IKBY’de Barzani-Talabani Kavgası Nereye Varır?

Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Bafel Talabani, 4 Kasım 2026'da gerçekleşen IKBY Meclisi oturumunun ardından 5 Kasım’da partisinin bölgesel hükümetten çekildiğini duyurdu. Muhalif Yeni Nesil Hareketi ile birlikte hareket eden Talabani, yaklaşık iki yıl aradan sonra toplanan Meclis oturumunu ve oturumdan çıkacak hiçbir kararı, hükümeti veya atanan makamları tanımayacaklarını ve duruma göre KYB olarak ayrı bir yönetim oluşturacaklarını ilan etti.

Bu açıklama ve ayrışma, 1994-1998 tarihleri arasında yaşanan ve yaklaşık 5 bin Kürt'ün hayatına mal olan KDP-KYB iç savaşını hatıralara getirdi; "iki idareli yönetim" (biri Erbil merkezli Barzani kontrolünde, diğeri Süleymaniye merkezli Talabani kontrolünde) senaryolarının yeniden gündeme gelmesine yol açtı.

KDP-KYB arasındaki bu gerilimin boyutunu anlamak ve nereye varacağı konusunda tahminde bulunmak bakımından aralarındaki tarihî rekabeti ve anlaşmazlık sebeplerini ortaya koymak gerekmektedir.

Son Yapılan 2024 ve 2025 Seçimleri

30 Eylül 2018'de gerçekleştirilen Kürdistan Bölgesi Parlamento seçimlerinin üzerinden 6 yıl geçtikten sonra Ekim 2024'te 100 sandalyeli parlamento seçimleri yapıldı. Seçimde 39 sandalye kazanan Barzani ailesinin partisi KDP (Kürdistan Demokrat Partisi) birinci parti, Talabanilerin partisi KYB (Kürdistan Yurtseverler Birliği) ise 23 sandalye kazanarak ikinci parti konumunda yer aldı.

Mecliste temsil edilen diğer partilerin sandalye sayısı ise şöyle oldu: Yeni Nesil Hareketi (Nifşî Nû) 15, Kürdistan İslami Birlik Partisi (Yekgirtu) 7, Halwest (Duruş) Hareketi 4, Kürdistan Adalet Toplumu (Komel) 3, Halk Cephesi (Beray Gel) 2, Goran Hareketi 1.

Bunların dışında Türkmenler 2, Hristiyanlar 2 ve Ermeniler 1 sandalye olmak üzere özel kota ile temsil edildiler.

Seçimlerden birinci sırada çıkan KDP, önceki hükümetlerdeki eşit veya yarı yarıya güç paylaşımı uygulamasının artık geçerli olmadığını, bakanlıkların dağılımının seçim sonuçlarına göre yapılması gerektiğini öne sürdü. KYB ise daha fazla sandalye kazanmanın eşit ortaklık konumunu ortadan kaldıramayacağını iddia ederek itiraz etti. Anlaşmazlığın giderilememesi ve yeni bir hükumet kurulamaması KDP Başbakanı Mesrur Barzani liderliğindeki önceki hükümetin görevde kalmasına yol açtı.

11 Kasım 2025’te gerçekleştirilen Irak genel seçimlerinde KDP ülke genelinde yaklaşık 1,1 milyon oy aldı ve 27 milletvekilliği kazandı; 574 bin oy alan KYB ise 18 milletvekilliği elde etti. KYB’den iki kat fazla oy alması, KDP’nin yönetimi eşit olarak paylaşmama kararlılığını pekiştirdi.

İki Parti Arasındaki Yarı Yarıya Güç Paylaşımının Geçmişi

Mesrur Barzani ve Bafel Talabani arasında patlayan son krizin ana sebebi, iktidarın eşit paylaşımında yaşanan anlaşmazlıktır.

