Atlantic Council’ın analizine göre zirvenin en büyük kazanımlarından biri Türkiye-ABD ilişkilerindeki yumuşama oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki olumlu diyalog, Türkiye’nin Suriye, Gazze ve İran krizlerinde üstlendiği arabuluculuk rolüyle birleşince Washington’daki hava Türkiye lehine değişti. Analizde, Kongre’deki engellere rağmen her iki başkentte de çözüm iradesinin güçlendiği belirtilerek, ”Türkiye, F-35’lere artık her zamankinden daha yakın” ifadesi kullanıldı.
İşte analizde yer alan 11 konunun özeti:
1. Avrupa Savunma Harcamalarında Vites Yükseltti
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin öncülüğünde Avrupa ülkeleri, savunma bütçelerini GSYH’nin %5’ine çıkarma hedefinde büyük bir ilerleme kaydetti. Bu durum, Avrupa ve Kanada’nın askeri kabiliyetlerini hızla artırma kararlılığını gösteriyor.
2. 5. Maddeye Sarsılmaz Bağlılık
Zirve bildirisinde, NATO’nun “birimiz hepimiz için” ilkesini içeren 5. Maddesine olan bağlılık en güçlü şekilde vurgulandı. Bu, transatlantik ilişkilerdeki görüş ayrılıklarına rağmen ortak savunma kararlılığının sürdüğünü teyit etti.
3. 50 Milyar Dolarlık Savunma Anlaşmaları
Zirvenin en somut sonuçlarından biri, 50 milyar dolar değerindeki dev savunma sanayisi projelerinin duyurulması oldu. İnsansız araçlar, denizaltılar ve uzay teknolojileri gibi alanlarda yeni ortaklıklar kuruldu.
4. İran ve Hürmüz Boğazı Mesajı
ABD Başkanı Trump’ın ajandasında üst sıralarda yer alan İran konusu bildiride kendine yer buldu. Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve İran ile müzakerelerin yeniden başlaması, ittifakın öncelikli maddelerinden biri olarak kabul edildi.
5. Ukrayna’nın Somut Kazanımları
Zelenskiy, zirveden önemli savunma destekleriyle ayrıldı. Özellikle Patriot füzelerinin Ukrayna’da ortak üretimi ve İHA iş birliği konularındaki yeşil ışık, Moskova’ya karşı önemli bir hamle olarak değerlendirildi.
6. Türkiye ve F-35 Süreci
Analizin en çarpıcı başlıklarından biri, Türkiye’nin F-35 programına geri dönüş ihtimalinin hiç olmadığı kadar güçlenmiş olmasıdır. Erdoğan ve Trump arasındaki olumlu diyalog ile Türkiye’nin bölgesel krizlerdeki arabulucu rolü, bu süreci olumlu etkiliyor.
7. Trump’ın Grönland Hamlesi
Donald Trump zirvede Grönland konusunu yeniden açtı. Bu hamle, müttefikler üzerinde baskı kurmak ve stratejik kazanımlar elde etmek için kullanılan taktiksel bir adım olarak nitelendirildi.
8. İspanya’ya Savunma Harcaması Eleştirisi
Trump, savunma harcamalarının düşüklüğü nedeniyle İspanya’yı sert bir dille hedef aldı. Madrid yönetimi ise NATO’ya yaptığı diğer katkıları ön plana çıkararak gerilimi düşürmeye çalıştı.
9. Çin ve Hint-Pasifik’te Temkinli Yaklaşım
İttifak, Asya-Pasifik ortaklarıyla ilişkilerini sürdürürken Çin konusunda daha dikkatli ve ölçülü bir dil kullanmayı tercih etti. Bu durum, gelecekteki güvenlik stratejileri için önemli bir tartışma zemini oluşturuyor.
10. Suriye İçin Tarihi Karar İhtimali
Zirvenin en şaşırtıcı gelişmelerinden biri, Trump’ın Suriye’yi “teröre destek veren ülkeler” listesinden çıkarma sinyali vermesiydi. Bu adım, Şam yönetiminin uluslararası sisteme yeniden dahil olmasının yolunu açabilir.
11. Gelecek Zirve Tarihinde Belirsizlik
Liderler bir sonraki toplantı için net bir tarih belirlemedi. Bu belirsizliğin, üye ülkelerin savunma harcaması hedeflerini hayata geçirmeleri için bir zaman kazanma fırsatı olduğu düşünülüyor.
Sonuç olarak Ankara Zirvesi, Türkiye’nin NATO içindeki stratejik ağırlığını tescillerken, ittifakın savunma kapasitesini ve diplomatik yönünü yeniden tanımlayan tarihi bir dönemeç oldu.
