AB üyesi İspanya ile Latin Amerika’daki beş ülke, ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’ya yönelik askeri operasyonuna karşı ortak açıklama yayımladı. İspanya, Brezilya, Şili, Kolombiya, Meksika ve Uruguay liderleri, Washington’un müdahalesinin uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirterek, Venezuela’nın doğal ve stratejik kaynaklarının dışarıdan kontrol edilmesi riskine dikkat çekti.
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ile Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın da aralarında bulunduğu liderler, ABD operasyonunun “uluslararası hukukun temel ilkelerini, özellikle Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan güç kullanma yasağını ve toprak bütünlüğüne saygıyı” ihlal ettiğini vurguladı.
Ortak açıklamada, “Bu eylemler barış ve bölgesel güvenlik açısından tehlikeli bir emsal oluşturmakta ve sivil nüfus için risk teşkil etmektedir” denildi. Açıklamada ayrıca, “Venezuela’daki durum, dış müdahale olmaksızın, diyalog yoluyla ve Venezuelalıların iradesine uygun biçimde, uluslararası hukuka bağlı kalınarak çözülmelidir” ifadeleri kullanıldı.
Cumartesi günü ABD’ye bağlı Delta Force birlikleri, Caracas’taki korunaklı bir yerleşkeye düzenlenen operasyonla Maduro ve eşi Cilia Flores’i kaçırmıştı. Maduro’nun New York’ta bir cezaevinde tutulduğu, “uyuşturucu kaçakçılığı, narkoterörizm, ABD’ye uyuşturucu sokma komplosu ve makineli silah bulundurma” suçlamalarıyla yargılandığı bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, operasyonu “mükemmel” olarak nitelendirirken, “güvenli, uygun ve sağduyulu” bir geçiş sağlanana kadar ABD’nin Venezuela’yı “yöneteceğini” söylemişti. Eleştirmenler ise bu yaklaşımın uluslararası hukuka açıkça aykırı olduğunu savunuyor.
Kaynaklar üzerinden uyarı
Altı ülkenin ortak açıklamasında, Venezuela’nın doğal ve stratejik kaynaklarına yönelik olası dış müdahalelere özel vurgu yapıldı. Açıklamada, “Venezuela’nın doğal ve stratejik kaynaklarının, idari ya da hükümet araçlarıyla kontrol edilmesine veya dışarıdan sahiplenilmesine yönelik her türlü girişimden endişe duyuyoruz. Bu tür adımlar uluslararası hukuka aykırıdır ve bölgenin ekonomik, siyasi ve toplumsal istikrarı için tehdit oluşturmaktadır” denildi.
Trump, düzenlediği basın toplantısında ABD’nin Venezuela’yı geçici olarak yöneteceğini yineleyerek, takvim ya da sahadaki uygulamalara dair ayrıntı vermedi. Konuşmasında Venezuela’nın petrol potansiyeline defalarca atıfta bulundu. Venezuela, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkelerden biri konumunda bulunurken, ABD’li enerji şirketi Chevron’un ülkede özel lisansla faaliyet gösterdiği biliniyor.
AB temkinli, İspanya net
Avrupa Birliği, BM Şartı’na saygı ve itidal çağrısı yaparken, operasyonu açık biçimde eleştirmekten kaçındı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, “ABD müdahalesinin hukuki değerlendirmesi karmaşıktır ve dikkatli bir inceleme gerektirir” dedi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Maduro’nun “diktatörlüğünün” devrilmesinin ardından Venezuelalıların “yalnızca sevinç duyabileceğini” söyledi.
İspanya Başbakanı Sánchez ise Latin Amerika’daki sol eğilimli hükümetlerle aynı çizgide durarak, “Madrid, uluslararası hukuku ihlal eden bir müdahaleyi, Maduro rejimini tanımadığımız gibi tanıyamaz” açıklamasında bulundu. İspanya’nın Latin Amerika ile güçlü tarihsel bağları ve önemli ticari çıkarları olduğu vurgulandı.
AB, Temmuz 2024’te yapılan ve uluslararası gözlemcilerin büyük çaplı hile iddialarında bulunduğu Venezuela seçimlerinin sonuçlarını tanımamıştı. Seçimlerin ardından muhalefet adayı Edmundo González ülkeyi terk etmek zorunda kalırken, ana muhalefet lideri María Corina Machado’nun saklanmaya zorlandığı, Machado’nun ise 2025 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldüğü hatırlatıldı.
