Adres :
Aşağı Öveçler Çetin Emeç Bul. 1330. Cad. No:12, 06460 Çankaya - Ankara Telefon : +90 312 473 80 41 Faks : +90 312 473 80 46 E-Posta : sde@sde.org.tr

5 Ağustos – Cammu Keşmir Tarihinde Bir Dönüm Noktası

*Muhammad Raza Malik

Arka plan

Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) ve Bharatiya Janata Partisi (BJP) dahil olmak üzere Hindu komünal güçleri, Hindistan'ın yasadışı olarak işgal ettiği Jammu ve Keşmir'i Hint Birliği ile tamamen birleştirme ve bölgede Hindu medeniyetini kurma konusunda uzun süredir arzu duyuyordu.  Keşmir 2014'te Yeni Delhi'de Narendra Modi liderliğindeki faşist hükümetin kurulmasının ardından ana odak noktalarından biri olmaya devam etti. Ancak, Hindistan genel seçimlerinde BJP'nin 2019'da büyük bir zafer kazanmasının ardından, gerçekleştirmek istedikleri planlarına pratik bir şekil vermek için altın bir fırsat buldular. Onlar topraklarında kendi Hindutva gündemlerini uygulamak için çabalarını yoğunlaştırmıştır ve ilk adım olarak İşgal altındaki Keşmir'in özel statüsünün 05 Ağustos 2019'da yürürlükten kaldırıldığı duyurusunu yaptılar. Bu şekilde, bu tarih IIOJK’nin tarihinde bir dönüm noktası oldu.

IIOJK'nın Özel Statüsünün Kaldırılması

Bu hamle başkanlık emri yoluyla geldi ve Hint anayasasının Madde 370 ve Madde 35A’sını iptal etti. Madde 370 Cammu ve Keşmir’e özel bir özerk statü tanıyordu ve Hint devletler için geçerli olan Hindistan Anayasası'nın tüm hükümleri bu bölgenin toprakları için geçerli değildi idi. Bu madde nedeniyle, Jammu ve Keşmir (sözde Katılım Belgesi kapsamında Hindistan Birliği'nin bir parçası olmasına rağmen) ayrı anayasa, bayrak ve resmi dilden yararlanan bir bölgeydi. Hindistan Parlamentosu'nun savunma, dışişleri, finans ve iletişim dışında sözde Cammu ve Keşmir hükümetinin mutabakatına ihtiyaç duymasının tek nedeni bu maddeydi. Cammu ve Keşmir'in 370. Madde kapsamında sahip olduğu özel ayrıcalıkların çoğu zaman geçtikçe aşınmış olsa da, 35A Maddesi Keşmirli olmayanların bölgedeki devlet kurumlarında mülk ve iş edinmelerini yasakladı. Hindistan Hükümeti de işgal altındaki toprakları iki Birleşik Bölgeye böldü – yasama organı olan Cammu ve Keşmir bir yasama organı olmadan Ladakh olarak.

Kilitleme ve Diğer Eylemler

5 Ağustos tarihinde yapılan hassas duyuruların ardından ve sonraki günlerde, Hint hükümeti cep telefonlarını, televizyon, sabit hat ve internet hizmetlerini askıya aldı ve çıkma yasağı de IIOJK’nin ana şehirlerinde ve kasabalarında sokağa çıkma yasağı ilan etti. Hindistan ordusu ve hava kuvvetleri de yüksek derecede alarma geçirilirken, işgal altındaki bölgenin her köşesine Hintli paramiliter personel konuşlandırıldı. Hindistan son birkaç gün içinde 38.000 ek asker konuşlandırdığı için işgal altındaki Keşmir'i korku ve endişe çoktan sarmıştı . Ayrıca büyük bir Hindu Hac ibadet yeri olan Amarnath Yatra'yı kapattı, okulların ve üniversitelerin kapatılmasını emretti ve turistlerden bölgeyi terk etmelerini istedi . Yetkililer ayrıca medya üzerine de sıkı kısıtlamalar uyguladı. Yerel gazeteler çevrimiçi baskılarını bile güncelleyemediler. Gazetelerin çoğu da sokağa çıkma yasağı ve diğer kısıtlamalar nedeniyle aylarca basılamadı. Bölgeyle ilgili hiçbir rapor Hindistan ve dünyadaki haber kaynaklarına ulaşamadı . IIOJK neredeyse dünyanın geri kalanından kopuk kaldı.

