Uzun Vadeli Bütçe İçin Brüksel’de Toplanan AB Liderleri Karar Alamadan Dağıldı

Avrupa Birliği (AB) liderleri, uzun vadeli bütçe ve Ukrayna’ya mali destek başta olmak üzere enerji, göç ve Çin ile ticari ilişkilerin ele alındığı Brüksel zirvesini somut bir bütçe anlaşmasına varamadan tamamladı.

Perşembe ve cuma günleri gerçekleştirilen zirvede, bir sonraki Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) konusunda üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları giderilemedi. AB bütçesine net katkı sağlayan ve tasarruf yanlısı ülkeler ile güney ve doğu Avrupa’daki “Uyum Dostları” arasındaki anlaşmazlıklar müzakerelerde ilerleme sağlanmasını engelledi.

İrlanda dönem başkanlığının bütçeden 141 milyar avro kesinti yapılmasını öngören önerisi geçerliliğini yitirirken, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’nın önümüzdeki haftalarda yeni bir uzlaşma önerisi sunması bekleniyor. Costa’nın ulusal katkıları düşük tutmaya, AB çapındaki vergi paketini yeniden düzenlemeye ve bütçedeki esneklik mekanizmalarını yeniden devreye sokmaya odaklanacağı belirtiliyor.

Liderlerin anlaşmayı yıl sonuna kadar tamamlamak için baskı hissetmediklerini açıkça dile getirmeleri de müzakerelerin geleceğine ilişkin kaygıları artırdı. Aralık ayında anlaşma sağlanamaması durumunda görüşmelerin, Avrupa’nın siyasi görünümünü etkileyebilecek seçim döneminin sonrasına kalabileceği değerlendiriliyor.

Ukrayna için 70 milyar avroluk ek finansman talebi

Zirvenin ikinci gününde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yaşanan anlaşmazlık gündemin öne çıkan başlıklarından biri oldu.

AB liderleri, Rusya geniş çaplı işgalini sürdürdüğü müddetçe yaptırımların devam edeceğini bildirerek Zelenskiy’ye destek verdi. Liderler ayrıca Trump’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı dizel anlaşmasını kınadı. Ancak Bulgaristan Başbakanı, anlaşmayı destekleyerek diğer AB liderlerinden ayrıldı.

Trump’ın Zelenskiy ile anlaşmanın Putin’e kıyasla “daha zor” olduğunu söylemesi ve Ukrayna’da yeni seçimler yapılmasını talep etmesinin ardından Ukrayna lideri, ülkesinin kendisini savunma hakkını vurguladı.

Zelenskiy, “Ben yalnızca Ukrayna’nın ve Ukrayna halkının çıkarlarını savunuyorum.” dedi.

Ukrayna lideri, “Saldırıya uğradık, işgal edildik ve halkımız öldürüldü. Kendimizi savunma hakkına sahip olmamız son derece mantıklı.” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy ayrıca, “Yaşamaya, savaşmaya ve en önemlisi onurumuzla yaşamaya devam edeceğiz.” diye konuştu.

Gelecek yıl Rusya’nın saldırılarına karşı koyabilmek için 70 milyar avroluk ek mali ve askeri destek isteyen Zelenskiy’nin talebi, AB’nin mevcut finansman planlarını değiştirdi. Birliğin önceki planları, geçen yıl sağlanan 90 milyar avroluk kredinin 2026 ve 2027 yıllarını kapsayacağını öngörüyordu.

AB liderleri, Ukrayna’nın finansman ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağına ilişkin bir öneri hazırlaması için Avrupa Komisyonunu görevlendirdi. Ancak artan borçlanma maliyetleri ortak borçlanmayı zorlaştırırken, dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması siyasi açıdan tartışmalı olmaya devam ediyor.

Çin’e karşı yeni ticari savunma araçları gündemde

Zirvede Çin ile ticari ilişkiler ve Avrupa sanayisinin korunması da ele alındı. AB liderleri, Avrupa Komisyonundan kimya ve makine sanayilerini Çin rekabetine karşı korumak amacıyla kota ve gümrük vergilerini içeren yeni ticari savunma araçları hazırlamasını istedi.

