Azil ve Ev Hapsi
Pena, 6 Kasım’da Kongre tarafından azledildi. Azil süreci 4 Kasım Çarşamba günü başladı, Cuma günü sonuçlandı. Temsilciler Meclisi 5 Kasım’da azil için 78'e karşı sıfır oyla karar verdi. Senato ise 6 Kasım’da 45 üyeden 44'ünün oyuyla Pena’yı görevden aldı, bir senatör çekimser kaldı. Pena’nın tutuklanması için emir, azlin tamamlanmasından dakikalar sonra çıkarıldı. Savcı Elena Fiore Franco, polis eşliğinde Pena’nın evinin önünde yerel basına yaptığı açıklamada, Pena’nın evde olduğunun tespit edildiğini, memurların girmesine gönüllü olarak izin verdiğini ve tüm usul işlemleri için hazır bulunduğunu söyledi. Pena hakkında ev hapsi kararı verildi. Aynı kararda Merkez Bankası’nın eski başkanı Carlos Carvallo Spalding için de yakalama emri çıkarıldı.
Pena, 5 Kasım’da istifa etmeye çalışmıştı. Paraguay’da eski devlet başkanları ömür boyu senatör oluyor ve özel yargı yetkisinden yararlanıyor. Kongre istifayı kabul etmedi, böylece Pena sıradan mahkemelerin yargı yetkisi altında kaldı. Savcılık Pena hakkında 5 Kasım’da yasa dışı zenginleşme, kara para aklama ve nüfuz ticareti şüphesiyle soruşturma başlatmıştı. Pena’nın Arjantin’e kaçtığına dair söylentiler dolaştı. Pena, azil oturumunda savunmasını yapmak yerine bunu avukatlarına bıraktı ve sosyal medyada paylaşım yapmayı sürdürdü. Cuma günü azil sürecinin hızından rahatsızlığını belirterek anayasal savunma hakkı için ek süre talep etti. Ayrıca “Benim varlığımın daha fazla bölünmeye veya istikrarsızlığa yol açmasını istemem. Ülkeyi kendi kişisel kaderimin üzerinde tutmak benim sorumluluğum” dedi. Azlin ardından yaptığı paylaşımda ise “Minnetle ayrılıyorum, cevap bekleyenlerin acısını da tam olarak kabul ediyorum” ifadesini kullandı.
İktidardaki Colorado Partisi de azli destekledi. Parti lideri ve eski Devlet Başkanı Horacio Cartes, “Cumhuriyetin kurumlarını yeniden tesis etmek için Devlet Başkanı Santiago Pena’nın azlini destekliyoruz” açıklamasını yaptı.
Alliana Göreve Başladı
Başkan Yardımcısı Pedro Alliana, 6 Kasım’da yemin ederek Paraguay’ın 53. devlet başkanı oldu. 52 yaşındaki muhafazakâr siyasetçi, Pena’nın 2023'teki görev dönemi başından beri başkan yardımcılığı yapıyordu. Alliana siyasete memleketi Ñeembucú’nun valisi olarak başlamış, yaklaşık on yıl Temsilciler Meclisi’nde görev yapmış, üç yıl da meclis başkanlığı yapmıştı. Temsilciler Meclisi, Alliana hakkında azil işlemi başlatmayı reddetti.
Ueno Bank’ın Faaliyetlerinin Durdurulması
Kriz, Merkez Bankası’nın 3 Kasım’da Ueno’nun yasal ödeme gücü standartlarının altına düştüğünü, yani kredilerini ve diğer işlemlerini karşılayacak teminatının bulunmadığını açıklamasıyla başladı. Merkez Bankası bankaya el koydu ve kalan varlıkları diğer bankalara devretti. Yaklaşık 2,9 milyon kişinin hesapları dondu. Bu rakam yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 60'ına denk geliyor. Müşteriler bir gecede ekmek, su gibi temel ihtiyaçlar için bile kendi paralarını kullanamaz hale geldi, emeklilik ödemeleri de durdu. Perakende satışlar yüzde 80'e varan oranlarda düştü. Ülke genelinde protestolar yayıldı, bazılarında polisle şiddetli çatışmalar yaşandı.
Soruşturma Neleri Kapsıyor?
Pena’nın, hükümeti döneminde hızla büyüyen bir bankayı siyasi nüfuzunu kullanarak kayırdığı iddiaları araştırılıyor. Pena, göreve geldikten kısa süre sonra Ueno’nun eski CEO’su Carvallo Spalding’i Merkez Bankası başkanlığına atadı. Üç ay sonra, artık eski şirketini denetleyen Spalding, Ueno’nun dijital banka olmasına izin verdi. Banka bunun ardından birkaç yıl içinde mevduat bakımından Paraguay’ın en büyük bankalarından biri haline geldi.
Pena’nın 2019'da yaklaşık 1 milyon dolara aldığı hisseler vardı. Şirket 2022'de bankanın bağlı olduğu holding Ueno Holding oldu. Pena hisselerini cumhurbaşkanı olduktan sonra, ancak 2025'te elden çıkardı ve hisseleri yalnızca “yatırımcı” sıfatıyla aldığını söyledi. Banka, kolay hesap açma sistemi ve piyasanın çok üzerinde getiri vaadiyle büyürken yönetimin kontrolündeki kamu emeklilik fonlarını da portföyüne çekti. Siyasi analist Hugo Duarte, “Ueno’nun başkanlığın hayır duası vardı. Bu yüzden hükümete yakın emeklilik fonlarının çoğu paralarını bankaya yatırmaya gitti” dedi. Bankaya yatırılan devlet ve emeklilik fonlarının 800 ila 860 milyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Skandalla bağlantılı olarak, bankanın ana hissedarı Miguel Vazquez dahil en az 27 kişi hakkında ceza davası bulunuyor. İncelenen suçlar arasında dolandırıcılığa teşebbüs, güveni kötüye kullanma, zimmete para geçirme ve nüfuz ticareti de yer alıyor.
Muhalefet senatörü Rafael Filizzola, azil oturumunda Paraguay’ın demokrasiye dönüşten bu yana “en büyük yolsuzluk skandallarından biriyle” karşı karşıya olduğunu, bunun siyasi iktidar eliyle yapılmış “demokratik dönemin en büyük sahtekârlığı” olduğunu söyledi. Pena, ABD Başkanı Donald Trump’ın bölgedeki başlıca müttefiklerinden biri olarak biliniyordu.
Diğer İçerikler
