ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerinden küresel ticareti de aksattı.
Reuters’ın aktardığına göre, 28 Şubat'tan bu yana bildirilen saldırıların listesi şöyle:
1 Mart
-Petrol işletmecisi V.Ships'in açıklamasına göre, Marshall Adaları bayraklı ham petrol tankeri MKD VYOM, Umman kıyıları açıklarında, başkent Maskat'ın 50 deniz mili kuzeyinde seyrederken bir mermiyle vurulması sonucu bir mürettebat üyesi hayatını kaybetti.
-Cebelitarık bayraklı ve gemilere yakıt tedarik eden Hercules Star adlı petrol tankeri, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Ras Al Khaimah kentindeki Mina Saqr'ın 17 deniz mili kuzeybatısında bir cisimle vuruldu.
-Umman'ın Kumzar limanının iki deniz mili kuzeyinde, Hürmüz Boğazı'nda Palau bayraklı bir tankere saldırı düzenlendi. Umman deniz güvenliği merkezinden yapılan açıklamaya göre, ABD yaptırımlarına tabi Skylight adlı tankerin mürettebatı tahliye edildi.
2 Mart
İngiltere Denizcilik ve Gümrük İdaresi (UKMTO), ABD bayraklı Stena Imperative adlı petrol tankerinin Bahreyn limanında iki mermiyle vurulduğunu, bunun sonucunda yangın çıktığını ve mürettebatın tahliye edildiğini bildirdi.
3 Mart
İngiltere Denizcilik ve Gümrük İdaresi (UKMTO), Marshall Adaları bayraklı ham petrol tankeri Libra Trader ve Panama bayraklı dökme yük gemisi Gold Oak'ın da Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fujairah limanının yaklaşık 7-10 deniz mili açıklarında hafif hasar gördüğünü bildirdi.
4 Mart
Malta bayraklı konteyner gemisi Safeen Prestige, Umman'ın iki deniz mili kuzeyinde, boğazın üst kısmına doğru seyrederken bir mermiyle hasar gördü. Denizcilik kaynaklarına göre, saldırı makine dairesinde yangına neden oldu ve mürettebat gemiyi terk etmek zorunda kaldı.
5 Mart
ABD merkezli temsilci şirket Sonangol Marine Services'in açıklamasına göre, ham petrol tankeri Sonangol Namibe, Irak'ın Khor al Zubair limanı yakınlarında demirliyken bir patlamaya maruz kaldı.
6 Mart
UKMTO'nun bildirdiğine göre, Umman'ın altı deniz mili kuzeyindeki Hürmüz Boğazı'nda, 4 Mart'ta vurulan Safeen Prestige gemisiyle operasyon yürüten bir römorkör, mermilerle vuruldu.
7 Mart
UKMTO, adını açıklamadığı üçüncü bir kaynağa atıfta bulunarak, Suudi Arabistan'ın Jubail kentinin 10 deniz mili kuzeyinde olası bir insansız hava aracı saldırısı olduğunu bildirdi. Mürettebatın büyük çoğunluğunun tahliye edildiğini belirtti.
11 Mart
-Tayland bayraklı dökme yük gemisi Mayuree Naree, Umman'ın 11 deniz mili kuzeyinde, boğazda bir mermiyle saldırıya uğradı. Geminin sahibi olan Bangkok merkezli Precious Shipping şirketinin yaptığı açıklamaya göre, gemide yangın çıktı ve mürettebat tahliye edildi.
-Japonya bayraklı konteyner gemisi One Majesty, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Ras Al Khaimah limanının 25 deniz mili kuzeybatısında bir mermiyle vurulduktan sonra hafif hasar gördü.
-Marshall Adaları bayraklı Star Gwyneth adlı dökme yük gemisinin gövdesi, Dubai'nin 50 deniz mili kuzeybatısında bir cisimle vurulduktan sonra hasar gördü.
-Marshall Adaları bayraklı Safesea Vishnu ve Malta bayraklı Zefyros adlı yakıt tankerlerine Irak yakınlarındaki Körfez'de saldırı düzenlendi. Liman yetkilileri ve devlet haber ajansına göre, bu saldırı Irak'ın petrol limanlarının faaliyetlerini tamamen durdurmasına neden oldu. Bir liman güvenlik yetkilisi, yabancı bir mürettebat üyesinin cesedinin sudan çıkarıldığını söyledi.
Ne Olmuştu?
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.
İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.
ABD-İsrail saldırılarında İran lideri Ali Hamaney'in de aralarında bulunduğu çok sayıda üst düzey yetkili hayatını kaybetti.
İran Devrim Muhafızları, boğazdan geçen herhangi bir geminin hedef alınacağı konusunda uyarıda bulundu.
Ordu, İsrail ve ABD büyükelçilerini topraklarından sınır dışı eden Arap veya Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabileceğini duyurdu. İranlı Öğrenciler Haber Ajansı’na (ISNA) dayandırılan açıklamada, bu ülkelerin boğazdan geçiş konusunda “tam yetki ve özgürlüğe sahip olacağı” ifade edildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, 3 Mart’ta yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatıldığını ve buradan geçmeye çalışan gemilerin hedef alınabileceğini belirtmişti.
Buna karşılık Devrim Muhafızları Ordusu Hatemul Enbiya Yapı Karargâhı Komutan Yardımcısı Kiyomers Haydari ise 5 Mart’ta yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılmadığını savunarak uluslararası protokollere uyan gemilerin seyrine devam ettiğini ileri sürdü.
Uzmanlara göre mevcut krizin seyri, yalnızca İran’ın üretim kapasitesine değil; bölgesel güvenlik dengelerine, uluslararası diplomatik girişimlere ve büyük üretici ülkelerin atacağı adımlara bağlı olacak. Hürmüz’de yaşanacak uzun süreli bir kesinti, küresel ekonomide yeni bir dalgalanma döneminin kapısını aralayabilir.
