ABD Başkanı Donald Trump’ın, "tüm Avrupa’yı kapsayabilecek" "çok büyük ve güzel bir anlaşmadan" söz etmesinin ardından Avrupa’nın güvenlik mimarisi, Rusya-Ukrayna Savaşı’nı sona erdirmeye yönelik müzakerelerin önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.
Trump’ın özel temsilcisi Jared Kushner, sosyal medya paylaşımında Avrupa’da "daha istikrarlı ve öngörülebilir bir güvenlik ortamı" oluşturulması için çeşitli ilkeler sıraladı. Avrupa ile Rusya arasındaki "on yıllardır süren güvensizliğe" ve "birbiriyle çatışan güvenlik kaygılarına" dikkat çeken Kushner, "Avrupa ve Rusya, 30 yılı aşkın süredir sürdürülebilir bir güvenlik çerçevesi oluşturmakta zorlanıyor" ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar Avrupa başkentlerinde tepkiyle karşılandı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, pazartesi günü Paris’teki G7 toplantısında, "Avrupa’nın zaten bir güvenlik mimarisi var" diyerek mevcut düzeni ihlal eden tarafın Rusya olduğunu vurguladı.
Kallas, "Bu güvenlik mimarisini ihlal eden tek taraf Rusya. Bu nedenle görüşmelerde Rusya’nın somut tavizler vermesini sağlamalıyız. Aksi takdirde bu saldırıların daha fazlasını göreceğiz." dedi.
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da "Avrupa’nın, Rusya’nın bizi inandırmak istediği gibi yeni bir güvenlik mimarisine ihtiyacı yok. Gereken, mevcut güvenlik mimarisinin yeniden işler hale getirilmesi," değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa’nın güvenlik mimarisine ilişkin anlamlı görüşmelerin ancak Ukrayna’da ateşkes sağlandıktan sonra yapılabileceğini belirtirken, Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, "Ukrayna’nın ve Avrupa’nın geleceğine ilişkin bizim dışımızda yapılacak bir düzenleme yalnızca akıl dışı olmakla kalmaz. Böyle bir şey mümkün de değil" ifadelerini kullandı.
Avrupa, Rusya’nın NATO üzerindeki hedeflerinden endişeli
Avrupa’nın tepkisi, Trump’ın ekim ayında Putin’le dizel tedariki anlaşması yapması, Moskova’ya yönelik yaptırımları hafifletmesi ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’e sert eleştiriler yöneltmesinin ardından geldi. Bu gelişmeler, Trump ile Putin’in Ukrayna’nın teslim olmasını sağlayacak gizli bir anlaşmaya varabileceği yönündeki endişeleri artırdı.
Rusya, Ukrayna’nın işgalinden önce NATO’dan doğuya genişlemesini durdurmasını ve 1997 sonrasında ittifaka katılan ülkelerdeki askerlerini çekmesini talep etmişti. Bu talepler reddedilirken, savaşın başlamasının ardından Finlandiya ve İsveç NATO üyeliğine başvurmuştu.
Carnegie Europe kıdemli araştırmacısı Judy Dempsey, Putin’in NATO’yu zayıflatma ve Avrupa ülkeleriyle ayrı ayrı muhatap olma hedefinden vazgeçmediğini belirtti.
Dempsey, "Bu, Kremlin ve Başkan Trump’ın NATO’yu devre dışı bırakma ve Avrupa’nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme girişimi. Aynı zamanda, temelini NATO’nun oluşturduğu transatlantik ittifakın bağını koparma girişimi" dedi.
Trump’ın Putin’in isteklerini yerine getirdiğini savunan Dempsey, "Avrupalılar buna hayır demeli. Bir güvenlik mimarimiz var: Adı NATO. Bunu değiştirmek için hiçbir gerekçe yok. Tehdit altında olmasının tek nedeni, Rusya’nın Ukrayna’ya tüm gücüyle saldırması." ifadelerini kullandı.
Moskova, müzakerelerin kapsamını genişletmek istiyor
Avrupalı yetkililer, Rusya’nın güvenlik mimarisi tartışmasını Ukrayna’daki çatışmaların sona erdirilmesi ve Kiev’e güvenlik garantileri sağlanması gibi temel konuları geri plana itmek için kullandığını düşünüyor.
Rusya Devlet Başkanı Putin, NATO’nun doğuya genişlemesini "çatışmanın temel nedenlerinden" biri olarak gösterirken, Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Avrasya kıtasında "yeni bir güvenlik mimarisi" kurulması gerektiğini savunuyor. Avrupa ise Moskova’nın bu söylemle nüfuz alanını genişletmeyi ve NATO’nun gelecekteki üyelik kararları üzerinde söz sahibi olmayı amaçladığından endişeleniyor.
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) kıdemli araştırmacısı Natia Seskuria, Rusya’nın Avrupa’nın güvenlik mimarisini tartışmaya açarak Ukrayna üzerindeki etkisini artırmak istediğini belirtti.
Seskuria, "Moskova, müzakerelerin kapsamını genişleterek Ukrayna’nın geleceğini, Rusya’nın Avrupa’yla ilişkilerine dair daha büyük bir pazarlığın ikincil meselesi haline getirmeyi amaçlıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Güvenlik mimarisi tartışmasının ABD ile Avrupalı müttefikler arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirebileceğini belirten Seskuria, Moskova’nın bu farklılıklardan yararlanarak etkili bir barış anlaşmasına ulaşılmasını zorlaştırabileceğini ifade etti.
Abu Dabi’deki yeni tur barış görüşmeleri öncesinde ABD ve Avrupa, yayımladıkları ortak açıklamada "güçlü bir NATO’nun Avrupa-Atlantik bölgesindeki kolektif savunmanın merkezinde kalacağını" belirterek ittifakın rolüne vurgu yaptı.
Kaynak: Güvenlik mimarisi tartışması Avrupa’yı neden tedirgin ediyor? | Euronews
Diğer İçerikler