AB’nin Çin karşısındaki ticaret açığı yaklaşık 360 milyar avroya ulaşırken, Çin’in Avrupa Birliği’ne ihracatının geçen yıl yüzde 25 arttığı belirtildi. Ucuz Çin ithalatından etkilenen kimya ve makine sanayileri, hibrit otomobillerin ardından acil korumaya ihtiyaç duyan sektörler arasında gösterildi.

Liderler, hibrit otomobil ithalatına ilişkin Pekin ile varılan anlaşmaya rağmen, tek taraflı koruma önlemlerinin “gecikmeksizin” uygulamaya konulmasını talep etti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ticari rekabetin adil olması gerektiğini belirterek, “Rekabet adil olmalı. Kapasite kullanımına, yüksek sübvansiyonlara ve değerinin altında tutulan para birimlerine karşı araçlar oluşturacağız. Bunun için bir araç seti olacak. Bu araç seti daha kapsamlı hale gelecek. Gerektiğinde de kullanılacak.” dedi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yeni bir ticari savunma aracı üzerinde çalışmaya başlanacağını liderlere bildirdi. Ancak aracın yıl sonundan önce hazır olup olmayacağı henüz netlik kazanmadı.

AB ayrıca şirketlerin kritik ham maddeler gibi stratejik ürünlerde tedarikçilerini çeşitlendirmesini teşvik edecek bir araç ve Çin’in olası misilleme önlemlerinden etkilenen üye ülkelere destek sağlayacak bir dayanışma mekanizması üzerinde çalışıyor.

Enerji fiyatları ve göç politikalarında görüş ayrılıkları

Zirvede enerji fiyatları konusunda da anlaşmazlıklar yaşandı. Vişegrad Grubu (V4) ülkeleri ve İtalya, Avrupa Komisyonundan elektrik fiyatlarındaki kısa vadeli dalgalanmaları sınırlayacak yeni önlemler önermesini ve Emisyon Ticaret Sistemi’ni (ETS) yeniden değerlendirmesini istedi.

Çekya Başbakanı Andrej Babiš, karbon vergisini eleştirerek sistemin enerji maliyetlerini artırdığını ve Avrupa’nın rekabet gücüne zarar verdiğini savundu. Buna karşılık Finlandiya, Danimarka ve İsveç, ETS’nin yeniden ele alınması girişimine tepki gösterdi.

Bir AB yetkilisi, zirve sırasında yürütülen tartışmalara ilişkin, “Liderler düzeyinde bütün gün teknik bir konu üzerinde metin hazırlama çalışması yürüttük.” dedi.

Yetkili, “Bu çalışma, AB üyesi ülkelerin yaşadığı sorunlara gerçekten yardımcı olacak yeni önlemler veya politikalar ortaya çıkarmıyor.” ifadelerini kullandı.

Göç politikaları da liderler arasında tartışmalara neden oldu. İtalya ve İspanya, Ceuta krizinin ardından uygulamaya koydukları karşılıklı sınır kontrollerinden kaynaklanan anlaşmazlığı sona erdirmek için ilk adımı attı. İtalya’nın geçici sınır kontrolleri bir hafta uzatılarak İspanya’nın uygulamalarıyla aynı tarihe getirildi. İki ülkenin içişleri bakanlarının 22 Ekim’e kadar yeni önlemler üzerinde anlaşması bekleniyor.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in 600 bin göçmenin statüsünü yasallaştırma planını eleştirdi.

Frederiksen, “Avrupa Komisyonundan, bir ülkenin geri kalanımızın yaptıklarının neredeyse tam tersini yapması durumunda ne olacağını incelemesini istedim.” dedi.

Meloni, Frederiksen ve Hollanda Başbakanı Rob Jetten, diğer 17 AB lideriyle birlikte göç konusunda “yenilikçi çözümleri” değerlendirmek üzere gayriresmî bir kahvaltı düzenledi. Kriz dönemlerinde iltica başvurularının askıya alınmasına olanak sağlayacak olağanüstü önlemlere yönelik desteğin arttığı belirtildi.

Kaynak: https://www.euronews.com/2026/10/16/budget-ukraine-migration-five-takeaways-from-the-eu-leaders-summit