Islamabad’da ABD ile İran arasında gerçekleştirilen ve 21 saat süren kritik müzakerelerden sonuç çıkmaması, iki ülke arasındaki gerilimin önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceğine dair yeni senaryoları gündeme taşıdı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen ve 1979 İran İslam Devrimi’nden bu yana en üst düzey yüz yüze temas olarak kayıtlara geçen görüşmeler, kalıcı bir anlaşma olmadan sona erdi.
Diplomasi masası dağıldı
Müzakerelerden herhangi bir çerçeve anlaşma çıkmazken, ABD heyetinin başında bulunan JD Vance’in ardından Jared Kushner ve özel temsilci Steve Witkoff’un İslamabad’dan ayrılması sürecin fiilen sona erdiğine işaret etti. Tarafların özellikle nükleer program, yaptırımlar ve bölgesel güvenlik konularında uzlaşmaya yanaşmaması, müzakerelerin çıkmaza girmesinde belirleyici oldu.
Netanyahu etkisi tartışma konusu
Müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasında Benjamin Netanyahu’nun rolü yoğun şekilde tartışılıyor. Netanyahu’nun süreç boyunca ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile sürekli temas halinde olduğu ve sürece müdahil olduğu iddiaları öne çıktı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi (Erakçi), müzakerelerin seyrinin bu müdahalelerle değiştiğini savunarak, sürecin ABD-İran ekseninden uzaklaşıp İsrail’in çıkarlarına odaklandığını öne sürdü. Erakçi ayrıca, “İslamabad mutabakatına birkaç adım kala aşırı iddialı, sürekli değişen hedefler ve abluka tehdidiyle karşı karşıya kaldık” ifadeleriyle ABD’nin tutumunu eleştirdi.
Sahadaki gelişmeler diplomasiye yansıdı
Müzakereler sürerken İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarını artırması, diplomasi ile askeri gelişmelerin eş zamanlı ilerlediğini gösterdi. Özellikle Sidon bölgesine yönelik saldırılarda can kayıplarının yaşanması, müzakerelerin hassas dengesini daha da zayıflattı.
Ayrıca Netanyahu’nun müzakereler sırasında yayımladığı ve İran’a yönelik tehditler içeren video mesajı, diplomatik sürece doğrudan meydan okuma olarak değerlendirildi.
Temel anlaşmazlık başlıkları
Taraflar arasında üç kritik konuda uzlaşma sağlanamadı. Bunlar arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği ve yurt dışında dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran varlıklarının serbest bırakılması yer aldı.
ABD, boğazın derhal tüm deniz trafiğine açılmasını talep ederken, İran bu adımı ancak kapsamlı bir barış anlaşmasının parçası olarak değerlendirebileceğini bildirdi. Ayrıca Washington yönetiminin İran’ın uranyum stokunun tamamını devretmesini istemesi de taraflar arasında ciddi bir kriz başlığı oluşturdu.
Diğer İçerikler