KDP ve KYB arasında yarı yarıya güç paylaşımına dayalı ilk anlaşma 1992’de yapılmıştı. Mayıs 1992'de Kürdistan Bölgesi'nde yapılan ilk parlamento seçiminde KDP ve KYB %50,8’e %49,2’lik oranlarla yaklaşık eşit temsil elde etmişti. Bakanlıklar ve yönetim makamları iki parti arasında eşit paylaştırıldı. Ancak taraflar arasında çıkan anlaşmazlık, 1994 yılında Kürt siyasi tarihinde Birakûjî (Kardeş Katliamı) olarak anılan silahlı çatışmaya ve ardından iç savaşa dönüştü. Mesud Barzani’nin Saddam Hüseyin yönetiminden askerî yardım istemesiyle Irak ordusu KDP ile birlikte Erbil'e girdi ve KYB güçlerini şehirden çıkardı. Bu savaş sırasında bölgesel güçlerden İran KYB’yi, Türkiye ise KDP’yi destekledi.

ABD’nin arabuluculuğuyla 1998 yılında imzalanan Washington Anlaşması'yla taraflar arasında resmî bir ateşkes sağlandı ve Irak’ın kuzeyinde coğrafi olarak "iki idareli" (biri Erbil'de KDP, diğeri Süleymaniye'de KYB kontrolünde) bir yapı oluştu.

Yönetimin iki parti arasında eşit paylaşımına ilişkin ikinci anlaşma 2006’da yapıldı. Mesud Barzani ve Celal Talabani 21 Ocak 2006'da “Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin Birleştirilmesi Anlaşması”nı imzaladı; iktidarın, kabinenin ve idari mekanizmaların yarı yarıya (50/50 formülüyle) paylaşılması kabul edildi. Anlaşmaya göre; Bölge Başkanlığı ve Başbakanlık KDP'ye verildi, Bölge Başkan Yardımcılığı KYB'ye bırakıldı, bakanlıklar iki parti arasında paylaştırıldı; İçişleri, Maliye, Adalet ve Peşmerge kurumlarının birleştirilmesi kararlaştırıldı. Birleşik hükümetin kuruluşu ise 7 Mayıs 2006'da Neçirvan Barzani tarafından ilan edildi.

Kürtlerin Bağdat'taki anayasal kazanımlarını korumak amacıyla 27 Haziran 2007’de iki parti arasında ayrıca "Stratejik İş Birliği ve İttifak Anlaşması" imzalandı. Bu anlaşma, federal hükümete karşı Kürtlerin hakkını korumak üzere kurulan siyasi bir ortaklıktı.

İttifakın Çatırdaması: 2017 Referandumu ve Süreçteki Kırılmalar

2006'da kurulan ortak yönetim modeli, hiçbir zaman iki partinin ayrı siyasi, ekonomik ve askerî güç merkezlerini tamamen ortadan kaldırmadı. 2016'ya gelindiğinde sekiz yıllık stratejik ittifak fiilen sona erdi.

Mesud Barzani’nin önderliğinde 25 Eylül 2017 tarihinde yapılan bağımsızlık referandumunu desteklemeyi reddeden KYB yönetimi, referanduma karşı çıkan Bağdat, Washington, Tahran ve Ankara ile paralel hareket etti. Bu pozisyon alış iki parti arasındaki ayrışmayı derinleştirdi. 16 Ekim 2017'de Irak ordusu ve Haşdi Şabi güçlerinin Kerkük ve diğer tartışmalı bölgelere (Diyale, Salahaddin, Ninova hatları) ani bir operasyon düzenleyerek buraları Peşmerge’den geri alması sırasında KYB'ye bağlı bazı Peşmerge birliklerinin geri çekilmesi, iki parti arasındaki güven krizini üst seviyelere taşıdı. Referandumun yarattığı ağır askerî ve ekonomik kayıpların ardından içeride ve dışarıda baskı altında kalan Mesud Barzani, Kasım 2017'de IKBY Başkanlığı görevinden ayrıldı ancak KDP liderliğini sürdürmeye devam etti.

30 Eylül 2018'de gerçekleştirilen Kürdistan Bölgesi Parlamento seçimlerinde KDP 45 sandalye, KYB ise 21 sandalye kazandı. 56 sandalyelik mutlak çoğunluğa ulaşılamadığından iki parti yeniden anlaşma arayışına girdi: 4 Mart 2019’da KDP ve KYB arasında yeni bir siyasi anlaşma imzalandı. Dört yıllık ve 18 maddelik bir siyasi iş birliği düzenleyen bu anlaşmaya dayanarak KDP ve KYB koalisyon kurdular: Neçirvan Barzani Mayıs 2019'da Kürdistan Bölgesi Başkanı seçildi, Haziran ayında yapılan seçimde Mesrur Barzani başbakan oldu.

