Avrupa Birliği’nde pandemi sonrası oluşturulan toparlanma fonlarının kullanımı üzerinden yeni bir siyasi kriz yaşanıyor. İspanya hükümeti, AB pandemi fonlarının emekli maaşlarının finansmanında kullanıldığı yönündeki iddiaları kesin bir dille reddederken, tartışma Avrupa’da bütçe pazarlıkları öncesinde gerilimi artırdı.
AB fonlarının yapısına doğrudan hâkim olan Madridli bir yetkili, Euronews’e yaptığı açıklamada, teknik bir meselenin “tamamen yanlış” biçimde siyasi malzeme hâline getirildiğini söyledi. Yetkili, muhalefeti muhasebe kaynaklı bir konuyu siyasallaştırmakla suçladı.
İspanya Sayıştay benzeri bütçe denetim kurumu tarafından yayımlanan raporda, Başbakan Pedro Sánchez hükümetinin, COVID-19 sonrası ekonomik toparlanma için oluşturulan AB İyileşme ve Dayanıklılık Fonu’na (RRF) bağlı bütçe kredilerini Kasım 2024’te İspanyol emekli maaşlarının finansmanında kısmen kullandığı ileri sürüldü.
Madrid yönetimi ise herhangi bir kural ihlali olmadığını savunuyor. Konuya yakın bir kaynağa göre Avrupa Komisyonu, ilk haberlerin ardından İspanya’dan açıklama talep etti. Madrid’in açıklamalarının ardından Komisyonun ek bir soru yöneltmediği ve İspanyol makamlarının konuyu kapanmış kabul ettiği belirtildi.
Ancak tartışma siyasi düzeyde büyümeye devam etti. Madrid yönetimi, “AB kaynaklarından tek bir euronun bile yanlış kullanılmadığını” vurgularken, özellikle kuzey Avrupa’daki mali disiplin yanlısı çevrelerden sert tepkiler geldi.
İspanya’da ana muhalefetteki Halk Partisi, Başbakan Sánchez’in parlamentoda açıklama yapmasını talep etti. Konu Avrupa Parlamentosu’na da taşındı.
Avrupa Parlamentosu Bütçe Komitesi’nin merkez sağ üyelerinden Tomas Zdechovsky, X hesabından yaptığı açıklamada, “Bu iddialar doğrulanırsa, Avrupa vergi mükelleflerinin parasının ciddi biçimde kötüye kullanılması söz konusu olur. Avrupa, toparlanma fonlarının yanlış kullanımına göz yumamaz,” dedi.
Hollandalı Avrupa Parlamentosu üyesi Dirk Gotink ise, “Pandemi sonrası toparlanma için ayrılan 10 milyar euroluk AB fonu sessizce İspanyol emekli maaşlarının ödenmesinde mi kullanılıyor? Bu durum, söz konusu fonlarla ilgili en büyük endişelerimizi doğrular nitelikte olurdu,” ifadelerini kullandı.
Madrid kaynakları ise tartışmanın siyasi amaçlarla büyütüldüğünü savunuyor.
Bir hükümet yetkilisi, İspanya ekonomisinin performansına dikkat çekerek, zengin kuzey ülkelerinin güney ekonomilerini finanse ettiği yönündeki söylemlere tepki gösterdi. Yetkili, “İspanya Avrupa’nın en hızlı büyüyen ekonomisi. Almanya bizim emekli maaşlarımızı ödemiyor,” dedi.
Krizin zamanlaması da dikkat çekiyor. Brüksel, AB’nin 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni çok yıllı mali çerçeve bütçesi için müzakerelere hazırlanıyor. Görüşmelerin merkezinde, pandemi döneminde oluşturulan yaklaşık 750 milyar euroluk ortak borcun geleceği bulunuyor.
Yaklaşık 60 milyar euroluk kaynakla toparlanma programının en büyük ikinci yararlanıcısı olan İspanya, daha kapsamlı bir Avrupa bütçesi ve kalıcı ortak finansman mekanizmalarının en güçlü savunucuları arasında yer alıyor.
İspanya Maliye Bakanı Carlos Cuerpo, ulusal borçların AB düzeyinde ortaklaştırılmasının yılda 25 milyar euroya kadar tasarruf sağlayabileceğini savunuyor.
Aynı zamanda Cuerpo, Fransa, Mario Draghi ve bazı Avrupalı düşünürlerin savunduğu, Avrupa Birliği’nin yüksek kredi notundan yararlanarak tüm üye ülkeler için daha düşük borçlanma maliyeti sağlayacak daha verimli bir borçlanma sistemine destek veriyor.
Avrupa Komisyonu’nun mevcut bütçe taslağında yeni ortak borçlanma öngörülmese de, mevcut borcun geri ödenmesinin nasıl finanse edileceği konusunda sert tartışmalar bekleniyor. Hollanda ve Almanya gibi mali disiplin yanlısı ülkeler, sıkı geri ödeme takvimlerini savunuyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de ülkesinin bu konudaki itirazını yineledi. Buna karşın Almanya Merkez Bankası, ortak borçlanmaya daha temkinli yaklaşıyor.
Fransa ve Yunanistan başta olmak üzere güney ülkeleri ise pandemi döneminde biriken borçların çevrilmesini savunuyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, erken geri ödeme çağrılarını “saçma” olarak nitelendirdi.
Plana destek veren bir Avrupalı yetkili ise İspanya’daki tartışmanın aslında Madrid’den çok güney ülkelerinin bütçe görüşmeleri öncesi önerilerine karşı kullanıldığını savundu.
Diplomat, “Bu tartışmanın, borcun çevrilmesi önerisini engellemek için kullanılmasına şaşırmam” dedi.
Avrupa liderleri, gelecek ay Brüksel’de yapılacak zirvede çok yıllı mali çerçeve bütçesini ele alacak.
Diğer İçerikler
