar Pradesh eyaleti seçmenlerin çıkarıldığı en yüksek sayıyı kaydederken, Delhi en yüksek silme oranına sahipti. Muhalefet partileri, bu uygulamanın azınlık toplulukları ve Müslümanlar da dahil olmak üzere kendi destekçilerini dezavantajlı duruma düşürdüğünü iddia ediyor ve gözden geçirme sürecinde daha fazla şeffaflık talep ediyor.

Müslüman seçmenlerin orantısız bir şekilde çıkarıldığına dair en ikna edici kanıt doğudaki Batı Bengal eyaletinden gelirken, mevcut raporlar elenen Müslüman isimlerinin eyalet genelindeki geçerli bir toplamını sunmamaktadır. Bununla birlikte, bölgesel siyasi parti Trinamool Congress (TMC), yenilenen seçmen listesinden 3,1 milyon Müslüman seçmenin silindiğini belirtti. Hindistan medya kuruluşları, yayınlanan listelerde uygun olmadığı ilan edilen 2,7 milyon seçmenin %70,2'sini (yaklaşık 1,9 milyon Müslüman) Müslümanların oluşturduğunu bildirirken, El Cezire, eyalet nüfusunun yaklaşık %27'sini oluşturmalarına rağmen çıkarılan seçmenlerin neredeyse %34'ünün Müslümanlardan oluştuğunu bildirdi.

Batı Maharashtra eyaletinde, Müslümanların nüfusun beşte birinden fazlasını oluşturduğu 38 seçim bölgesinde seçmenlerin %29,77'si "tahsil edilemez" olarak işaretlendi. Bu rakam, eyalet genelindeki %21,14'lük orandan belirgin şekilde yüksekti. Bihar'da ise The Hindu gazetesine göre, yaklaşık 5,28 milyon ismin kabaca 970.000'i veya %18,4'ü silindi.

Modi önünde sorunlar görüyor

Gelecek yıl yedi eyalet meclisi için seçimler yapılacak ve Uttar Pradesh, bu tartışmanın siyasi sonuçlar doğurup doğurmayacağını görmek amacıyla iktidardaki BJP için büyük bir test görevi görecek. BJP eyaleti üst üste 74 yılı aşkın süredir yönetiyor olsa da, bir başka zafer yenilenen seçmen listelerini çevreleyen soru işaretlerini otomatik olarak ortadan kaldırmayacaktır. Ancak bir yenilgi, Hindu milliyetçisi parti üzerindeki baskıyı hem eyalet içinde hem de tüm ülke genelinde yoğunlaştırabilir.

Tahrif edilen seçmen listeleri üzerine yapılan son protestolar "Hamamböceği" partisini, çoğunlukla Z Kuşağını, özellikle de öğrenci aktivistleri, muhalefet partilerini ve sivil toplum kuruluşlarını bir araya getirdi. Bununla birlikte, hareketin uzun vadeli etkisi, birliklerini koruyup koruyamayacaklarına ve kamuoyunun öfkesini sürdürülebilir bir siyasi harekete dönüştürüp dönüştüremeyeceklerine bağlı olacaktır.

Modi hükümeti bir güvenilirlik kriziyle karşı karşıya kalabilir, ancak seçimler öncesindeki durumu birkaç temel gösterge şekillendirecektir: protestoların devam edip etmeyeceği, yargının nasıl tepki vereceği ve uygun seçmenlerin isimlerinin seçmen kütüklerine geri yüklenip yüklenmeyeceği. Yeni Delhi, seçim komiserinin arkasında duruyor gibi görünmektedir. Seçimler revize edilen listeler kullanılarak yapılırsa, hükümet, BJP'ye yarar sağlamak amacıyla seçim otoritesinin kötüye kullanıldığı yönünde artan eleştirilerle karşı karşıya kalabilir.

Ekonomik sorunlar ve Z Kuşağı

Resmi yıllık ankete göre Hindistan'ın işsizlik oranı düşmüş olsa da, birçok genç işlerin kalitesinden ve güvenliğinden, düşük ücretlerden ve devlet memurluğu işleri için yaşanan yoğun rekabetten memnun değildir. Ağustos ayında yayınlanan son resmi verilere göre, nüfusun yalnızca %5'i işsizdir; bu durum önceki yıllara kıyasla kademeli bir iyileşmeye işaret etmektedir.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), 2026-27 mali yılında Hindistan'ın GSYİH büyümesini %6,3 olarak öngörmesine rağmen, artan enerji maliyetlerinin ve enflasyonun tüketici tüketimi ve istihdam üzerinde baskı oluşturabileceği konusunda uyardı. Gıda, konut, eğitim ve diğer hanehalkı masrafları dahil olmak üzere artan yaşam maliyeti, insanların gelirleri üzerinde baskı oluşturabilir ve nihayetinde daha fazla hükümet karşıtı duygu üretebilir.

Z Kuşağı protestoları tahrif edilen seçim listeleri tartışmasının ötesine geçerek devam ederse, "Hamamböceği" hareketi Modi hükümetine karşı muhalefetlerinde onlara katılmak üzere iş arayanları, öğrencileri ve işçi sınıfı insanlarını cezonderebilir. Buna karşılık, son 13 yılda merkezde olduğu kadar eyalet seçimlerinde de BJP'ye karşı seçimleri kaybetmeye devam eden muhalefet partileri, bu durumdan yararlanabilir ve halkın hayal kırıklığını katı Hindu milliyetçi partisine karşı ortak bir siyasi hedefe dönüştürebilir.

Modi hükümeti ekonomik büyümeyi, altyapıyı ve yatırımı teşvik etmiş olsa da, Z Kuşağı Yeni Delhi'nin politikalarını eleştirmekte ve daha fazla istihdam yaratma konusundaki kamu beklentilerini karşılamakta başarısız olduğunu savunmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) Hindistan İstihdam Raporu 2024, işsizliğin artıp azalmasından ziyade daha derin bir ekonomik soruna işaret etmekte olup, asıl soru ekonomik büyümenin gençlere insani ücretler ödeyen yeterli istikrarlı iş yaratıp yaratmadığıdır.

Shafiq Ahmad