Orta Doğu’daki savaşın Katar’daki tesisleri etkilemesi ve fiyatları yükseltmesiyle birlikte Avrupa, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarını Asya’ya kaptırmaya başladı. Küresel LNG pazarında Asyalı alıcıların daha yüksek teklif vermesi, Avrupa’nın rekabette geri planda kalmasına yol açtı.
Gemi takip verileri, bazı LNG tankerlerinin sefer sırasında rotalarını değiştirdiğini ve Atlantik çıkışlı yaklaşık bir düzine sevkiyatın yönünün değiştirildiğini ortaya koydu. Küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sinden sorumlu olan Hürmüz Boğazı’nın, ABD ve İsrail’den gelen saldırıların ardından İran’ın kontrolünde kalması ise rekabeti daha da artırdı.
Dünyanın en büyük LNG üreticisi Katar’ın Ras Laffan tesisine yönelik saldırılar sonrası arz kesintileri derinleşti. Katarlı enerji üreticisi, Belçika, İtalya ve Polonya ile yapılan sözleşmeler için mücbir sebep ilan etti.
Avrupa sınırlı LNG arzı için mücadele ederken, Asya ülkeleri enerji ihtiyaçlarının yaklaşık yüzde 80’ini Hürmüz Boğazı üzerinden karşılamaya devam ediyor. Tayvan ise yalnızca 11 günlük gaz rezervine sahip olduğunu açıkladı.
İstihbarat şirketi Kpler verilerine göre, 28 Şubat’ta başlayan savaş sonrası yön değiştirilen LNG tankerlerinin sayısı artmayı sürdürüyor. Katar’dan çıkan son kargoların 27 Mart’a kadar İngiltere ve İtalya’ya ulaşması bekleniyor.
Kpler LNG ve Doğal Gaz Analiz Müdürü Laura Page, “Avrupa'dan Asya'ya yönlendirildiği teyit edilen 11 LNG kargomuz var. Ayrıca Avrupa'dan Mısır'a yönlendirilen iki ve Avrupa'dan Türkiye'ye yönlendirilen bir kargomuz var” dedi.
Artan gerilim, Atlantik üzerinden LNG arzının daralacağına dair endişeleri büyütürken küresel fiyatları da yukarı çekti. Bu durum, Avrupa’nın gaz depolarını yeniden doldurmaya başladığı kritik bir döneme denk geldi.
Page, “Neyse ki şu anda kış ısıtma sezonundan çıkıyoruz, bu nedenle gaz talebi düşecek, ancak kriz bu yaklaşan yeniden stoklama sezonunda Avrupa için büyük riskler oluşturuyor ve depolama seviyeleri yeterli seviyelere ulaşmazsa önümüzdeki kış Avrupa'yı zorlayabilir” ifadelerini kullandı.
Avrupa’nın temel fiyat göstergesi olan Hollanda TTF doğal gaz kontratı megavat-saat başına 53-54 euro seviyelerinde kapanırken, gün içinde 60 euronun üzerine çıktı. Fiyatlar çatışma öncesi seviyelerin hâlâ üzerinde seyrediyor.
Asyalı alıcıların spot LNG için Avrupa’ya kıyasla MMBtu başına yaklaşık 1-3 dolar daha fazla ödeme yapması, ticaret akışlarını doğuya yönlendiriyor.
İtalya ve Belçika alternatif arayışında
İtalya, Katar’dan gelen ve yıllık gaz ihtiyacının yüzde 30’unu karşılayan LNG tedarikindeki kesintiyi telafi etmek için alternatif kaynaklara yöneldi. Cezayir gazı bu süreçte önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor.
Çevreci düşünce kuruluşu ECCO’nun çalışmasına göre, İtalya bir yıl içinde yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği sayesinde Katar LNG’sini ikame edebilir. Çalışmada, yıllık 10 gigawatt yeni kapasitenin gaz tüketimini 2,5 milyar metreküp azaltabileceği belirtiliyor.
Belçika’da ise Katar kaynaklı kesinti, Zeebrugge terminalinden ithal edilen LNG’nin yaklaşık yüzde 8’ini etkiliyor. Ülkenin enerji iletim ağı Fluxys, ABD, Nijerya ve Rusya’dan alternatif sevkiyatlar için arayışlarını sürdürüyor.
Polonya’nın enerji şirketi Orlen ise Katar kaynaklı kesintinin arz güvenliği açısından ciddi bir tehdit oluşturmadığını açıkladı. Şirket, çeşitlendirilmiş tedarik portföyü ve esnek ticaret araçlarının kayıpları dengeleyebileceğini belirtti.
ABD’den Avrupa’ya LNG uyarısı
ABD’nin Avrupa Büyükelçisi Andrew Puzder, Avrupa Birliği’nin AB-ABD ticaret anlaşmasının şartlarını kabul etmemesi halinde LNG’ye erişimin daha az elverişli hale gelebileceğini söyledi.
Puzder, “Anlaşmayı ilerletmezlerse enerji konusunda ne olacağını bilmiyorum,” dedi.
“Bence ABD Avrupa ile iş yapmak istemeye devam edecek, ancak şartlar o kadar uygun olmayabilir. Ortam kesinlikle o kadar elverişli olmayacak ve dışarıda başka alıcılar da var” ifadelerini kullandı.
Anlaşma kapsamında Avrupa Birliği’nin 2028 yılına kadar yılda yaklaşık 250 milyar dolar petrol, gaz ve nükleer enerji satın alması bekleniyor.
Kaynak: LNG kargoları Asya’ya yöneliyor, Avrupa pazarda zemin kaybediyor
