Furkan HAMİT
Tüm Yazıları7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Türkiye'nin başkenti Ankara, yalnızca Avrupa'nın ya da Atlantik dünyasının değil; Moskova'dan Pekin'e, Tahran'dan Kiev'e, Orta Doğu'dan Afrika ve Asya'ya kadar tüm dünyanın dikkatle takip ettiği tarihi bir uluslararası buluşmaya ev sahipliği yapıyor.
NATO'nun 36. Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak olan Türkiye için bu organizasyon, sadece diplomatik bir prestij anlamına gelmiyor. Aynı zamanda uluslararası toplumun, yirmi birinci yüzyılda hızla değişen küresel dengeler içerisinde Türkiye'nin artık yalnızca bölgesel bir güç olmadığını; Doğu ile Batı arasında vazgeçilmez stratejik bir köprü konumuna yükseldiğini kabul ettiğinin de açık bir göstergesi niteliğini taşıyor.
Zirve, 7 ve 8 Temmuz tarihlerinde Ankara'daki Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilecek. NATO'ya üye tüm ülkelerin devlet ve hükûmet başkanlarının yanı sıra ittifakın önemli ortak ülkelerinden üst düzey temsilciler de toplantıya katılacak.
Bu zirve, son derece kritik bir uluslararası atmosferde düzenleniyor. Ukrayna'daki savaş üçüncü yılını geride bırakırken, Orta Doğu'da artan gerilim küresel güvenliği tehdit etmeyi sürdürüyor. Karadeniz'in stratejik önemi her geçen gün daha da artarken, Batı dünyasında savunma harcamaları üzerine yeni tartışmalar yaşanıyor. Aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri, müttefiklerinden savunma yükünün daha büyük bölümünü üstlenmelerini talep ediyor.
Böylesine hassas bir dönemde Ankara'da gerçekleştirilecek bu zirve, sıradan bir diplomatik toplantının çok ötesinde anlam taşıyor. Alınacak kararların önümüzdeki yıllarda uluslararası güvenlik mimarisinin şekillenmesinde belirleyici rol oynayabileceği değerlendiriliyor.
Neden Ankara?
Bu noktada akıllara gelen en önemli sorulardan biri şu:
NATO neden Brüksel, Londra ya da Washington yerine Ankara'yı tercih etti? Bu sorunun cevabı, büyük ölçüde Türkiye'nin benzersiz jeostratejik konumunda yatıyor. Türkiye aynı anda hem Avrupa'nın hem de Asya'nın bir parçasıdır. Karadeniz, Orta Doğu, Kafkasya ve Akdeniz gibi dünyanın en hassas jeopolitik bölgeleriyle komşu olan ülke, küresel güvenlik denkleminde kritik bir rol üstlenmektedir.
İstanbul ve Çanakkale Boğazları, uluslararası ticaretin yanı sıra askerî hareketlilik açısından da olağanüstü stratejik öneme sahiptir. Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaş ise bu deniz yollarının önemini daha da artırmıştır.
Bu nedenle Türkiye, NATO'nun güney kanadındaki savunma stratejisinin merkezinde yer almaktadır.
1952 yılından bu yana NATO üyesi olan Türkiye, ittifakın Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra en büyük ikinci ordusuna sahiptir. Suriye, Irak, Karadeniz, Kafkasya ve Doğu Akdeniz'deki askerî varlığı ise NATO'nun genel savunma planlamasının temel unsurlarından biri olarak değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de Türkiye'yi "ortak güvenliğin vazgeçilmez sütunlarından biri" olarak nitelendirmiştir.
Erdoğan Diplomasisinin Zirve Noktası
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın destekçileri kadar eleştirmenleri de onun Türkiye'yi uluslararası diplomaside çok daha etkin bir aktör hâline getirdiği konusunda büyük ölçüde hemfikirdir.
Erdoğan'ın dış politika anlayışının temelinde, Türkiye'nin yalnızca Batı'nın ya da yalnızca Doğu'nun bir parçası olmadığı; her iki dünya arasında bağımsız, dengeli ve saygın bir politika izleyen egemen bir ülke olduğu düşüncesi yer almaktadır.
Bu nedenle Türkiye, bir taraftan NATO'nun en önemli üyelerinden biri olmayı sürdürürken, diğer taraftan Rusya ile diplomatik kanallarını da açık tutmaktadır. Ankara, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklemekte; buna karşın Moskova ile diyalog kapılarını kapatmaktan da kaçınmaktadır.
