Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 81. BM Genel Kurulu’nun açılışında yaptığı konuşmada Orta Doğu’daki çatışmaların sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Son BM konuşmasını yapan Guterres, “süper güçlerin kendi güçlerinin sınırlarını görmeye başladığını” belirterek, bu ülkelerin tek başlarına güvenliği garanti edemeyeceğini ve dünyanın sorunlarını çözemeyeceğini söyledi.
Guterres, “Yalnızca askeri güç barışı güvence altına alamaz. Yalnızca ekonomik güç istikrarı sağlayamaz. Yalnızca teknolojik güç güvenliği garanti edemez.” ifadelerini kullandı.
BM Genel Sekreteri, çok kutuplu bir dünyanın daha dengeli ve temsili bir küresel sorun çözme sistemi oluşturabileceğini belirterek, bunun BM merkezli, dengeli ve temsili bir çok taraflı sistem gerektirdiğini söyledi.
Guterres, Orta Doğu’da ilan edilen ateşkeslerin sivillerin bedel ödemeye devam ettiği “daha küçük yangınlardan” ibaret olduğunu söyledi.
“Sözde ateşkesler, sivillerin bedel ödemeye devam ettiği ‘daha küçük yangınlardan’ başka bir şey olmadı. Artık yeter. Bu salondaki liderlere, bu üst düzey haftayı gerilimi azaltma ve diyalog için en üst düzeyde değerlendirmeleri çağrısında bulunuyorum. Bu salondan net bir mesaj gönderelim: Çatışmalar sona ermeli.” dedi.
Filistin meselesine de değinen Guterres, 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından Gazze’de yaşanan yıkımın, genel sekreter olarak görev yaptığı yıllar boyunca gördüğü hiçbir şeye benzemediğini söyledi.
“7 Ekim 2023'te Hamas tarafından gerçekleştirilen korkunç terör saldırılarının üzerinden neredeyse üç yıl geçti. Ancak ardından Gazze’de Filistinlilere yönelik, genel sekreter olarak görev yaptığım yıllar boyunca tanık olduğum hiçbir şeye benzemeyen ölçekte bir ölüm ve yıkım saldırısı geldi.” ifadelerini kullandı.
Guterres, işgal altındaki Batı Şeria’da şiddet, yerinden edilme ve yerleşimlerin genişletilmesinin barışın önünü tıkadığını belirterek, “İki devletli çözümün gözlerimizin önünde yok olmasına izin veremeyiz.” dedi.
Lula: UCM’ye yönelik girişimler eleştirildi
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada ABD Başkanı Donald Trump’ın adını vermeden, Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) zayıflatma girişimlerini ve İran’a karşı yürütülen savaşı eleştirdi.
Lula, dünyanın “çok taraflılık ile tek taraflılık, demokrasi ile aşırılık, egemenlik ile tabiiyet” arasında seçim yapmaya çağrıldığını söyledi.
Eski Filistin lideri Yaser Arafat ile İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin’e de değinen Lula, “Yaser Arafat ve Yitzhak Rabin devlet adamlarıydı. Barış dolu bir gelecek tasavvur etmek için geçmişe meydan okudular. Nefret tarafından yenilgiye uğratıldılar.” dedi.
Lula, Gazze’de yaşananlara ilişkin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetini eleştirerek, “Filistinlilerin nesilleri, Netanyahu hükümeti tarafından Gazze’de kadınlara ve çocuklara yönelik gerçekleştirilen soykırımın bıraktığı acı ve travmayı taşıyacak. İsrailli siviller, Hamas’ın terör eylemlerinin radikalizmi ve hoşgörüsüzlüğünün bedelini ödüyor.” ifadelerini kullandı.
UCM’nin hedef alınmasının Gazze’deki suçların cezasız kalmasını teşvik ettiğini belirten Lula, “Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni ve üyelerini kovuşturmak, bu suçların cezasız kalmasını teşvik ediyor.” dedi.
Lula ayrıca, işgal altındaki Filistin toprakları için BM Özel Raportörü Francesca Albanese’ye yönelik yaptırım girişimlerini eleştirerek, “BM özel raportörü, gerçeği söylediği için susturulmamalıdır.” ifadelerini kullandı.
Ürdün: İsrail Batı Şeria’yı fiilen ilhak ediyor
Ürdün Kralı 2. Abdullah, konuşmasında İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze’de savaş suçlarından sorumlu olduğunu söyledi.
İsrail hükümetinin “cezasızlık duygusunun korkutucu seviyelere ulaştığını” belirten Abdullah, “Bu mecliste hiç kimse bu İsrail hükümetinin iştahının Filistin'de duracağını varsaymamalı.” dedi.
Abdullah, işgal altındaki Batı Şeria’da Filistinlilerin “dövüldüğünü, vurulduğunu ve terörize edildiğini” söyledi.