Bu anlaşmaya rağmen iki parti arasındaki rekabet ve çekişme devam etti. 11 Ağustos 2020'de iki parti yeniden bir araya gelerek 2019 anlaşmasını uygulama ve gerilimi düşürme konusunda mutabakata vardı. Ancak bu mutabakat kalıcı bir kurumsal birleşme sağlayamadı.

2022 yılında yeniden parlamento seçimi yapılması gerekiyordu ama KDP-KYB anlaşmazlığı sebebiyle seçimler 20 Ekim 2024 tarihine kadar 6 yıl boyunca yapılamadı. Yapılan seçim sonuçları yazımızın başlangıcında açıkladığımız gibi gerçekleşti. Yeni bir hükümet kurulamadığı için 2018 seçimlerinin ardından 10 Temmuz 2019 tarihinde güvenoyu alan 9. kabine hâlâ görevini sürdürüyor.

KDP-KYB Arasındaki Temel Anlaşmazlıklar

Irak Kürt siyasetinde; dil, coğrafya, tarihsel aşiret ilişkileri, ekonomik kaynakların paylaşımı ve farklı siyasi gelenekler belirleyici olmuştur. Irak’ın kuzeyindeki coğrafi, siyasi ve idari ayrışmada Kurmanci ve Sorani lehçelerinin kullanıldığı bölgeler, aynı zamanda iki partinin etki alanlarının da örtüştüğü yerlerdir. KYB’nin hâkim olduğu Süleymaniye, Halepçe, Ranya ve Kalar bölgesinde yaygın olarak Sorani; KDP yönetim alanındaki Duhok-Zaho gibi yerlerde ise yaygın olarak Kurmanci lehçesi, başkent Erbil’de ise Soranice yaygın olarak konuşulmaktadır. KDP'nin yönettiği ve Kurmanci coğrafyasını kapsayan alanlar "Sarı Bölge", KYB'nin yönettiği Sorani coğrafyası ise "Yeşil Bölge" olarak anılmaktadır.

İki parti arasındaki çatışmanın temelinde iki liderin rekabetinin yanı sıra, 1991 Körfez Savaşı sonrasında fiilen oluşan Kürt özerk yönetiminin gelirlerinin, topraklarının, sınır kapılarının ve siyasi kurumlarının kimin kontrolünde olacağı meselesi vardı. Bugün de yaşanan gerilimlerin arkasında benzer talepler bulunmaktadır.

Erbil ve Duhok merkezli Barzani ailesinin liderliğindeki KDP ile Süleymaniye'de güçlü olan Talabani ailesinin partisi KYB arasında Kürdistan Bölgesi'nin yönetiminde söz sahibi olma konusunda sert bir rekabet yaşanmaktadır. Başbakanlık, cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve üst düzey bürokratik görevlerin paylaşımı sürekli tartışma konusudur. Ekonomik kaynakların paylaşımı da iki parti arasındaki önemli anlaşmazlık konularındandır. Bunlar; petrol gelirlerinin yönetimi, Habur/İbrahim Halil Sınır Kapısı gelirleri, gümrük gelirleri ve ticari vergiler, Erbil ve Süleymaniye'nin bütçeden alacağı pay ve kamu çalışanlarının maaşlarının dağıtılmasıdır. KYB merkezden alınan bütçe paylarının ve petrol gelirlerinin şeffaf ve adil olarak kendilerine aktarılmadığı konusunda KDP’ye suçlamalar yöneltmektedir.

Bir diğer önemli anlaşmazlık konusu, cumhurbaşkanının hangi partiden seçilmesi gerektiğidir. 15 Ekim 2005 tarihinde referandumla kabul edilen Anayasa’da öngörülmüş olmasa da Irak’ta cumhurbaşkanının Kürtlerden seçilmesi teamül hâline gelmiştir. 2005 yılında KYB lideri Celal Talabani, ardından aynı partiden Fuad Masum’un seçilmesiyle cumhurbaşkanlarının KYB’den seçilmesi siyasi bir gelenek olarak devam etti. 2 Ekim 2018'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminden önce KDP bu geleneğe itiraz ederek kendi adayını çıkardı; cumhurbaşkanlığı, KDP-KYB arasında tam bir siyasi çatışmaya dönüştü. Ancak KYB’nin adayı Berhem Salih seçimi kazanarak cumhurbaşkanı oldu. 2022’de yapılan seçimde de KYB’li Abdüllatif Reşid cumhurbaşkanı seçildi.