Bu dengeli dış politika yaklaşımı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı günümüz küresel siyasetinin en dikkat çekici liderlerinden biri hâline getirmiştir.
Son yirmi yılda Erdoğan yalnızca Türkiye'nin lideri olarak değil, aynı zamanda uluslararası diplomasinin etkili aktörlerinden biri olarak da kendisini kabul ettirmeyi başarmıştır. Rusya ile Ukrayna arasındaki esir takası görüşmelerinden Tahıl Koridoru Anlaşması'na, Suriye krizinden Azerbaycan-Ermenistan ihtilafına, Katar krizinden Afrika'daki Türk diplomasisine kadar birçok önemli gelişmede Türkiye'nin üstlendiği arabuluculuk rolü, ülkenin uluslararası konumunu önemli ölçüde güçlendirmiştir.
İşte bu diplomatik güven ortamının bir sonucu olarak NATO, yirmi iki yıl aradan sonra yeniden Türkiye'de liderler zirvesi düzenlemektedir. Daha önce 2004 yılında İstanbul, ittifakın tarihi zirvelerinden birine ev sahipliği yapmıştı.
Donald Trump'ın Katılımı ve Erdoğan ile İkili Görüşmesi
Zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri de Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın toplantıya katılacak olmasıdır.
Trump, haftalar öncesinden Ankara'ya geleceğini açıklamıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da zirve kapsamında Trump ile kapsamlı bir ikili görüşme gerçekleştireceklerini doğruladı.
Son aylarda iki lider arasındaki ilişkilerde belirgin bir yakınlaşma gözleniyor. Donald Trump, çeşitli vesilelerle Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğini ve müzakere yeteneğini övgüyle dile getirirken, Erdoğan da Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkileri yeni bir döneme taşımak istediğini ifade etti.
İki ülke arasında uzun süredir gündemde bulunan bazı hassas konularda da ilerleme kaydedildiğine ilişkin haberler uluslararası basına yansımış durumda.
Bu görüşme ayrıca ayrı bir önem taşıyor. Çünkü Washington, NATO müttefiklerinden savunma harcamalarının artırılması, Ukrayna'ya verilecek desteğin sürdürülmesi ve Orta Doğu'da hızla değişen gelişmeler karşısında ortak ve net bir tutum sergilenmesini bekliyor.
Ankara Dünyanın En Güvenli Şehirlerinden Birine Dönüşüyor
Zirve tarihi yaklaştıkça Ankara'da güvenlik önlemleri olağanüstü seviyeye çıkarılıyor. Türk hükümeti, yaklaşık 70 bin güvenlik personelini görev yapacak şekilde planlama yaptı. Görev alacak ekipler arasında polis teşkilatı, jandarma birlikleri, terörle mücadele ekipleri, siber güvenlik uzmanları, özel harekât timleri ile kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehditlere (KBRN) karşı görev yapan özel ekipler de bulunuyor.
Başkentin kritik bölgelerinde güvenlik tedbirleri önemli ölçüde artırılırken, ana ulaşım güzergâhları, oteller ve zirvenin düzenleneceği Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi çevresinde çok katmanlı güvenlik çemberleri oluşturuluyor.
Bunun yanı sıra kamu kurumlarının çalışma düzeni, eğitim faaliyetleri ve şehir içi ulaşım konusunda da özel planlamalar yapılıyor. Amaç, dünyanın dört bir yanından gelecek devlet ve hükûmet başkanlarının güvenliğini en üst seviyede sağlamaktır.
Türk yetkililere göre bu kapsamlı hazırlıklar; olası terör saldırıları, siber tehditler ve kamu düzenini bozabilecek her türlü riske karşı önleyici tedbir niteliği taşıyor.
Bu Zirve Sadece Bir Toplantı Değil, Geleceğin Yol Haritası
Ankara Zirvesi'nin temel amacı yalnızca liderleri bir araya getirmek değil; geçen yıl belirlenen savunma hedeflerini somut uygulamalara dönüştürmektir.
Zirvede özellikle üç ana başlığın öne çıkması bekleniyor:
• Savunma harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 5'i seviyesine çıkarılması yönünde kaydedilen ilerlemenin değerlendirilmesi.
• Savunma sanayii, ortak üretim projeleri ve ileri askerî teknolojiler alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi.
• Ukrayna'ya uzun vadeli askerî ve mali desteğin nasıl sürdürüleceğine ilişkin kapsamlı bir yol haritasının oluşturulması.
