Rusya'nın Müzakere Önceliği Ukrayna Savaşını Bitirmek Değil Kremlin'in Kendi Şartlarına göre Avrupa’yı Yeniden Şekillendirmek

Euronews'te yayımlanan "From Ukraine peace to Europe's future: How Russia is shifting the debate" başlıklı analizde, Rusya-Ukrayna savaşındaki barış müzakerelerinin Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ve güvenlik garantilerinden saparak, Rusya’nın Avrupa güvenlik düzenini kendi lehine yeniden tanımlama çabasına dönüştüğü ve bunun Avrupa’nın geleceğini şekillendiren geniş bir jeopolitik tartışmaya nasıl evrildiğini ele alıyor.

Yazıda öne çıkan konular şöyle:

Müzakerelerin Kapsam Genişletmesi ve Avrupa'nın Rolü: ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmelerin ardından devam eden barış müzakerelerinin sadece Ukrayna-Rusya ikilisiyle sınırlı kalmayıp Avrupa’nın müzakerelere katılımı ve kıtanın güvenlik mimarisini de kapsayacak şekilde genişletilmesi gündeme geldi. Ancak Moskova, Avrupalıların olası barış gücü askerleri göndermesine ve sürecin işleyişine mesafeli yaklaşıyor.

 Rusya’nın Stratejik Hedefi ve Avrupa'nın Endişeleri: Rusya, Ukrayna konusundaki görüşmeleri yalnızca yerel bir kriz çözümü olmaktan çıkarıp, Avrupa’nın genel güvenlik düzenini (ve NATO'nun kıtadaki konumunu) kendi çıkarları doğrultusunda yeniden müzakere etme fırsatı olarak kullanmaya çalışıyor. Avrupalı liderler ise Putin'in bu hamleyle NATO'yu zayıflatmayı ve Batı ittifakını bölmeyi amaçladığından endişe ediyor.

Zelenskiy, Avrupa’nın gelecek güvenlik düzeninin Ukrayna’daki savaş bitmeden ve Kiev’e güvenlik garantileri verilmeden tartışılmaması gerektiğini vurguladı. Estonya Başbakanı Kristen Michal da bunu “Kremlin’in zihinsel tuzağı” olarak nitelendirdi: Barıştan önce Avrupa güvenlik mimarisini konuşmak, asıl meseleyi (barışı) unutturuyor dedi.

Geniş Çerçeveli Güvenlik Mimarisi: Tartışmalar artık sadece toprak bütünlüğü veya ateşkes denetiminden öteye geçerek; yeni bir "Avrupa Güvenlik Mimarisi"nin kıtanın geleceğini nasıl etkileyeceği sorusunu tetikliyor.

ya tarafı görüşmeleri “yeni bir Yalta ve Potsdam”a, yani büyük güçlerin Avrupa’nın geleceğini belirlediği bir düzene benzetiyor. Rus müzakereci Vladimir Medinsky, “Şimdi önümüzdeki görev, Avrupa'da yeni ve modern bir Yalta ve Potsdam olacak kapsamlı bir güvenlik sistemi oluşturmaktır" dedi. “Adil bir güvenlik sistemi”nin on yıllarca, hatta yüzyıllarca barış getirebileceğini savundu; ancak bunun Moskova’nın şartlarına göre olabileceğini, Rusya’nın işgal ettiği topraklardan vazgeçmeyeceğini ve “Rus bayrağının çekildiği yerde bayrağın inmeyeceğini” tekrarladı.

Bu analizde de işaret edildiği üzere uluslararası ilişkiler uzmanları; Rusya'nın çatışmayı sadece bir sınır anlaşmazlığı olarak değil, Avrupa güvenlik mimarisini kendi önceliklerine göre  büyük güçler arasında yeniden şekillendirmeye yönelik bir süreç olarak kurguladığını değerlendiriyor. Avrupalı liderler ise küçük ve orta ölçekli ülkelerin egemenlik haklarının pazarlık konusu yapıldığı bir düzenin, kıtada kalıcı barış yerine yeni istikrarsızlıklara zemin hazırlayacağı görüşünü savunuyor.