NATO müttefiklerinin, gelecek hafta Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nin sonuç bildirgesinde NATO Antlaşması'nın 5. maddesine olan "sarsılmaz bağlılıklarını" yeniden teyit etmeleri ve Rusya'yı "Euro-Atlantik güvenliği ve istikrarı için uzun vadeli bir tehdit" olarak tanımlamaları bekleniyor.
Euronews'in ulaştığı bildirge taslağında, "İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacağı" vurgulanırken, Ukrayna'ya ilave 70 milyar euroluk destek sağlanacağı ve 2027 yılında da "en az aynı düzeyde" yardımın sürdürüleceği taahhüt ediliyor.
ABD dahil NATO'nun 32 üyesinin tamamının katılımıyla müzakere edilen bildirge taslağında büyükelçiler düzeyinde uzlaşı sağlandı. Ancak metnin 8 Temmuz'da zirvenin sonunda liderler tarafından resmen onaylanması gerekiyor.
Bir NATO sözcüsü Euronews'e yaptığı açıklamada, "Ankara Bildirgesi, NATO liderlerinin çarşamba günü düzenlenecek zirvede onay vermesinin ardından yayımlanacak" dedi.
5. maddeye bağlılık vurgusu
Bildirgenin en dikkat çeken unsurlarından biri, Washington'ın NATO'nun kolektif savunma ilkesine bağlılığını yeniden teyit ediyor olması.
"Bir üyeye yapılan saldırı tüm üyelere yapılmış sayılır" ilkesini içeren NATO Antlaşması'nın 5. maddesi, ittifakın temelini oluşturuyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, daha önce savunma harcamalarında yeterli katkıyı sağlamayan Avrupa ülkelerine yönelik olası bir saldırıda ABD'nin yardım edeceğine dair garanti vermeyi reddetmişti.
Ankara'daki zirvede Avrupalı NATO üyelerinin, Trump yönetimine Avrupa'nın güvenlik yükünün artık büyük ölçüde ABD'den Avrupa'ya kaydığı mesajını vermesi bekleniyor. Bu kapsamda ittifakın, Avrupa'nın kendi savunmasının liderliğini üstlendiği yeni güvenlik mimarisi olarak tanımlanan "NATO 3.0" dönemine geçtiği vurgulanacak.
Trump'tan NATO müttefiklerine eleştiri
Trump, ocak ayında NATO üyesi Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland'ı "ele geçirmek" için askeri güç kullanma ihtimalini gündeme getirmişti.
Perşembe gecesi Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda ise NATO müttefiklerinin İran'a yönelik ABD operasyonunda Washington'ın yanında yer almadığını savundu.
ABD'nin NATO ile "tek taraflı" ilişkiyi sürdürmesinin "saçma" olduğunu belirten Trump, "Onlar bizim yanımızda değildi!" ifadelerini kullandı.
ABD'nin müttefikleri, Washington'ın Avrupa'nın güvenliğine yönelik geleneksel askeri desteğini azaltacağını açıklamasının ardından kıtanın savunmasını kendi yatırımlarıyla güçlendirmeyi hedefliyor.
ABD mayıs ayında, savaş dönemlerinde dahi NATO'ya tahsis ettiği askeri kaynak havuzunu küçülteceğini duyurdu. Buna göre çeşitli uzun menzilli bombardıman uçakları, savaş uçakları, denizaltılar ve savaş gemileri artık Avrupa'nın kullanımına eskisi kadar sunulmayacak.
ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Mathew Whittaker da Brüksel'de yaptığı açıklamada, "Müttefiklere NATO kuvvet modeline sağladığımız katkıyı azaltacağımızı bildirdik" dedi. Whittaker, "Avrupalılar artık Amerikan vergi mükelleflerinin sırtından geçinemez" ifadelerini kullandı.
Rutte: Savunma harcamaları yüzde 20 arttı
Euronews'in aktardığı bilgiye göre NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirvede Avrupa ve Kanada'nın temel savunma harcamalarını geçen yıla göre yüzde 20 artırdığına dikkat çekecek.
Konuya yakın bir kaynağın verdiği bilgiye göre, 2025 ve 2026 yıllarında yapılan ilave savunma yatırımlarının toplamı 258 milyar dolara ulaştı.
Rutte'nin ayrıca Trump'ın ilk başkanlık döneminden bu yana müttefiklerin savunmaya toplam 1 trilyon dolar harcadığını vurgulaması bekleniyor.
Bu harcamayı "Trump'ın trilyonu" olarak nitelendireceği belirtilen Rutte'nin, bu yatırımın artık transatlantik iş birliği sayesinde savaşa hazır askeri kabiliyetlere dönüştürülmesi gerektiğini ifade etmesi bekleniyor.
Rutte'nin ayrıca NATO 3.0 hedeflerine ulaşılabilmesi için daha fazla askere ihtiyaç duyulduğunu ve Avrupa savunma sanayisinin üretim kapasitesini hızla artırmayı sürdürmesi gerektiğini vurgulayacağı belirtiliyor.
Diğer İçerikler