Bu kapsamda 7 Temmuz tarihinde NATO Savunma Sanayii Forumu da gerçekleştirilecek.
Forumda savunma sanayii yatırımları, teknolojik yenilikler, ortak üretim modelleri ve uluslararası iş birlikleri üst düzey katılımla ele alınacak.
NATO Artık Sadece Askerî Bir İttifak Değil
NATO'nun yalnızca askerî bir ittifaktan ibaret olduğunu düşünenler için Ankara Zirvesi önemli bir gerçeği ortaya koyuyor.
Yirmi birinci yüzyılda NATO artık sadece tanklar, savaş uçakları ve füze sistemlerinden oluşan bir güvenlik örgütü değildir.
İttifak; siyasi karar alma mekanizmaları, ekonomik istikrar, savunma sanayii, siber güvenlik, yapay zekâ, uzay güvenliği ve uluslararası diplomasi gibi alanlarda da küresel güvenlik mimarisinin en önemli aktörlerinden biri hâline gelmiştir.
İşte bu nedenle 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilecek görüşmeler yalnızca NATO üyeleri tarafından değil, tüm dünya tarafından dikkatle izlenmektedir.
Trump'ın Dönüşü ve NATO'nun Yeni Yönelimi
ABD Başkanı Donald Trump'ın zirveye katılması, toplantının en dikkat çekici unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Trump'ın yeniden göreve gelmesiyle birlikte NATO içinde yeni bir tartışma daha güç kazanmış durumda:
Avrupalı müttefikler kendi güvenlikleri için daha fazla mali ve askerî sorumluluk üstlenmeli mi?
Trump uzun yıllardır Amerika Birleşik Devletleri'nin NATO içerisinde orantısız ölçüde mali yük taşıdığını savunuyor.
Bu nedenle müttefik ülkelerin savunma bütçelerini önemli ölçüde artırmaları gerektiğini her fırsatta dile getiriyor.
Ankara Zirvesi'nde de savunma yatırımları, ortak askerî hazırlıklar ve yük paylaşımı konularının toplantının en önemli gündem maddeleri arasında yer alması bekleniyor.
Diğer taraftan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Başkan Donald Trump arasındaki görüşmenin yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı kalması beklenmiyor.
Suriye, Karadeniz, Doğu Akdeniz, terörle mücadele, savunma iş birliği ve bölgesel güvenlik gibi birçok stratejik konunun da masaya yatırılması öngörülüyor.
İki lider arasındaki kişisel diyalog, geçmişte diplomatik krizlerin aşılmasına katkı sağlamıştı. Bu nedenle Ankara'daki görüşme uluslararası diplomasi açısından büyük önem taşıyor.
Türkiye: Doğu ile Batı Arasında Vazgeçilmez Bir Stratejik Köprü
Türkiye'nin uluslararası sistemdeki önemi yalnızca jeopolitik konumundan kaynaklanmıyor. Son yıllarda savunma sanayiinde kaydettiği dikkat çekici ilerleme de ülkeyi NATO içerisinde çok daha güçlü ve etkili bir ortak hâline getirdi.
Yerli üretim insansız hava araçları (İHA ve SİHA), gelişmiş kara ve deniz platformları ile millî savunma teknolojilerinde elde edilen başarılar, Türkiye'nin askerî kapasitesini önemli ölçüde artırırken, ittifak içerisindeki stratejik ağırlığını da güçlendirdi.
Bunun yanında Ankara'nın Rusya ile diplomatik diyaloğu sürdürebilmesi, Ukrayna'nın egemenliğine verdiği destek, Orta Doğu'da yürüttüğü aktif diplomasi ve Kafkasya'daki etkisi, Türkiye'yi aynı anda birçok küresel aktörle yapıcı iletişim kurabilen nadir ülkelerden biri hâline getiriyor.
İşte Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi de Türkiye'nin uluslararası sistemde ulaştığı bu yeni konumun en somut göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Ukrayna Savaşı Zirvenin Gündemindeki En Öncelikli Başlık Olmayı Sürdürüyor
Ankara Zirvesi'nin gündeminde çok sayıda önemli konu bulunsa da Ukrayna savaşı, NATO açısından önceliğini koruyor.
Liderlerin, Ukrayna'nın savunma kapasitesinin uzun vadede nasıl sürdürülebileceği, askerî eğitim programlarının nasıl geliştirileceği, hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi, silah tedariki ve mali desteğin hangi çerçevede devam ettirileceği gibi kritik konuları ayrıntılı biçimde ele almaları bekleniyor.
