Olay Neydi?
13 Kasım Cuma günü Doğu Saati ile 15.30 sıralarında FAA’nın hava trafik kontrol merkezlerinde radar ve iletişim sistemleri “istikrarsız” hale geldi. Sorunlar Chicago’daki kontrol merkezinde başladı, kısa süre sonra Boston, Washington, New York ve Minneapolis’te de arızalar doğrulandı. 15.54'te FAA, “olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçeleriyle” ABD genelindeki tüm kalkışları durdurdu. O sırada havada yaklaşık 3.500 uçak vardı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy 20.15'te hava sahasının yeniden açıldığını duyurdu. Türkiye saatiyle durdurma 23.54'te başladı, 14 Kasım’da 04.15'te sona erdi. Bu, 11 Eylül saldırılarından sonra ülke çapında ikinci kalkış durdurma ve yaklaşık 25 yılın en uzunu.
Etkileri
Havacılık verilerine göre en az 827 uçuş yön değiştirdi. Uçuş takip verileri, 13 Kasım’da 4.700'den fazla uçuşun iptal edildiğini, yaklaşık 10.000 uçuşun ise geciktiğini gösteriyor. 14 Kasım için de yaklaşık 700 iptal bildirildi. Havacılık uzmanı Todd Curtis, programların normale dönmesinin bir günden fazla süreceğini söyledi.
Avrupa’ya Yansıması
FAA’nın talebi üzerine Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenliği Teşkilatı (Eurocontrol), üye devletlerden ABD’ye kalkışları 13 Kasım’da 22.00 (GMT) ile 14 Kasım’da 05.00 (GMT) arasında askıya almalarını istedi. Önlemin, aralarında Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya ve Türkiye’nin de bulunduğu 42 üye devleti kapsadığı bildirildi. Avrupa içindeki uçuşlar durdurulmadı. Havada olan uçuşlar devam etti, ABD’ye iniş yapacak uçuşlar ise tek tek değerlendirildi. Bu bilgi ağırlıklı olarak havacılık yayınlarından geliyor, uluslararası haber ajanslarının doğrudan teyidine ulaşılamadı.
Sebebi Neydi?
Duffy, arızayı “inanılmaz derecede eski” hava trafik kontrol sisteminin analog altyapısına bağladı. Ona göre sistemdeki anahtarlar ve yönlendiriciler veriyle aşırı yüklendi, tutarsız veri üretildi ve sistem kapatıldı. Yetkililer, sisteme eklenen yeni teknolojinin eski bileşenleri zorladığını kabul etti. Ulusal Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin başta hiçbir ihtimalin dışlanmadığını söylemiş, sonra siber saldırıya işaret eden bir şey olmadığını belirtmişti. Resmî bir neden ise henüz belirlenmedi. 10 Kasım’da devreye alınan yapay zekâ tabanlı SMART trafik planlama sisteminin rolü de soruldu. Sistemi geliştiren şirket bağlantıyı reddetti, Mullin ise olası bir bağlantıya “baktıklarını” söyledi.
Uzmanların Görüşleri
ABD Hükûmet Sorumluluk Dairesi (GAO), Eylül 2026 raporunda FAA’nın yenileme programındaki riskleri ve eskiyen bakır kabloları vurgulamıştı. Avustralya Sivil Havacılık Güvenliği Kurumu’nun eski üst düzey yöneticisi Tony Stanton, bu rapora rağmen böyle bir arızanın öngörülememesini “inanılmaz derecede şaşırtıcı” bulduğunu söyledi. Havacılık hukuku profesörü Ron Bartsch ise yedek sistemlerin neden hemen devreye girmediğini sorguladı.
Siyasi Tepkiler ve Sırada Ne Var?
Duffy, sistemin “tamamen elden geçirilmesi” için Kongre’den milyarlarca dolar istedi ve daha fazla arıza yaşanabileceğini kabul etti: “Bunlardan daha fazlasını göreceksiniz.” Duffy 50 milyar dolarlık bir yenileme çağrısı yaparken yönetim 30 milyar dolarlık ek kaynak talep ediyor. Kongre geçen yıl 12,5 milyar dolar onaylamıştı. Demokrat Parti’nin Temsilciler Meclisi lideri Hakeem Jeffries olayı “benzeri görülmemiş bir çöküş” olarak niteledi. Senatör Maria Cantwell, Ticaret Komitesi’nin konuyu inceleyeceğini açıkladı. Duffy, operasyonların Şükran Günü yoğunluğuna kadar normale döneceğini bekliyor, soruşturma ise sürüyor.
Diğer İçerikler
