Kazakistan’da 31 Yıllık Parlamento Sistemi Sona Erdi
Kazakistan’da bağımsızlığın ardından 1995 Anayasası ile kurulan çift meclisli parlamento sistemi resmen sona erdi. Başkent Astana’da gerçekleştirilen Meclis ve Senato’nun son ortak oturumuyla birlikte ülke, yeni anayasal düzen kapsamında tek meclisli Kurultay sistemine geçti.
Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, tarihi oturumda yaptığı konuşmada, bunun yalnızca bir yasama döneminin sonu olmadığını, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın siyasi tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu söyledi. Tokayev, yeni anayasanın yürürlüğe girmesiyle devlet yönetiminde kapsamlı reformların hayata geçirileceğini belirtti.
Cumhurbaşkanı, son 31 yılda parlamentonun devlet kurumlarının güçlendirilmesi, hukuk sisteminin oluşturulması ve piyasa ekonomisine geçiş sürecinde önemli rol üstlendiğini ifade etti. Bu süreçte yaklaşık 3 bin 500 yasanın kabul edildiğini, son üç yılda ise anayasa değişiklikleri dahil 300’den fazla önemli düzenlemenin yasalaştığını aktardı.
Yeni anayasal modelin temelini "Güçlü Cumhurbaşkanı – Etkin Kurultay – Hesap Verebilir Hükümet" ilkesi oluşturacak. Başkanlık sistemi korunurken, yasama faaliyetlerinin tek meclis altında daha hızlı yürütülmesi, bürokrasinin azaltılması ve dijital teknolojilerin etkin kullanılması hedefleniyor. Bu kapsamda tam kapsamlı e-Parliament sistemi de devreye alınacak.
Anayasa ile birlikte Halk Konseyi adı verilen yeni bir danışma organı da kurulacak. Yerel meclisler, kamu konseyleri ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirecek olan bu yapının üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanacak.
Ekonomik alanda da yeni hedefler açıklayan Tokayev, enerji, ulaştırma ve sanayi yatırımlarına öncelik verileceğini belirtti. Doğal gaz kullanım oranının artırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması ve ülkenin ilk nükleer santralinin inşasına gelecek yıl başlanması planlanıyor. Ayrıca demir yolu, kara yolu, hava taşımacılığı ve Trans Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru'na yönelik yatırımların da artırılacağı açıklandı.
Yeni Anayasayla Hayata Geçen Başlıca Değişiklikler
Çift meclisli parlamento kaldırılarak tek meclisli Kurultay sistemine geçildi.
Cumhurbaşkanlığı görev süresi tek seferlik 7 yıl olarak düzenlendi.
Kazakça tek devlet dili olarak tanımlanırken, Rusça resmi iletişim dili statüsünü korudu.
Halk Konseyi adıyla yeni bir danışma organı oluşturuldu.
Yabancı fonlar ve bazı sivil toplum kuruluşlarına yönelik yeni düzenlemeler getirildi.
1995 yılında kaldırılan Cumhurbaşkanı Yardımcılığı makamı yeniden oluşturuldu.
Yeni anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından Kurultay seçim sürecinin de kısa süre içinde başlatılması bekleniyor. Yönetim, reformların ülkenin siyasi istikrarını güçlendireceğini ve ekonomik dönüşümü hızlandıracağını savunurken, yeni sistem Kazakistan'ın bağımsızlık sonrası en kapsamlı yönetim değişikliği olarak değerlendiriliyor.
Diğer İçerikler