Keşmir'in özel statüsünün kaldırılmasına, Hurriyat liderleri, siyasi aktivistler, avukatlar, insan hakları savunucuları ve dini, ticari ve sosyal örgütlerin liderleri dahil olmak üzere yaklaşık 15.000 masum Keşmirli'nin tutuklanması eşlik etti. Syed Ali Gilani ve Mirwaiz Umar Farooq da dahil olmak üzere tüm direniş liderleri ev hapsinde veya hapishanelerde gözaltına alındı. Hatta eski başbakanlar Faruk Abdullah, Ömer Abdullah ve Mehbuba Müftüsü bile ev hapsine alındı.

Bu askeri baskı sırasında, 8 milyondan fazla Keşmirli evlerine tecrit edildi. Aylarca devam eden askeri kuşatma, insanlar temel ihtiyaç maddelerinin, hayat kurtaran ilaçların ve bebek mamasının akut derecede kıtlığıyla karşı karşıya kaldıkça bu bir insani bir kriz yarattı.

Aynı zamanda, Hint askerlerinin yoğun şiddet operasyonları ve 5 Ağustos 2019’dan bu yıl 30 Haziran’a kadar, Hint birlikleri barışçıl göstericilere kaba kuvvet kullanarak 384 Keşmirliyi şehit etti ve en az 3903 kişiyi yaraladı. Birlikler 1.022'den fazla ev ve yapıya zarar verdi ve 118 kadını taciz etti .

5 Ağustos'taki yasadışı eylemlerinin ardından, Modi hükümeti birkaç federal yasayı genişletti ve işgal altındaki Keşmir'e yeni yerleşim kuralları getirdi . BM kararlarını ve uluslararası hukuku ağır bir şekilde ihlal ederek, 3 milyon 8 yüz binden fazla kişiye ikamet statüsü verdiği bildiriliyor. Bunların çoğunun, bazı IAS görevlileri de dahil olmak üzere Keşmirli olmayan Hindular olduğuna inanılıyor . Önümüzdeki günlerde ve aylarda bölgede bulunan 800.000'den fazla Hintli asker ve 600.000'den fazla göçmen işçiye de ikamet statüsü verilebileceğine dair endişeler de şu anda olgunlaşmış durumda.

Yine Müslüman karşıtı politikaların bir parçası olarak, BJP rejimi Keşmir'deki önemli yer ve bölgelerin Müslüman isimlerini Hindu isimleriyle değiştiriyor . Eski Başbakan Şeyh Abdullah’ın doğum yıldönümü ve 13 Temmuz Keşmir Şehitler Günü resmi tatil listesinden çıkarıldı. Devlet dairelerindeki Müslüman çalışanlar direniş hareketine sempati duydukları için keyfi olarak işten çıkarılmaya başlandı. Nisan 2021'den bu yana, bu tür yaklaşık bir düzine çalışan, 'Hindistan'ın güvenliğine tehdit' oldukları gerekçesiyle, hangi temele dayanarak görevden alındıkları açıklanmadan ve adil temsil şansı verilmeden işten çıkarıldı. Modi rejimi, Cammu bölümünün Hindu hakimiyetindeki bölgelerine daha fazla koltuk vermek amacıyla J&K'daki Lok Sabha ve meclis seçim bölgelerinin sınırlandırılması sürecini başlattı .