Ayrıca Rusya ile doğrudan askerî çatışmaya girmeden Ukrayna'ya destek verilmesini esas alan mevcut stratejinin ne derece başarılı olduğu ve gelecekte hangi değişikliklere ihtiyaç duyabileceği de zirvede kapsamlı şekilde değerlendirilecek.
Çin: NATO'nun Gündemindeki Yeni Stratejik Meydan Okuma
Birkaç yıl öncesine kadar NATO'nun güvenlik perspektifi büyük ölçüde Avrupa merkezliydi.
Ancak günümüzde Çin, ittifakın uzun vadeli stratejik planlamasında giderek daha önemli bir yer edinmiş durumda.
Pekin'in hızla büyüyen askerî kapasitesi, yapay zekâ alanındaki yatırımları, uzay programı, deniz gücü ve küresel altyapı projeleri Batılı ülkeleri yeni güvenlik stratejileri geliştirmeye yöneltti.
Bu nedenle Ankara Zirvesi'nde müttefik ülkelerin, Hint-Pasifik bölgesindeki ortaklarla iş birliğinin nasıl daha etkili hâle getirilebileceği konusunda da görüş alışverişinde bulunmaları bekleniyor.
Amaç, gelecekte ortaya çıkabilecek stratejik risklere ortak hareket ederek hazırlıklı olabilmek.
Savunma Harcamaları: NATO'nun En Hassas Gündem Maddelerinden Biri
Zirvede ele alınacak en önemli başlıklardan biri de savunma bütçelerinin artırılması olacak.
Son yıllarda birçok Avrupa ülkesi askerî harcamalarını önemli ölçüde yükseltmiş olsa da Washington, müttefiklerinin daha fazla sorumluluk üstlenmesini istemeye devam ediyor.
Bu yönüyle Ankara Zirvesi yalnızca bütçe rakamlarının konuşulacağı teknik bir toplantı olmayacak.
Aynı zamanda hızla değişen uluslararası güvenlik ortamında kolektif savunma sisteminin nasıl daha sürdürülebilir, daha güçlü ve daha etkin hâle getirilebileceği sorusuna da ortak cevap aranacak.
Ankara Zirveye Olağanüstü Bir Hazırlıkla Ev Sahipliği Yapıyor
Dünyanın onlarca ülkesinden devlet ve hükûmet başkanları, dışişleri ve savunma bakanları, üst düzey askerî yetkililer, diplomatlar, uluslararası kuruluş temsilcileri ve yüzlerce yabancı gazetecinin aynı şehirde bulunacağı böylesine büyük bir organizasyon doğal olarak olağanüstü güvenlik tedbirlerini de beraberinde getiriyor. Bu nedenle Ankara'da kapsamlı bir güvenlik planı uygulamaya konuldu.
Zirvenin yapılacağı alan ile kritik kamu binaları çevresindeki güvenlik çemberi güçlendirilirken hava sahasının gözetimi artırıldı.
Siber güvenlik altyapısı en üst seviyeye çıkarıldı ve şehir içi ulaşımın güvenli, hızlı ve düzenli şekilde işlemesini sağlamak amacıyla ayrıntılı trafik planlamaları hazırlandı.
Tüm bu hazırlıkların temel amacı, zirvenin herhangi bir güvenlik riski yaşanmadan başarıyla tamamlanmasını sağlamak.
Diplomasinin Asıl Nabzı İkili Görüşmelerde Atacak
NATO zirvelerinin uzun yıllardır değişmeyen önemli özelliklerinden biri de diplomatik temasların büyük bölümünün resmî oturumların dışında gerçekleşmesidir.
Ankara Zirvesi'nin de bu geleneği sürdüreceği öngörülüyor.
Zirve süresince birçok lider ikili ve üçlü görüşmeler gerçekleştirecek.
Bu temaslarda savunma iş birliği, ticaret, enerji güvenliği, bölgesel krizler, terörle mücadele, yatırım fırsatları ve ikili ilişkiler gibi çok sayıda konu masaya yatırılacak.
Geçmişte olduğu gibi, bu tür görüşmelerin gelecekte önemli diplomatik gelişmelere zemin hazırlaması da güçlü bir ihtimal olarak görülüyor.
Dr. Furkan Hamit
Güncel Yazıları
