ŞİÖ Zirvesi’nde Demokratik, Çok Kutuplu ve Adil Bir Dünya Düzeni Çağrısında Bulunuldu

Şanghay İşbirliği Örgütü’ne (ŞİÖ) üye ülkelerin liderleri, örgütün 25’inci yılı kapsamında düzenlenen zirvede kabul ettikleri Bişkek Deklarasyonu ile küresel yönetişim, güvenlik ve ekonomik iş birliğine ilişkin ortak tutumlarını açıkladı.

10 üyeli örgüt tarafından kabul edilen deklarasyonda, uluslararası ilişkilerde bloklaşmaya ve çatışmacı yaklaşımlara karşı çıkılarak “temsilî, demokratik ve adil çok kutuplu bir dünya düzeninin” geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.

Üye ülkeler, Birleşmiş Milletler Şartı ve Dünya Ticaret Örgütü kurallarıyla çelişen tek taraflı yaptırımlara da karşı olduklarını bildirdi. Bankacılık kısıtlamaları, varlıkların dondurulması ve üçüncü ülkelerdeki şirketleri hedef alan ikincil yaptırımların uluslararası ekonomik ilişkiler üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu belirtildi.

Deklarasyonda ayrıca küresel füze savunma sistemlerinin sınırsız biçimde genişletilmesine karşı çıkıldı. Bir ülkenin güvenliğinin diğer devletlerin güvenliği pahasına sağlanmaya çalışılmasının kabul edilemez olduğu kaydedildi.

ŞİÖ ülkeleri, ABD ve İsrail’in İran topraklarına yönelik saldırılarını da kınadı. Saldırıların uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın ihlali olduğu belirtilerek söz konusu gelişmelerin “uluslararası barış, güvenlik ve istikrar açısından ciddi riskler” oluşturduğu ifade edildi.

Filistin meselesine de değinilen bildiride, Filistin sorununa kapsamlı ve adil bir çözüm bulunmasının bölgede kalıcı barış ve istikrarın sağlanmasının tek yolu olduğu vurgulandı.

Ekonomik iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik kararların da yer aldığı deklarasyonda, ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticari işlemlerde ulusal para birimlerinin kullanımının artırılması desteklendi.

Kırgızistan’ın dönem başkanlığı sırasında ŞİÖ Kalkınma Bankası kurulmasına yönelik çalışmalarda ilerleme sağlandığı belirtilirken, İran’ın ŞİÖ Bankalararası Konsorsiyumuna hızlandırılmış biçimde katılımına da destek verildi.

Örgütün 10 üyesinden Belarus, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan, Rusya, Tacikistan ve Özbekistan, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne desteklerini yeniden teyit etti. Hindistan ise bu bölüme katılmadı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, zirvede yaptığı açıklamada üye ülkelere “evrensel güvenlik” anlayışını geliştirme ve devletlerin iç işlerine yönelik dış müdahaleleri önleme çağrısında bulundu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile zirve kapsamında bir araya gelen Şi, uluslararası ortamda öngörülemezliğin ciddi ölçüde arttığını belirterek Çin’in Rusya ile birlikte çok kutuplu dünya düzeninin geliştirilmesi ve küresel yönetişim sisteminin reformu için çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

Putin ise Rusya’nın ŞİÖ ülkeleriyle gerçekleştirdiği ticari ödemelerin yüzde 98’inden fazlasında ulusal para birimlerinin kullanıldığını açıkladı. Putin, örgüt içindeki ticaret hacminin daha da artırılmasını öncelikli hedeflerden biri olarak gösterdi.

Zirvenin açılışında konuşan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, ŞİÖ ülkelerinin dünya nüfusunun yüzde 40’ından fazlasını ve küresel GSYH’nin yaklaşık dörtte birini temsil ettiğine dikkat çekti.

Caparov, başlangıçta sınır güvenliği alanında iş birliği mekanizması olarak kurulan ŞİÖ’nün zaman içerisinde ekonomik, siyasi ve güvenlik konularında etkili bir uluslararası aktöre dönüştüğünü ifade etti.

Kaynak: TheCradle