Filistinlilerin evlerinin yıkılması ve İsrail yerleşimlerinin genişletilmesine ilişkin Abdullah, “Filistinlilerin evlerini yasa dışı yerleşimleri genişletmek için yıkmak kolluk kuvvetlerinin uygulaması değildir; zorla yerinden etmedir.” ifadelerini kullandı.
İsrail’in Batı Şeria’da “fiili ilhak” gerçekleştirdiğini ve Filistinlilere yönelik “boyun eğdirme sistemi” uyguladığını söyleyen Abdullah, İsrail’in “bütün bir nüfusu topraklarını terk etmeye zorlamaya” çalıştığını belirtti.
“Bunun bir adı var. Zorla yerinden etme ve bu bir savaş suçudur.” dedi.
Abdullah, “Gazze ve Batı Şeria aynı İsrail stratejisinin iki cephesidir. Her ikisinde de Filistinliler öldürülüyor. Her ikisinde de sahadaki gerçeklik yeniden şekillendiriliyor. Gazze yıkımla, Batı Şeria ise fiili ilhakla.” ifadelerini kullandı.
Ürdün Kralı ayrıca ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşına değinerek, çatışmaların bölgeyle sınırlı kalmadığını söyledi.
“İran savaşı, istikrarsızlığın bölge dışındaki ticareti, yatırımları ve yaşamları ne kadar hızlı etkileyebileceğini gösterdi.” dedi.
Erdoğan: İsrail’in eylemlerini “devlet terörü” olarak nitelendirdi
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Filistin Yönetimi Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın üst üste ikinci yıl BM Genel Kurulu’na katılmasının engellenmesini “haksızlık” olarak nitelendirdi.
Erdoğan, “Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da özgür ve egemen bir Filistin devletinin sesi olmaya devam edeceğiz.” dedi ve Filistin devletini henüz tanımayan ülkelere pozisyonlarını yeniden değerlendirme çağrısında bulundu.
Gazze’deki ölümlere dikkat çeken Erdoğan, “Onları İsrail’in devlet terörü olarak gördüğümüz eylemlerine kurban verdik.” ifadelerini kullandı.
Erdoğan, Ekim 2025’te Gazze’de İsrail ile ateşkes anlaşmasına varıldığını, ancak anlaşmanın ardından Gazze’de öldürülen Filistinlilerin sayısının 1.500’ü aştığını söyledi.
Filistin direniş hareketinin barış planının ikinci aşamasına geçmeyi kabul ettiğini belirten Erdoğan, İsrail hükümetinin işgali durdurmayı reddettiğini ifade etti.
Erdoğan, işgal altındaki Batı Şeria’nın İsrailli yerleşimcilerin “şiddet ve terörü” açısından “en ağır dönemini” yaşadığını söyledi.
BM’nin yapısına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, 190’dan fazla ülkenin bulunduğu BM’nin “beş ülkenin keyfine” tabi olduğunu belirtti.
“81 yıl önce barış ve güvenliği korumak amacıyla kurulan Birleşmiş Milletler bu misyonunu yerine getiremez hale gelmiş veya daha doğrusu getirilmiştir.” dedi.
Katar: Bölgesel kolektif güvenlik sistemi kurulmalı
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, Körfez bölgesinin “en tehlikeli dönemlerinden birinden” geçtiğini belirterek bölgede bir “bölgesel kolektif güvenlik sistemi” bulunmadığını söyledi.
Al Sani, yıllardır krizlerin geçici çözümler ve gerçekçi olmayan politikalarla ertelenmesinin mevcut krize yol açtığını ifade etti.
Bölgedeki sistemin devletlerin egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi, anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesini ve devletlerin iç işlerine müdahale edilmemesini sağlaması gerektiğini belirtti.
Katar Emiri, Gazze ve işgal altındaki Filistin topraklarına ilişkin İsrail liderlerinin Filistinlilerin yerinden edilmesini “göç” olarak nitelendirdiğini söyledi.
İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını sona erdirmesi, bölgeden çekilmesi, ablukayı kaldırması ve insani yardımın koşulsuz şekilde ulaştırılması gerektiğini belirten Al Sani, “Filistin uluslararası düzende kör bir nokta olarak kaldığı sürece adil bir uluslararası düzenden söz edilemez.” dedi.
Katar Emiri ayrıca, İsrail’le ilişkiler ve uluslararası hukuk konusunda, “İsrail’le ilişkiler kurmak, neden olduğu zarara son vermek ve hukuka aykırı davranışlarını sınırlamak, uluslararası toplumun değerleri ve hukukun üstünlüğünü koruma konusundaki ciddiyetinin gerçek sınavını oluşturuyor. Hukuk herkes için eşit şekilde uygulanmalıdır.” ifadelerini kullandı.
Kaynak: UN General Assembly 2026: War on Iran and Gaza genocide dominate day one | Middle East Eye
Diğer İçerikler
