Kiev Yakınlarında Gerilim
Kiev’in dışındaki Petropavlivska-Borshchagivka’da 2 Kasım Pazartesi günü, paramedik üniforması giymiş bir kadın, iki katlı bir evin demir kapısını koruyan polislerin önünde diz çökerek, evde zorla askere alınan erkeklerin tutulduğunu iddia etti. 49 yaşındaki Valentyna Moloda’nın hemşire olduğu, daha önce bir plastik cerrahi kliniğinde çalıştığı ve paramedik olarak çalışma izni bulunmadığı belirtiliyor. Geldiği ambulansın üzerinde, 2023'te faaliyetini durdurduğu bildirilen özel bir sağlık şirketinin logoları vardı. Moloda, evin içinde “silahlı kişilerin” 40 kişiye işkence ettiğini ve bunlardan birinin öldüğünü öne sürdü. Ekibinden bir kadın olayı canlı yayınladı, kalabalık büyüdü.
Gösterici sayısı 500'e ulaştı. Göstericiler polislere yumurta attı, eve domates fırlattı, gece yarısına kadar polisle çatışma yaşandı. Bir grup genç evin kapılarını tekmeleyerek kırmaya çalıştı. Polis, Moloda ve ekibinin içeri girmesine izin verdi. Moloda birkaç dakika sonra çıkarak ölmek üzere bir adam, omurgası kırılmış bir başka adam ve konuşamayacak kadar ağır dövülmüş bir üçüncü adam gördüğünü söyledi. Ancak dikkatli izleyiciler videoların cumartesi günü çekilmiş olarak etiketlendiğini fark etti.
Resmî Açıklamalar
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kyrylo Budanov, Moloda ve şoförünün olaydan üç gün önce eve “keşif” yaptığını söyledi. Budanov olay yerine canlı yayının başlamasından yaklaşık altı saat sonra geldi. Solnichna Sokağı’ndaki evin, eskiden gönüllü milis grubu olan Azov Tugayı tarafından kullanıldığını belirtti. Azov, yakalanan askerî firarilerin burada tutulduğunu söyledi. Azov komutanı Denys Prokopenko, skandalı “cephe gerisinde yapılan, Ukraynalı askerleri itibarsızlaştıran ve Rusya’nın işine yarayan bir anlatı yaratan sabotaj” olarak nitelendirdi. Azov’un, Ukrayna Ulusal Muhafız Ordusu’na bağlı bir askerî güce dönüştüğü, grubun neo-Nazi sempatisi ve savaş esirlerine işkence yapmakla suçlandığı belirtiliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, 2014-2024 arasında grubun ABD yapımı silahları kullanmasını yasaklamıştı.
Budanov’un gelişinden sonra dört adam evden çıkarak bir otobüse bindi. Bunlardan biri, Moloda’nın omurgasının kırık olduğunu söylediği kişiydi. Kızgın kalabalık otobüsün ayrılmasına izin vermedi.
Moloda Tutuklandı
Moloda’nın tutuklandığı ve kefalet imkânı olmaksızın 60 gün gözaltında tutulacağı bildirildi. Savcılar, onun daha önce de en az bir kez sahte paramedik olarak 107 bin hryvnia (2.355 dolar) karşılığında “kurtarma hizmeti” verdiğine dair kanıt bulduklarını söyledi. Azov’un üst düzey subaylarından Pavlo Kurchenko, Ukrainska Pravda’ya yaptığı açıklamada, evde tutulan firari Andriy Kuleshov’un yakınlarının Moloda’yı onu çıkarması için yaklaşık 7 bin dolara tuttuğunu öne sürdü. Kuleshov, 2015-2021 arasında ayrılıkçıların kontrolündeki bölgelere birkaç kez geçtiği için Ukrayna’nın “Myrotvorets” adlı tartışmalı veri tabanında Ukrayna karşıtı kişiler arasında yer alıyor.
Kiev merkezli Penta düşünce kuruluşunun başkanı Volodymyr Fesenko, “[Moloda] siyasi bir skandal yaratmak istedi. Rus istihbaratıyla bağlantısı olduğundan da şüpheleniliyor. Henüz bir doğrulama yok, ancak Rusya bu skandalı kendi çıkarına kullandı” dedi.
Yerel Halk ve Rus Anlatıları
Yerel halkın çoğu olayı “provokasyon” olarak niteledi. 17 yaşındaki Mykola, olay için yapılan 2013-2014 Maidan protestolarına benzetmeleri reddederek “Bu kesinlikle bir mini-Maidan değildi. Ne yazık ki insanlar o kadına inandı ve buraya akın etti” dedi. Yaşlı bir sakin ise “İki taraf da yanlış. Azov adamlarını orada tutmamalıydı, sahte doktor da bu gürültüyü başlatmamalıydı” diye konuştu.
Olay Rusya yanlısı isimler tarafından da kullanıldı. Norveçli analist Glenn Diesen, Kremlin yanlısı olarak nitelendiriliyor. X’te paylaştığı, evi çit üzerinden filme almaya çalışırken düşen bir gencin görüntüsünü “Zelenskiy’nin ve NATO’nun adamlarına karşı Ukrayna’da büyük öfke ve isyan” olarak yorumladı. 2024'te İtalya’ya kaçan Rusya yanlısı bir partinin eski Ukraynalı milletvekili Artyom Dmitruk, televizyonda “İnsanlar kaçırılıyor ve işkence görüyor. Bazıları askerî birliklere, bazıları akrabalarına satılıyor” dedi. Rusya’nın ilhak ettiği Kırım’da “milletvekili” Mikhail Sheremev ise skandalın Rusya’nın “özel askerî operasyona” neden ihtiyaç duyduğu sorusunu cevapladığını, “Ukrayna’da yeniden canlanan neo-Nazizmi kökünden sökmek için” olduğunu söyledi.
Zorunlu Askerlik Tartışması
Rusya’nın 2022'deki tam ölçekli işgali, Ukrayna ordusuna katılan gönüllü dalgasına yol açtı. Ancak ağır kayıplar, kötü planlama ve yolsuzluk haberleri, bazı subayların zalimce davranışları sonrasında gönüllü sayısı belirgin biçimde düştü. 2023'ten bu yana askerlik subayları, askerlikten kaçmaya çalışanları kamusal alanlarda arıyor. Tanıkların ve insan hakları örgütlerinin anlatımlarına göre bunları çoğu zaman minibüslerine zorla bindiriyor, gözdağı, dayak ve işkenceye başvuruyor. Bu yüzden Ukrayna’da askerlik subayları halk arasında hoş karşılanmıyor.
Diğer İçerikler
