İngiltere Kralı III. Charles, Antigua ve Barbuda'da düzenlenen İngiliz Milletler Topluluğu zirvesinin açılışında yaptığı konuşmada, transatlantik köle ticaretinin bölgede bıraktığı izlere değindi. Geçmişte yaşanan acıları daha iyi anladığını belirten kral, geleceğe yönelik ortaklıklar kurulmasının önemini vurguladı.
Liderlere hitap eden Charles, "Önümüzde gelenlerin eylemlerini değiştiremeyiz." dedi. "Ancak geçmişten ders çıkarabiliriz." ifadelerini kullandı.
Köle ticaretinin etkilerinin hâlâ sürdüğünü belirten kral, "Köle ticaretinin transatlantik boyutu, bu adalar ve Milletler Topluluğumuzun diğer üyeleri üzerinde hâlâ bir gölge oluşturuyor." dedi. "Tarihin bu utanç verici bölümü, kalbimi dehşetle, ruhumu ise en derin kişisel kederle dolduruyor."
Charles, geçmişteki yanlışları gidermeye yönelik kararlılığının arttığını söylese de doğrudan özür dilemedi ve tazminat taleplerine destek vermedi. Bunun yerine eğitim, istihdam, ticaret ve iklim direnci alanlarında iş birliğine dikkat çekti.
İngiltere, tazminat taleplerine mesafeli
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, tazminat ödemelerine ilişkin hükümetin tutumunun değişmediğini belirtti. Burnham, "Tazminatları desteklemediğimizi çok açık bir şekilde ifade ettim ve buraya gelmeden önce yazdığım yazıda da bunu oldukça net bir şekilde belirttim."
İngiltere'nin Commonwealth ülkelerine kalkınma desteği sağlamayı sürdüreceğini belirten Burnham, borç sorunları ve yeşil finansman konusunda da iş birliğine açık olduklarını söyledi.
Savaş tazminatları, 56 üyeli İngiliz Milletler Topluluğu zirvesinin resmî gündeminde yer almasa da Karayip ülkelerinin kampanyaları nedeniyle toplantının öne çıkan tartışma başlıklarından biri oldu.
Antigua ve Barbuda Başbakanı Gaston Browne, açılış konuşmasında adaletin ortak tarihle dürüst biçimde yüzleşmeyi gerektirdiğini belirterek kölelik ve sömürgeciliğin sonuçları hakkında anlamlı bir diyalog çağrısında bulundu.
Karayip liderleri özür ve tazminat istedi
Karayip liderleri, yürütülecek görüşmelerin yalnızca özürle sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı. Karayip Topluluğu (CARICOM) Başkanı Philip J Pierre, özrü "vazgeçilmez bir ilk adım" olarak nitelendirirken, "Onarım içermeyen bir özür eksiktir." dedi.
Pierre, kamu sağlığı, eğitim, kültürel varlıkların iadesi, psikolojik rehabilitasyon, borç iptali ve parasal tazminatı kapsayan CARICOM'un 10 maddelik planının ele alınmasını istedi.
İngiliz kraliyet ailesinin köle ticaretinden fayda sağladığına ilişkin tartışmalar sürerken saray sözcüsü, kralın hükümet politikasında değişiklik ilan etmesinin "uygun olmayacağını" açıkladı.
Protestocular kraliyet ailesinden özür bekliyor
Zirvenin düzenlendiği alanın dışında toplanan protestocular, İngiltere'den kölelik geçmişiyle yüzleşmesini ve sorumluluk üstlenmesini istedi. Göstericiler, "Ne yaptığınızı biliyoruz ve sizi görüyoruz." ve "Korkunç bir vahşet diyorsunuz ama özür dilemeyi reddediyorsunuz." yazılı pankartlar taşıdı.
Protestoculardan Lenworth Johnson, "Özür dilemenin gerekli olduğunu düşünüyoruz." dedi. Radcliffe Robins ise kraliyet ailesinin özür dilemesi gerektiğini belirterek, "Majesteleri kralın ve kraliyet ailesinin bize uyguladıkları vahşet ve adaletsizlik için özür dilemeleri kesinlikle gereklidir." dedi. "Ve bununla birlikte, tazminat talep ediyoruz."
Antigua ve Barbuda Tazminat Destek Komisyonu Başkanı Dorbrene O'Marde, kralın açıklamalarını yetersiz buldu. O'Marde, "Gerçek ahlaki bilinç, özür dilemeyi, yanlışı kabul etmeyi, sorumluluğu üstlenmeyi ve tazminat peşinde koşmayı gerektirir. Ne yazık ki Kral III. Charles bunların hiçbirini yapmıyor. Kendisini kral olarak tanıyan halkı bir kez daha hayal kırıklığına uğrattı." ifadelerini kullandı.
İngiltere Avam Kamarası'nda düzenlenen tazminat etkinliğinde konuşan İşçi Partisi Milletvekili Bell Ribeiro-Addy de borç hafifletme adımlarının tazminat olarak sunulmaması gerektiğini belirtti.
"Tazminat hiçbir zaman kişisel suçlulukla ilgili olmadı. Hâlâ varlığını sürdüren devletlerin ve kurumların sorumluluğuyla ilgilidir." dedi. "Yardım tazminat değildir, çünkü yardım gücü verende bırakır. Suç, eylemlilikti. Çözüm de eylemlilik olmalıdır."
Kölelik kurbanları anıldı
Zirve kapsamında Antigua sahilinde, köleliğe zorlanan Afrikalıları anmak için mum ışığında tören düzenlendi. Antigua Hristiyan Konseyi Başkanı Rahip Bonnie Smith, törende evlerinden ve ailelerinden koparılan insanların hatırlanması gerektiğini söyledi.
Smith, "İsimleri kayıtlarımızda yer almayabilir, ancak sevginizden yoksun değiller." dedi. "Sesleri susturulmuş olabilir, ancak yaşamları hiçbir zaman önemini yitirmedi."
CARICOM Tazminat Komisyonu Başkanı Prof. Sir Hilary Beckles ise tazminat kampanyasının barış ve adalet mücadelesinin bir parçası olduğunu belirterek, "İnsan onurunu, eşitliği ve herkes için adaleti savunan onarıcı adaletin, insanlık olarak bizi 21. yüzyıla taşırken bir arada tutacak felsefe olduğuna inanıyoruz." dedi.
Saint Vincent ve Grenadinler'in eski başbakanı Ralph Gonsalves de Charles'ın kölelik konusundaki üzüntüsünü samimi bulduğunu ancak konuşmanın beklentileri karşılamadığını söyledi. Gonsalves, "Özür gelmedi ve tazminat adaleti hakkında da hiçbir konuşma yok. Bu açıdan bakıldığında, bu konuşma benim için bir hayal kırıklığı oldu." dedi.
Kaynak: The Guardian
Diğer İçerikler
