Pakistan-Bangladeş Yakınlaşması Hindistan’da Alarm Zillerini Çaldırıyor

Bu haber, gazeteci ve belgeselci Muheet Ul Islam tarafından kaleme alınan ve Middle East Eye’da yayımlanan analizden derlenmiştir.

Güney Asya’da dengeleri etkileyebilecek yeni diplomatik gelişmeler, Pakistan ile Bangladeş arasındaki ilişkilerin hızla gelişmesiyle gündeme geldi. Özellikle 2024 yılında eski Başbakan Şeyh Hasina’nın görevden uzaklaştırılmasının ardından iki ülke arasında hem askeri hem diplomatik temasların artması, Hindistan’da güvenlik kaygılarını artırdı.

ISI Başkanının Ziyareti Yeni Sürecin Sembolü Oldu

Ocak 2025’te Pakistan istihbarat servisi ISI Başkanı Korgeneral Asim Malik’in Dakka’ya gerçekleştirdiği ziyaret, iki ülke ilişkilerinde tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendirildi. Bu ziyaret, Bangladeş’in 1971’de Pakistan’dan bağımsızlığını kazanmasından bu yana ISI başkanı düzeyinde yapılan ilk temas oldu.

Malik, Dakka’ya Dubai üzerinden ulaşırken Bangladeş ordusunun üst düzey yetkililerinden Korgeneral Muhammad Faizur Rahman tarafından karşılandı. Ziyaret, Bangladeş’te Şeyh Hasina’nın halk protestoları sonucu görevden uzaklaştırılmasından aylar sonra gerçekleşti.

Hindistan’da Güvenlik Endişesi Artıyor

Yeni Delhi yönetimi, Dakka ile İslamabad arasındaki temasların artmasını yakından takip ediyor. Hint güvenlik uzmanları, Pakistan’ın geçmişte Suudi Arabistan ile geliştirdiği savunma iş birliğine benzer bir modelin Bangladeş ile de kurulabileceği uyarısında bulunuyor. Böyle bir gelişmenin Hindistan’ın doğu sınırlarındaki güvenlik dengelerini zorlaştırabileceği ve Yeni Delhi’nin “Komşular Önce” politikasını zayıflatabileceği ifade ediliyor.

Hindistan açısından Şeyh Hasina, uzun yıllar boyunca iki ülke ilişkilerinde istikrar sağlayan bir lider olarak görülüyordu. Hasina yönetimi, terörle mücadelede Hindistan ile yakın iş birliği yürütmüş ve Bangladeş topraklarının sınır ötesi militan faaliyetlerde kullanılmasına izin vermemişti. Onun görevden ayrılması ise Bangladeş dış politikasında belirsizlik yarattı.

Askeri ve Diplomatik Temaslar Hızlandı

İki ülke arasındaki yakınlaşma yalnızca askeri alanda sınırlı kalmadı. Ağustos 2025’te Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar, 13 yıl aradan sonra Dakka’ya resmi ziyaret gerçekleştirdi. Aynı dönemde Pakistan Ticaret Bakanı Jam Kamal Khan da ticaret anlaşmalarını geliştirmek amacıyla Bangladeş’e gitti.

Askeri alanda ise Bangladeş’in üst düzey bir askeri heyeti 2025 yılı başında Pakistan’ı ziyaret etti. Pakistan Genelkurmay Başkanlığı Komitesi Başkanı General Sahir Shamshad Mirza da aynı yıl Dakka’da temaslarda bulundu.

Savunma Anlaşması İddiaları Gündemde

Bölgedeki dikkat çekici gelişmelerden biri, Pakistan ile Bangladeş arasında karşılıklı savunma anlaşması ihtimali oldu. Bu iddialar, Pakistan ile Suudi Arabistan arasında 17 Eylül 2025’te imzalanan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması sonrası gündeme geldi.

İddialara göre Dakka ve İslamabad, olası bir savunma anlaşmasının kapsamını belirlemek için ortak bir mekanizma kurdu. Ayrıca Pakistan’ın Bangladeş’e JF-17 savaş uçakları satışı için ileri aşamada görüşmeler yürüttüğü ve anlaşmanın yaklaşık 48 uçak içerebileceği belirtiliyor.

Uzmanlar Anlaşmanın Zor Olduğunu Belirtiyor

Hindistan ordusunun eski üst düzey komutanlarından Korgeneral Deependra Singh Hooda, böyle bir savunma anlaşmasının bölgesel dengeleri ciddi şekilde etkileyebileceğini ancak kısa vadede gerçekleşmesinin zor olduğunu ifade etti. Hooda, Bangladeş’te seçim sürecinin yaklaşmasının geçici hükümetin bu tür stratejik kararlar almasını zorlaştıracağını belirtti.

“Büyük Bangladeş” Haritası Krizi

İki ülke ilişkilerindeki gerilimi artıran unsurlardan biri de Bangladeş Geçici Başbakanı Muhammad Yunus’un Pakistan ve Türkiye heyetleriyle görüşmesi sırasında sunduğu iddia edilen “Büyük Bangladeş” haritası oldu. Haritada Hindistan’ın kuzeydoğusundaki “Yedi Kızkardeş” olarak bilinen eyaletlerin Bangladeş sınırları içinde gösterilmesi Hindistan’da tepki çekti.

Hindistan Diplomasi Hamlesi Peşinde

Siyasi analistler, Bangladeş ile Pakistan arasındaki ilişkilerin henüz yeni geliştiğini ve kapsamlı savunma anlaşmaları için yüksek düzeyde güven gerektiğini belirtiyor. Uzmanlara göre Hindistan, Bangladeş ile ilişkilerini yeniden güçlendirmeye çalışıyor.

Bu kapsamda Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, Bangladeş’e gerçekleştirdiği ziyarette Yeni Delhi’nin bölge politikalarının iş birliği ve kararlılık temeline dayandığını vurguladı. Jaishankar, terörizme tolerans gösteren ülkelerin Hindistan ile aynı düzeyde ilişkiler kuramayacağını ifade etti.

Muheet Ul Islam Kimdir?

Muheet Ul Islam, Hindistan yönetimindeki Keşmir’de yaşayan gazeteci ve belgesel film yapımcısıdır. Keşmir Merkez Üniversitesi’nde Anlatı Gazeteciliği alanında uzmanlaşmıştır. Muheet Ul Islam’ın çalışmaları Keşmir ve Hindistan merkezli çok sayıda yayının yanı sıra TRT World, The New Arab, Newsweek Middle East, CGTN ve NBC News gibi uluslararası medya kuruluşlarında da yayımlanmıştır.