Nihayet Nisan 2026’da yapılan Irak cumhurbaşkanlığı seçiminde, Talabani ailesi Barzanilere danışmadan KYB’li Nizar Amedi’yi aday gösterdi ve cumhurbaşkanı seçtirdi. Kürt sayısal çoğunluğunun oyunu alan KDP, ülkede Kürt siyasi temsilinin kendisine ait olması gerektiğini iddia ediyor; Talabani cephesini Bağdat merkezi hükümeti ile doğrudan müzakereler yürüterek KDP'yi baypas etmekle suçluyor ve bu politikayı Kürtlerin federal yapıdaki ağırlıklarını zayıflatmakla eleştiriyor.

İki Yıl Sonra Parlamentonun Toplanması ve Siyasi Parçalanma

4 Kasım 2026'da KDP; aralarında üç KYB üyesinin de bulunduğu azınlık temsilcileri, küçük partiler ve partilerinden ayrılan milletvekillerinin desteğiyle 52 milletvekilinin katılımını sağlayarak, yaklaşık iki yıldır felç durumunda olan ve çalıştırılamayan IKBY parlamentosunu toplamayı başardı. KYB ve Yeni Nesil Hareketi parlamentoya katılmayı boykot etti.

Oturumda meclis başkanlık divanının seçilmesini "iktidar ortaklığının tek taraflı olarak bozulması" ve "çoğunluğun azınlığa dayatılması" olarak nitelendiren KYB lideri Bafel Talabani, başarısız bulduğu IKBY geçici hükümetinden partisinin tamamen çekildiğini duyurdu. Talabani, Erbil merkezli tek taraflı atama ve kararları tanımayacaklarını belirterek, "Eğer onlar bir Kürdistan Bölgesi Başkanı atarsa, biz de bir Kürdistan Bölgesi Başkanı atayacağız. Eğer onlar bir başbakan atarsa, biz de bir başbakan atayacağız." sert çıkışını yaptı.

ABD’nin Irak’tan Çekilmesi Süreçte Etkili Oldu

ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Irak'taki askerî misyonu 30 Eylül 2026'da sona erdi ve Amerikan askerleri Irak’tan tamamen çekildi. IKBY Başbakanı Mesrur Barzani, ABD'nin çekilme kararını çok sert bir dille eleştirerek "Çalkantılı bir döneme denk geldi, biz zayıfız ve savunmasız kalıyoruz." açıklamasını yaptı. Uzun yıllardır ABD'nin bölgesel varlığına ve koalisyon güçlerinin desteğine güvenerek hareket eden KDP yönetimi için ABD askerlerinin çekilmesi ve özellikle Erbil’deki hava savunma sistemleri ile kritik güvenlik altyapısının kaldırılacak olması, "güvenlik ve caydırıcılık boşluğu" yarattı.

Dışarıda Amerikan korumasının zayıfladığını ve bölgesel risklerin arttığını gören KDP liderliği, "zaman kaybetmeden içerideki otoriteyi tek elde toplama" refleksiyle hareket ederek iki yıldır toplanmayan meclisi topladı ve IKBY'deki liderliğini tahkim etmeye yöneldi. Mesrur Barzani bunun için KYB ile gerginliği göze aldı.

İki Parti Arasında Bir İç Savaş Söz Konusu Olabilir mi?

ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Irak Özel Başkanlık Temsilcisi Tom Barrack, Londra'daki Chatham House Enstitüsü tarafından düzenlenen bir sempozyumda yaptığı konuşmada; iki parti arasındaki anlaşmazlığın kabilevi anlaşmazlıklar olduğunu, bu anlaşmazlıktan bıktıklarını, ABD’nin bu gerilime müdahale etmeyeceğini ve kendilerinin çözüm bulmaları gerektiğini açıkladı.

ABD’nin KDP-KYB arasındaki çatışmaya müdahil olmayacağı açıklamasından sonra, komşu iki büyük aktör Türkiye ve İran’ın tavrı ile Bağdat hükümetinin tutumu, yaşanan krizin bir çatışmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini şekillendirebilecektir.