Motivasyonlar

Madde 370 ve 35A'nın yürürlükten kaldırılmasının ardındaki temel amaç, çok sayıda Hindistan’dan gelen Hindu'yu yerleştirerek IOJK'nın Müslüman çoğunluğunu bir azınlığa dönüştürmektir. Yeni Delhi gelecekte herhangi bir zamanda Cammu ve Keşmir'de bir halk oylaması yapmak zorunda kalırsa, bu gerçekten de Hindistan'ın lehine sonuçları etkileyebilir. Ayrıca, Cammu ve Keşmir'in tartışmalı bir bölge olduğu ve kaderinin Keşmir halkının kendi kaderini tayin hakkını kullanarak belirleneceğini söyleyen BM kararlarının özüne zarar vermeyi amaçlıyor . Amaç aynı zamanda İİOJK'nın Müslüman karakterini de bitirmektir.

Pakistan'ın Cevabı

Modi hükümetinin 5 Ağustos hamlesi Pakistan'da büyük bir öfkeye neden oldu.  Pakistan halkı ve hükümeti, IIOJK halkıyla dayanışma duygularını ifade etti ve Keşmir davasına devam eden desteklerini yeniden teyit etti. Pakistan liderliği, küresel forumlarda işgal altındaki bölge halkının acılarını etkili bir şekilde vurguladı. Başbakan, İmran Han 2019 ve 2020’de BM Genel Kurulundaki hitabında IIOJK halkına karşı en kötü biçimde yapılan Hint zulümlerine dünyanın dikkatini çekti. Modi hükümetinin savaşçı duruşunun bölgesel ve küresel barış için ciddi bir tehdit oluşturduğu konusunda dünyayı defalarca uyardı. Pakistan‘ın Dışişleri Bakanlığı sürekli olarak işgal topraklarındaki halka karşı yapılan Hint zulümleri hakkında dünya liderlerini bilgilendiriyor.  5 Ağustos 2019'dan bu yana Pakistan Parlamentosu, IIOJK'nın mazlum halklarıyla dayanışmayı ifade eden ve Hindistan'ın bölgedeki yasadışı eylemlerini kınayan çeşitli kararlar aldı. Ordu Komutanı General Qamar Javed Bajwa, Pakistan Ordusunun Keşmir davasına verdiği desteği defalarca dile getirdi. Pakistan'ın Keşmir için son kurşununa, son askerine kadar savaşmaya hazır olduğunu ilan etti.

Pakistan Hükümeti, programlarının bir parçası olarak, Hindistan'ın IIOJK'nın özel statüsünü yasadışı olarak iptal etmesinin yıldönümünü kutlamak için 5 Ağustos'ta 'Youm-e-Istehsal'ı (Sömürü Günü) anacağını duyurdu. Bu olayı anmanın ardındaki asıl amaç, IIOJK halkıyla dayanışma göstermek, Hindistan Hükümetinin saldırılarını ve onlara karşı planladıklarını ortaya çıkarmaktır.

Geçen yıl, 'Youm-e-Istehsal'da Pakistan hükümeti, Hindistan'ın Keşmir halkına yönelik eylemlerinin yanı sıra işgal altındaki topraklarda Hint Hükümetinin gerçekleştirdiği saldırıyı kınamak için bir dizi etkinlik düzenledi. Etkinlikler arasında Başbakan İmran Khan'ın AJK Meclisi'ndeki konuşması, Cumhurbaşkanı Arif Alvi'nin İslamabad'daki konuşması, İslamabad'da ve Pakistan'ın tüm ana şehirlerinde Hindistan Hükümetine karşıtı protestolar ve dayanışma yürüyüşleri, ülke genelinde trafiğin durdurulması ve sirenlerin çalınması da dahil olmak üzere bir dakikalık saygı duruşu yer aldı. Ayrıca, Hindistan Hükümeti'nin baskıcı önlemlerini kınamak ve Keşmir halkının vazgeçilemez kendi kaderini tayin hakkı için sunduğu fedakarlıklara saygı göstermek için Senato'nun özel bir oturumu toplandı. Hükümet ayrıca İslamabad'ın Keşmir Otoyolu'nu Srinagar Otoyolu olarak yeniden adlandırdı.

