Kırgızistan’da Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Dili ve Dil Politikası Ulusal Komisyonu ile Ulusal Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsü iş birliğiyle “Kırgız Dilinde Yazım Kuralları: Mevcut Durum ve Geliştirme Sorunları” başlıklı konferans düzenlendi.
Konferansta, Kırgız dilinin yazım kurallarında uzun yıllardır köklü bir değişiklik yapılmış olmamasının ortaya çıkardığı sorunlar ele alındı. Akademisyenler, mevcut sistemin günümüz ihtiyaçlarına cevap vermekte zorlandığını belirtti.
Konferansta konuşan akademisyen Sırtbay Musayev, mevcut imla kurallarının 86 yıldır köklü bir değişime uğramadığını ve bu durumun yazı sisteminde çözülmemiş sorunlara yol açtığını ifade etti.
Kaliteli bir imla yapısının oluşturulabilmesi için öncelikle alfabenin netleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Musayev, şu ifadeleri kullandı:
“Mükemmel yazım için mükemmel bir alfabe gerekir. Sadece ‘E’ harfi için bile altı veya yedi kural var. 1939’dan beri Ruslaştırma yoğunlaştı, bu da ulusal değerleri ve en büyük etkiyle dili olumsuz etkiledi. Kiril alfabesini terk etmeden yazım kurallarını düzeltmek için güncel konuları gündeme getiriyoruz. Yarın ülkemiz Latin alfabesine geçmeye karar verirse zaten hazırız. Diğer Türk dilleri konuşan halklar alfabemizi model gösteriyor. Bunun nedeni, bilim insanlarımız İşenalı Arabayev ve Kasım Tınıstanov’un orijinal fonemlerimizi belirleyip 28 harf oluşturmalarıdır.”
Konferansa katılan diğer dilbilimciler de reform çağrısının Kiril alfabesini tamamen terk etmek anlamına gelmediğini vurguladı. Yapılması planlanan düzenlemelerin, mevcut yazım sistemindeki aksaklıkların giderilmesine yönelik olduğu ifade edildi.
Dilbilimciler, Kırgızcada bulunmayan ve yalnızca Rusça kelimelerde kullanılan harflerin, dilin ses yapısını olumsuz etkilediğini belirtti. Bu harflerin yeni neslin özgün Kırgızca sesleri doğru telaffuz etmesini zorlaştırdığına dikkat çekildi.
Kırgızca, tarih boyunca Arap ve Latin alfabelerini kullanmış olsa da 1940 yılından bu yana resmi yazı dili olarak Kiril alfabesiyle yazılıyor.
Kırgız Kiril alfabesi 36 harften oluşuyor. Alfabe, Rus alfabesindeki harflere ek olarak Kırgızcanın özgün seslerini karşılayan üç özel harfi de içeriyor.