Bölgesel Aktörlerin (Türkiye, İran ve Bağdat) Tutumu

Eskiden bu yana Türkiye, KDP ile istikrar ve güvenlik odaklı ortaklık kurmuş, PKK ile mücadelede iş birliği yapmış, başta enerji olmak üzere bölgeye yatırımları yönlendirmiş ve geniş ticari bağlar kurmuştur. Öte yandan PKK ile yakın ilişkisi sebebiyle KYB’ye mesafeli durmuş, hatta yaptırım uygulamıştır. Ancak son iki yıldır Türkiye ve KYB arasında hissedilir bir yakınlaşma görülmektedir. "Terörsüz Türkiye - Terörsüz Bölge" politikası ile PKK’ya silah bıraktırılması, Talabanilerin üzerindeki örgüt baskısını kaldırmıştır. Kerkük valiliğine Türkmen bir vali atanması, gelişen ilişkileri göstermesi bakımından güçlü bir jest olmuştur. Pragmatik bir kişilik olan Bafel Talabani hem ABD hem İran hem de Türkiye ile ilişkileri geliştirmeye özen göstermektedir ve Bağdat hükümeti ile de sıcak bağları bulunmaktadır.

İran ise öteden beri KYB ile derin istihbarat, siyasi ve askerî bağlar kurmuş; hem Tahran hem de kontrolü altında tuttuğu Şii Bağdat yönetimleri KDP’ye karşı KYB’yi desteklemiştir. Birbiriyle sert rekabet eden Kuzey Irak’taki ikili yönetim yapısını, Kürt birliğinin zayıflaması ve bölgenin merkezi yönetime (ve dolaylı olarak Tahran'ın etki alanına) daha bağımlı hâle gelmesi bakımından stratejik bir kazanım olarak görmüşlerdir.

Bununla birlikte ne Ankara ne de Tahran, ABD/İsrail-İran savaşı dolayısıyla içinden geçilmekte olan kaotik ortamda, sınırlarının hemen dibindeki Kuzey Irak’ta istikrarsızlık ve kontrolsüz bir iç çatışma istememektedir. Her iki devlet de muhtemelen KDP ve KYB arasında yeni bir iç savaşın yaşanmaması için sert uyarılar ve baskılar yapacaktır.

Benzer şekilde, Hürmüz Boğazı ablukası sebebiyle ekonomisi 60 milyar dolar zarar gören, enerji hatlarını riskli güneyden kuzeye taşıyarak Türkiye ve Suriye üzerinden yol arayan ve Kalkınma Yolu Projesi'nin gerçekleşmesini geleceği için hayati gören Irak merkezi hükümeti de Kuzeyde istikrarı sağlamayı, çatışmayı önlemeyi ve arabulucu olmayı tercih edecektir.

Sonuç ve Bölgesel Yeni Denklem

10 Eylül 2026'da KYB’ye bağlı 70’inci ve KDP’ye bağlı 80’inci askerî birlikler siyasi etkiden arındırılmak üzere lağvedilerek Peşmerge Bakanlığı bünyesinde merkezi bir askerî yapıya dönüştürülmüş, Irak Savunma Sistemi'nin anayasal bir bileşeni olarak iş birliği yapması benimsenmiştir.

Peşmergenin tek komuta altında birleştirilmesiyle ordu içinde partizanlığı ortadan kaldıracak ve merkezi hükümetle daha uyumlu kurumsal bir yapı kurulacak diye beklenirken iki partinin sert şekilde ayrışması şaşkınlığa yol açtı. Uzlaşma sağlanamaması hâlinde birleşmenin "kâğıt üzerinde" kalması ve parti ordularına geri dönülmesi riski ortaya çıkmıştır.

1994-1998 yılları arasında yaşanan KDP-KYB iç savaşının acısı ve yıkımı Kürt halkının hafızasında canlıdır; binlerce Kürt'ün birbirini öldürdüğü savaşın tekrarlanması ihtimaline karşı ciddi bir toplumsal tepki vardır. Her iki taraf liderliği de bu sorumluluğu siyasi olarak göze alma cesareti gösteremez. Bafel Talabani’nin IKBY’den ayrılıp özerk bir yönetim kurma tehdidinin gerçekleşmesi hâlinde çatışmalar daha ziyade birbirlerinin ekonomik faaliyetlerini engelleme, çıkarlarına zarar verme ve siyasi boykot şeklinde devam edebilir.

