Ruanda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DR Kongo) arasında Uluslararası Frankofoni Örgütü'nün (OIF) genel sekreterliği için yaşanan liderlik anlaşmazlığı, Fransa'nın Afrika'daki diplomatik ilişkilerini ve örgüt içindeki etkisini zorlaştırıyor.
16 Kasım 2026'da Kamboçya'nın başkenti Phnom Penh'de düzenlenecek OIF zirvesinde, 53 oy hakkına sahip üye bir sonraki genel sekreteri seçecek. 2019'dan bu yana görevde bulunan Ruandalı Louise Mushikiwabo, üçüncü dönem için yeniden adaylığını koyarken Demokratik Kongo Cumhuriyeti, bağımsızlık lideri Patrice Lumumba'nın kızı Juliana Lumumba'yı aday gösterdi.
France 24'ün haberine göre Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ruanda'dan Mushikiwabo'nun adaylığını geri çekmesini istedi. Macron'un, örgüt içerisindeki bölünmeleri önlemek amacıyla eski Romanya Başbakanı Dacian Cioloș'u uzlaşma adayı olarak desteklediği bildirildi. TF1 Info'ya göre Fransa Cumhurbaşkanlığı, önceliklerinin uzlaşmayı sağlamak ve yeni genel sekreterin tüm üye devletlerin desteğini almasını temin etmek olduğunu belirtti.
Ancak Ruanda, Fransa'nın önerisini reddederek Mushikiwabo'nun adaylığını sürdüreceğini açıkladı. Ruanda Dışişleri Bakanı Olivier Nduhungirehe de mevcut genel sekreterin yarışta kalacağı konusunda ısrar etti.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti ise Ruanda'nın adaylığını sürdürmesi halinde kendi adayını geri çekmeye hazır olduğunu bildirdi. Kongo Dışişleri Bakanı Thérèse Kayikwamba Wagner, "Tüm üye devletleri bir uzlaşmaya varmak için çalışmaya çağırdık ve bu ruhla, bir uzlaşmanın oluşmasını kolaylaştırmak için adayımızın adaylığını geri çekmeye hazırız." ifadelerini kullandı.
Örgüt içindeki rekabetin arka planı
Eski Belçika sömürgeleri olan Ruanda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Fransız diliyle uzun süredir devam eden bağlara sahip. OIF, eğitim, ticaret, kültür ve diplomasi alanlarında işbirliğini geliştirmek amacıyla 53'ü tam üye olmak üzere toplam 90 devlet ve hükümeti bir araya getiriyor.
Örgütün 2026 yılı için onaylanan 67,8 milyon avroluk bütçesine en büyük katkıyı 15,6 milyon avroyla Fransa, ikinci en büyük katkıyı ise 10,9 milyon avroyla Kanada sağlıyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin yıllık katkısı 85 bin 273 avro, Ruanda'nın 35 bin avro, Romanya'nın ise 610 bin 946 avro olarak belirtiliyor. Üye ülkelerin mali katkıları oy gücünü belirlemese de Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Fransa'nın ardından dünyanın en büyük Fransızca konuşan nüfusuna sahip ülkesi olması nedeniyle örgüt içerisinde önemli bir konumda bulunuyor.
Liderlik anlaşmazlığı, Ruanda ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasındaki Doğu Kongo kaynaklı gerilimin sürdüğü bir dönemde yaşanıyor. Kinşasa yönetimi, Kigali'yi M23 silahlı grubunu desteklemekle suçlarken Ruanda bu iddiaları reddediyor.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin Mushikiwabo'nun yeniden seçilmesi halinde örgütten ayrılmayı değerlendirdiği de bildiriliyor. Bu ihtimal, 2025 yılında Mali, Burkina Faso ve Nijer'in örgütten ayrılmasıyla Afrika'daki etkisi tartışma konusu olan OIF açısından yeni bir risk oluşturuyor.
Kongo hükümet sözcüsü Patrick Muyaya ise daha önce Reuters'e yaptığı açıklamada, ülkesinin liderlik girişiminin "olumlu ve yapıcı bir ruhla" sürdürüldüğünü belirterek OIF'nin Afrika'da giderek büyüyen Fransızca konuşan nüfusu yansıtması gerektiğini ifade etmişti. Muyaya, "Bizim için bu seçim, devletler arasındaki rekabet veya ikili gerilimlerle ilgili değil. OIF, kısa vadeli siyasi anlaşmazlıkların ötesine geçen çok taraflı bir örgüttür." değerlendirmesinde bulunmuştu.
Frankofon Ülkeler Birliği Nedir?
Frankofon Ülkeler Birliği, resmi adıyla Uluslararası Frankofoni Örgütü (Fransızca: Organisation internationale de la Francophonie - OIF), ana dili veya yaygın konuşulan dili Fransızca olan, kültürel anlamda Fransız dili ile bağları bulunan ya da Fransa ile tarihi ve siyasi ilişkileri güçlü olan devlet ve hükümetleri bir araya getiren uluslararası bir kuruluştur.
Örgütün dünya genelinde 80'den fazla tam üyesi, ortak üyesi ve gözlemci statüsünde devleti veya hükümeti bulunmaktadır.
Kurucu ve Ana Üyeler: Fransa, Belçika, Lüksemburg, Monako, İsviçre gibi Avrupa'daki Fransızca konuşulan ülkeler veya bölgeler.
Afrika Ülkeleri: Örgüt üye sayısının ve nüfusunun büyük bir kısmını Afrika kıtasındaki eski Fransız ve Belçika sömürgeleri oluşturur (Senegal, Fildişi Sahili, Kamerun, Kongo DC, Fas, Tunus, Mısır, Madagaskar vb.).
Amerika ve Asya Ülkeleri: Kanada (geneli), Haiti, Vietnam, Kamboçya, Laos gibi ülkeler.
Gözlemci Üyeler: Arka planda kültürel ilişkileri bulunan veya Fransızcaya ilgi duyan; aralarında Yunanistan, Romanya, Ukrayna, Güney Kore, Birleşik Arap Emirlikli ve Sırbistan gibi çok sayıda farklı coğrafyadan gözlemci devlet yer alır.
Kaynak: Business Insider Africa
Diğer İçerikler