Dünyanın tepkisi

Modi hükümeti tarafından 05 Ağustos 2019'da ve sonrasında işgal altındaki Keşmir merkezinde gerçekleştirilen yasadışı eylemler, Keşmir anlaşmazlığını dünya çapında sergiledi . Pakistan'ın yoğun çabaları ve işgal altındaki topraklarda devam eden askeri kuşatmanın yol açtığı acımasız insan hakları durumu, BM Güvenlik Konseyi'ni 50 yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez Keşmir üzerine üç kere toplantı yapmaya ikna etti . Pakistan ve Hindistan arasındaki artan gerilimin ardından, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve eski ABD Başkanı Donald Trump, Keşmir anlaşmazlığının çözümü için defalarca arabuluculuk teklifinde bulundu. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet, Birleşik Krallık parlamentosunun birkaç üyesi ve ABD'li milletvekillerinin yanı sıra İİT, Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü de dahil olmak üzere dünya kuruluşları, IIOJK'daki hakların durumuyla ilgili ciddi endişelerini dile getirdiler. Uluslararası İnsan Hakları Kuruluşu Soykırım İzleme Örgütü yaptığı açıklamada işgal altındaki Keşmir'de yaşayan Müslümanlar ve Assam Hint Eyaletindekilerin bir soykırım olmasından korktuğunu ifade etti.

Keşmirlilerin Direnişi

1947'den itibaren Hindistan işgali, Cammu ve Keşmir halkının sert direnişiyle karşılaştı. İşgal altındaki toprakların halkı 1989'da kendi vazgeçilmez haklarını güvence altına alma mücadelelerine ivme kazandırdı. 2008'den 2010'a kadar, arka arkaya üç yıl boyunca, binlerce insan , Hindistan Hükümeti'nden özgürlük talep ederek Srinagar ve diğer büyük şehirlerde her gün sokaklara çıktı. İşgal altındaki Keşmir, popüler bir gençlik lideri olan Burhan Wani'nin 08 Temmuz 2016'daki yargısız infazının ardından başka bir kitlesel ayaklanmaya tanık oldu.

Keşmir halkının duygularını yerine getirmek yerine, Yeni Delhi yüzlerce protestocunun öldürülmesi ile sonuçlanan ve binlerce yaralanmasına neden olan kaba kuvvetle karşılık verdi. Hint askerleri Ocak 1989’dan 30 Haziran 2021’e kadar 95,806 Keşmirliyi şehit etti ve 161,878’ini tutukladı. Askerler aynı dönem içinde 11.244 kadını taciz etti 110.413 binayı tahrip etti

Cesur Keşmirliler, Hindistan'ın en kötü vahşetlerine rağmen, geçmişte Yeni Delhi'nin başlattığı tüm Keşmir karşıtı hareketlere her zaman direndi ve Modi rejiminin en son entrikalarını da boşa çıkarmaya kararlıdır. Aslında Hindistan'ın 5 Ağustos'taki yasadışı eylemi, Keşmirlerin kararlılığını daha da sağlamlaştırdı ve onları bu yasadışı işgale karşı daha kararlı hale getirdi. Çözülememiş Keşmir anlaşmazlığı bölgede potansiyel bir barut fıçısı olduğundan, küresel toplumun, özellikle de BM'nin, Yeni Delhi'nin Keşmirlilerin kimliğine ve Müslüman çoğunluk statüsüne yönelik saldırısını durdurmak ve Keşmir anlaşmazlığının Keşmir halkının isteklerine uygun olarak daha fazla gecikmeden çözülmesi için öne çıkması ve önlemler başlatmasının tam zamanıdır.

————————

(Bu makale Keşmir Medya Hizmetleri Kıdemli editörü Muhammed Raza Malik tarafından yazılmıştır.)