İslam Ülkeleri Safları Sıklaştırıyor, Pakistan ve Endonezya Askeri İşbirliğini Genişletme Kararı Aldı

Son dönemde küresel çapta artan güvenlik tehditleri ve bölgesel istikrarsızlıklar, Müslüman ülkeler arasında savunma ve askerî işbirliklerini hızlandırıyor. Bu çerçevede Pakistan, Endonezya, Irak ve Suudi Arabistan arasında art arda gerçekleşen temaslar ve imzalanan anlaşmalar, İslam ülkelerinin savunma alanında daha koordineli ve kolektif bir çizgiye yöneldiğini ortaya koyuyor.

Pakistan–Endonezya Savunma İşbirliği Derinleşiyor

Endonezya ile Pakistan, ikili savunma ilişkilerini genişletme konusunda mutabakata vardı. Endonezya Savunma Bakanı Sjafrie Sjamsoeddin, başkent İslamabad’da Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir ile bir araya geldi.

Pakistan merkezli The Nation gazetesinin aktardığına göre, askeri yetkililerin de katıldığı görüşmede bölgesel ve küresel güvenlik dinamikleri ele alındı. Taraflar, iki ülke arasındaki savunma işbirliğinin kapsamlı biçimde genişletilmesi konusunda görüş birliğine vardı.

Görüşme sonrası yapılan ortak açıklamada, Pakistan ve Endonezya arasında kurumsal bağların güçlendirilmesi, askeri eğitim alanında işbirliğinin artırılması ve savunma sanayisi ortaklıklarının geliştirilmesinin önemine dikkat çekildi. Açıklamada, bu adımların iki ülkenin savunma kapasitelerine stratejik katkı sağlayacağı vurgulandı.

Pakistan Hava Kuvvetleri’nden Endonezya’ya Modernizasyon Sunumu

İslamabad ziyareti kapsamında Pakistan Hava Kuvvetleri Komutanı Zaheer Ahmad Baber Sidhu, Endonezya Savunma Bakanı Sjamsoeddin’e Pakistan Hava Kuvvetleri’nin yürüttüğü modernizasyon projeleri hakkında kapsamlı bir sunum yaptı. Görüşmede, hava savunma sistemleri, eğitim uçakları ve ortak tatbikat ihtimalleri ele alındı.

Pakistan–Irak Askerî İşbirliği ve Uçak Tedariki Gündemdeydi

Pakistan, savunma diplomasisini yalnızca Güneydoğu Asya ile sınırlı tutmamıştı. Son dönemde Pakistan ile Irak arasında askerî işbirliği ve koordinasyon görüşmeleri hız kazanmıştı. Pakistan ordusundan yapılan açıklamaya göre, Pakistan Hava Kuvvetleri Komutanı Zaheer Ahmad Baber Sidhu, resmî bir ziyaret kapsamında Irak’ta Irak Hava Kuvvetleri Komutanı Mohanad Ghalib Mohammed Radi Al-Asadi ile bir araya gelmişti.

Görüşmelerde iki ülke arasında askerî işbirliğinin güçlendirilmesi, ortak eğitim faaliyetleri, kapasite geliştirme ve operasyonel koordinasyon konuları ele alınmıştı. Irak tarafının, Pakistan üretimi JF-17 Thunder savaş uçakları ile Super Mushshak eğitim uçaklarının tedarikine ilgi gösterdiği bildirilmişti. Bu temasların, Pakistan savunma sanayisinin Orta Doğu’daki etkisini artırma potansiyeli taşıdığı değerlendirilmişti.

Suudi Arabistan ile Pakistan Arasında Karşılıklı Savunma Paktı İmzalanmıştı

İslam dünyasında yankı uyandıran en kritik gelişmelerden biri ise Suudi Arabistan ile Pakistan arasında karşılıklı savunma paktının imzalanması olmuştu. Nükleer güce sahip Pakistan ile Suudi Arabistan, uzun süredir devam eden güvenlik ortaklıklarını yeni bir aşamaya taşımıştı.

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile resmî ziyaret için Riyad’da bulunan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif arasında imzalanan anlaşmada, herhangi bir ülkeye yönelik saldırının her iki ülkeye yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştı.

Suudi Arabistan resmî haber ajansı SPA’nın aktardığına göre pakt, iki ülke arasındaki savunma işbirliğini geliştirmeyi ve ortak caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlamıştı. Pakistan ile Suudi Arabistan’ın uzun süredir ortak askerî tatbikatlar gerçekleştirdiği ve güvenlik alanındaki koordinasyonlarını giderek derinleştirdiği vurgulanmıştı.

Buna karşın anlaşmanın, Pakistan ile geçmişte dört kez savaşmış olan Hindistan ile yaşanabilecek olası bir gerilimi Suudi Arabistan’a da taşıma riski barındırdığı değerlendirilmişti. Güney Asya’da mayıs ayında tırmanan çatışmalarda uçak muharebeleri, insansız hava araçları, füze ve topçu saldırılarının yaşandığı hatırlatılmıştı.

Türkiye’nin Pakta Katılması Gündeme Gelmişti

Bloomberg’te yayımlanan bir haberde, Türkiye’nin Suudi Arabistan ile Pakistan arasında imzalanan karşılıklı savunma anlaşmasına katılmasının çok muhtemel olduğu ifade edilmişti. Haberde, Ankara’nın bu paktın bir parçası olmak üzere ileri düzey görüşmeler yürüttüğü belirtilmişti.

Riyad ile nükleer silahlara sahip tek Müslüman ülke olan Pakistan arasında eylül ayında imzalanan savunma anlaşmasının, İsrail’in Katar’da Hamas liderliğini hedef alan ancak başarısız olan saldırısının ardından gündeme geldiği aktarılmıştı. Söz konusu saldırının Körfez ülkelerinde ciddi güvenlik endişelerine yol açtığı vurgulanmıştı.

Anlaşmanın doğrudan nükleer silahlara atıf yapmadığı, ancak taraflardan birine yönelik saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını öngördüğü belirtilmişti. Türkiye’nin bu pakta katılması hâlinde, Ankara’nın fiilen Pakistan’ın nükleer caydırıcılığıyla aynı güvenlik şemsiyesi altında yer alabileceği değerlendirmesi yapılmıştı.

İslam Ülkeleri Arasında Savunma Ekseni Güçlenmişti

Pakistan’ın Endonezya, Irak ve Suudi Arabistan ile eş zamanlı olarak yürüttüğü savunma diplomasisi, İslam ülkeleri arasında benzer askerî ve güvenlik işbirliklerinin arttığını göstermişti. Bölgesel krizler, İsrail’in Gazze ve Katar hattındaki saldırıları, ABD’nin güvenlik garantilerine yönelik artan sorgulamalar ve Asya’dan Orta Doğu’ya uzanan istikrarsızlık hattı, Müslüman ülkeleri daha sıkı bir savunma koordinasyonuna yöneltmişti.