ABD’de uzun yıllardır özellikle Evanjelik Hristiyan çevreler içerisinde güçlü bir siyasi ve toplumsal etkiye sahip olan Hristiyan Siyonizmi hareketinin son dönemde ciddi bir kırılma yaşadığına dair değerlendirmeler artıyor. Gazze’de yaşanan savaş, İran krizi ve genç muhafazakâr seçmenlerin değişen siyasi eğilimleri, hareketin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündemin merkezine taşıdı.
Amerikan merkezli Evanjelik dergisi Christianity Today (Hristiyanlık Bugün), daha 1992 yılında yayımladığı bir kapak dosyasında Hristiyan Siyonizmi’nin gerilemeye başlayabileceğini ileri sürmüştü. Ancak sonraki otuz yılda hareket tam tersine büyük ölçüde güç kazandı. Özellikle ABD’nin güney ve güneydoğu eyaletlerinde yoğunlaşan ve “İncil Kuşağı” olarak bilinen bölgelerde milyonlarca destekçiye ulaşan hareket, Cumhuriyetçi Parti içerisinde İsrail’e koşulsuz desteğin en önemli ideolojik dayanaklarından biri haline geldi.
Hristiyan Siyonizmi, George W. Bush döneminde Irak savaşına verilen desteğin oluşmasında da etkili olmuştu. Bazı Evanjelik liderler Irak savaşını, “Hz. İsa’nın dönüşünü hızlandıracak ilahi planın bir parçası” olarak yorumlamıştı.
Genç Evanjeliklerde İsrail desteği geriliyor
Son yıllarda yayımlanan kamuoyu araştırmaları ise özellikle genç Evanjelikler arasında İsrail’e desteğin belirgin biçimde düştüğünü ortaya koyuyor. 2021 yılında yapılan bir ankette, 30 yaş altındaki Evanjeliklerin yalnızca yüzde 33,6’sı İsrail’i desteklediğini ifade etti.
Uzmanlara göre bu değişimin en önemli nedenlerinden biri, “Premilenyalizm” olarak bilinen teolojik yaklaşımın genç kuşaklar arasında etkisini kaybetmesi oldu. Premilenyalizm, Hz. İsa’nın kıyamet öncesinde yeryüzüne dönerek bin yıllık bir hüküm süreceğine inanan anlayışı ifade ediyor. Bu inanca göre modern İsrail devletinin güçlenmesi ve “Tevrat’taki İsrail’in yeniden inşası”, ilahi planın önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
2011 yılında Evanjeliklerin yaklaşık yüzde 65’i bu inancı benimsediğini belirtirken, 2021’de bu oran yüzde 21’e kadar geriledi. Genç muhafazakâr Hristiyanların önemli bir kısmı artık İsrail’i kutsal metinler üzerinden değil, insan hakları ve sosyal adalet perspektifinden değerlendiriyor. Bu yaklaşımda Filistinliler “ezilen taraf”, İsrail ise “işgalci güç” olarak görülmeye başlandı.
Gazze savaşı kırılmayı hızlandırdı
Gazze’de yaşanan savaş ve yüksek sivil kayıplar, Amerikan kamuoyunda İsrail’e yönelik eleştirilerin artmasına neden oldu. Pew Research Center (Pew Araştırma Merkezi) ve Institute for Middle East Understanding (Orta Doğu Anlayışı Enstitüsü) tarafından yayımlanan araştırmalar, genç Cumhuriyetçiler arasında bile İsrail’in ABD siyaseti üzerindeki etkisinin “aşırı büyüdüğü” görüşünün güç kazandığını ortaya koydu.
Buna rağmen uzmanlar, Hristiyan Siyonizmi’nin kısa vadede Amerikan siyasetindeki etkisini tamamen kaybetmeyeceği görüşünde birleşiyor. Çünkü hareket yalnızca ideolojik değil aynı zamanda güçlü mali ve kurumsal ağlara da sahip.
Amerika’daki en büyük Hristiyan Siyonist kuruluşlardan biri olan Christians United for Israel (İsrail İçin Birleşmiş Hristiyanlar), yalnızca İran yaptırımlarını desteklemek amacıyla Washington’da yüz binlerce dolarlık lobi faaliyetleri yürüttü. Hareketle bağlantılı kuruluşların yıllık toplam gelirinin yaklaşık 2,8 milyar dolar olduğu belirtiliyor.
İsrail’den yeni propaganda hamlesi
İsrail yönetimi de ABD’de özellikle genç muhafazakârlar arasında değişen algının farkında. Bu nedenle son aylarda Amerikan Evanjelik kiliselerine yönelik özel dijital propaganda kampanyalarının başlatıldığı belirtiliyor.
İsrail’in bazı Amerikalı papazlara pro-İsrail içerikler üretmeleri için maddi destek verdiği, ayrıca binlerce Evanjelik liderin İsrail’de düzenlenen özel programlara davet edildiği ifade edildi. İsrail parlamentosunun da bu yıl pro-İsrail halkla ilişkiler faaliyetleri için rekor düzeyde bütçe ayırdığı aktarıldı.
Kaynak: Aljazeera
Diğer İçerikler