Bafel Talabani’nin Bağdat’a yakınlığı da dikkate alınarak, "Acaba KYB Arap partileriyle iş birliği ve anlaşma yaparak federal yapıdan vazgeçip üniter yapıya geçmek ve çıkarlarını maksimize etmek mi istiyor?" sorusu akıllara düşmüştür. Ancak bu gerçekleşmesi zor bir ihtimaldir. Zira Irak Anayasası, 1. maddesiyle federalizmi temel ilke yapmış, anayasanın değiştirilmesini düzenleyen bazı maddelerle federal yapının lağvedilmesini hukuken tıkayan çok sert düzenlemeler getirmiştir. Henüz bu değişikliği sağlayacak bir zemin de bulunmamaktadır. Bununla birlikte krizin devam etmesi, hukuken olmasa bile pratikte üniter bir devlet işleyişine benzer bir tablonun ortaya çıkmasına; yani Kürt bölgesi şeklî olarak özerk kalırken Bağdat'ın merkezi otoritesine tabi olacağı bir yapıya yol açması daha büyük bir ihtimal olarak ortada durmaktadır. Zaten Irak Federal Yüksek Mahkemesi Şubat 2022'de verdiği kararla, Erbil'in imzaladığı tüm petrol sözleşmelerini geçersiz sayarak petrol gelirlerinin doğrudan Bağdat'a devredilmesine hükmetmiş, bunun sonucu olarak milyarlarca dolarlık gelir kaybına uğrayan IKBY mali açıdan tamamen Bağdat'ın merkezi bütçe transferlerine bağımlı hâle gelmiştir.

PKK lideri Abdullah Öcalan’ın ayrı ulus-devlet, bağımsızlık, federasyon ve özerklik taleplerinin artık geçerliliğini yitirdiğini ve çözümün üniter cumhuriyet çatısı altında "demokratik entegrasyon" ve "demokratik toplum" modeliyle sağlanması gerektiğini açıklaması, PKK’nın silah bırakması, Suriye’de YPG’nin resmî orduya entegre olması ve Irak’ta iki büyük Kürt partisi arasında yaşanan aşiret çıkarlarına dayalı gerilim; bağımsız devlet olma ideali taşıyan Kürtlerde büyük hayal kırıklıklarına sebep olmuştur ve her taraf bir diğerini ihanetle suçlamaktadır. Suriye ve Irak’ta PKK/YPG liderlerinin bu ülkeleri terk ederek Avrupa’ya taşınmaları beklenmektedir.

Bu sırada, bölgede komşu devletlerin birbirinin güvenliğini garanti ettiği "bölgesel sahiplenme"ye dayalı yeni bir yapılanma anlayışı ortaya çıkmıştır ve güçlü şekilde kabul görmekte olduğu gözlemlenmektedir. Bunun sonucu olarak milis güçlerin silahlarını bıraktığı, resmî orduların tek meşru silahlı güç olarak kabul edildikleri yeni bir döneme girilmiştir. Körfez-Mezopotamya-Levant ve Anadolu arasında ekonomik kalkınma için kaynakların paylaşılması, enerji ve tedarik hatlarının müşterek güvenlik altına alınması konusunda irade birliği ortaya çıkmıştır ve peş peşe yapılan anlaşmalarla somut projelere dönüşmektedir.

7 Ağustos 2026 tarihinde Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması bölgede büyük bir heyecan ve ilgi uyandırmıştır. İçerisinde Irak’ın da bulunduğu pek çok Müslüman ülkenin bu ittifaka katılması beklenmektedir. Bölgede silahlı çatışmaları sonlandırma, istikrarı sağlama ve dışarıdan gelebilecek saldırılara ortak cevap vermeyi amaçlayan bu ittifak vizyonu, Ortadoğu ülkelerinin iç düzenini ve dış ilişkilerini yeniden biçimlendirecek; Irak’ta yönetimden dışlanan Sünni Arapları sisteme dahil ederek, çıkara dayalı aşiret yönetimlerini rasyonel hale getirerek, etnik ve mezhebi temelli devlet yapısının daha kapsayıcı bir modele dönüşmesini sağlayabilecektir.