Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın bölgesel etkilerine ilişkin İran’dan dikkat çekici bir değerlendirme geldi.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ne bağlı Nournews, anlaşmayı bölgesel güvenlik mimarisindeki değişim üzerinden ele alarak, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan yakınlaşmasının özellikle ABD ve İsrail açısından doğurabileceği sonuçlara dikkat çekti.
Nournews, analizinde üç ülke arasındaki yeni mekanizmayı yalnızca askeri bir anlaşma olarak değil, bölge ülkelerinin güvenlik konusunda dış aktörlere bağımlılıklarını azaltmaya yönelik daha geniş bir eğilimin parçası olarak değerlendirdi.
“ABD’ye güvenlik bağımlılığını azaltma çabası”
İranlı yayın organına göre Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki üçlü mekanizma, bölgesel devletlerin kendi güvenliklerini daha fazla yerel ve bölgesel düzenlemeler üzerinden sağlama arayışını ortaya koyuyor.
Nournews, bu sürecin daha önce Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır dışişleri bakanlarının Amman’da gerçekleştirdiği dörtlü temaslarla bağlantılı olduğunu belirtti.
Söz konusu görüşmelerde bölgesel gelişmelerin yanı sıra stratejik su yollarının güvenliği de gündeme gelmişti.
İranlı yayın organına göre bu girişimleri birbirine bağlayan temel unsur, ABD’nin bölgesel güvenlik sağlayıcısı olarak etkinliği ve güvenilirliği konusunda artan soru işaretleri.
Nournews: ABD’nin konumu kademeli olarak zayıflıyor
Analizde, bölgesel güvenlik mekanizmalarının giderek daha fazla öne çıkmasının Batı Asya’daki güvenlik denkleminde Washington’ın geleneksel konumunun zayıfladığına işaret edebileceği değerlendirmesinde bulunuldu.
Nournews, bu eğilimin devam etmesi durumunda ABD’nin bölgesel güvenliği şekillendiren tek veya belirleyici dış aktör olmadığı yeni bir düzenin temellerinin oluşabileceğini savundu.
Bu açıdan Mekke Anlaşması’nın, üç ülke arasındaki askeri koordinasyonun ötesinde bölgesel stratejik özerklik arayışının bir göstergesi olabileceği ifade edildi.
İsrail açısından da dikkat çekici sonuçlar
Nournews analizinde anlaşmanın İsrail üzerindeki muhtemel etkilerine de geniş yer ayırdı.
İranlı yayın organı, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında daha güçlü bir güvenlik koordinasyonunun kurulmasının, İsrail’in bölgeye ilişkin askeri ve stratejik hesaplarını daha karmaşık hale getirebileceğini ileri sürdü.
Analizde, böyle bir güvenlik mekanizmasının İsrail’in Türkiye ve Pakistan dahil olmak üzere bölgedeki İslam ülkelerine yönelik olası hamleleri açısından yeni bir caydırıcılık unsuru oluşturabileceği savunuldu.
Mısır faktörü de gündemde
Nournews’in değerlendirmesinde Mısır’ın daha önce Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan ile birlikte yürüttüğü dörtlü temaslara dikkat çekilmesi de öne çıktı.
Mekke Anlaşması’nın ardından Mısır’ın üçlü yapıya katılabilecek ülkelerin başında geldiğine yönelik değerlendirmeler gündeme gelmiş durumda.
Böyle bir genişleme gerçekleşirse mevcut mekanizma Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın yanı sıra Mısır’ı da içine alan daha geniş bir bölgesel güvenlik yapılanmasına dönüşebilir.
İran anlaşmayı “bölgesel bağımsızlık” açısından değerlendiriyor
Nournews, Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan arasındaki güvenlik mekanizmasının başarısının, anlaşmanın ne ölçüde “bölgesel bağımsızlık” doğrultusunda uygulanacağına bağlı olduğu görüşünü dile getirdi.
İranlı yayın organına göre mekanizmanın bu doğrultuda ilerlemesi, bir taraftan bölge ülkelerinin kendi güvenlik kapasitelerini güçlendirirken diğer taraftan ABD’nin geleneksel güvenlik rolünü azaltabilir ve İsrail’in bölgesel hesaplarını zorlaştırabilir.
Böylece İran tarafından yapılan değerlendirmede Mekke Anlaşması, yalnızca Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki yeni bir savunma düzenlemesi olarak değil, ABD’nin ağırlığının azaldığı ve bölge ülkelerinin kendi güvenlik mekanizmalarını oluşturmaya başladığı daha geniş bir dönüşümün parçası olarak yorumlandı.
