Avustralya’nın en fazla madalya ile ödüllendirilmiş hayattaki askerlerinden biri olan Ben Roberts-Smith, Afganistan’da görev yaptığı dönemde savaş suçu işlediği iddialarıyla gözaltına alındı. Eski özel kuvvetler askeri, beş ayrı cinayet suçlamasıyla mahkemeye çıkarılacak.
Sidney’de Gözaltı ve Suçlamalar
2013 yılında ordudan ayrılan 47 yaşındaki Roberts-Smith, Sidney Havalimanı’nda gözaltına alındı. Avustralya Federal Polisi tarafından yapılan açıklamada, eski askerin 2009–2012 yılları arasında Afganistan’da görev yaparken silahsız sivilleri öldürdüğü iddiasıyla suçlandığı belirtildi.
Sanık hakkında bir cinayeti bizzat işleme, bir cinayeti birlikte planlama ve üç ayrı cinayete yardım etme suçlamaları yöneltiliyor. Yetkililer, bazı kurbanların doğrudan Roberts-Smith tarafından, bazılarının ise onun emriyle astları tarafından öldürüldüğünü ileri sürüyor.
İddialar: Sivillerin Hedef Alınması
Soruşturma kapsamında öne çıkan iddialara göre, Roberts-Smith’in silahsız tutukluların öldürülmesi talimatını verdiği ve bazı olaylarda doğrudan yer aldığı öne sürülüyor. Bu iddialar, özellikle savaş hukuku ve uluslararası insancıl hukuk açısından ciddi ihlaller olarak değerlendiriliyor.
Dava dosyasında yer alan bulgular arasında, genç askerleri “savaşa alıştırmak” amacıyla sivillerin öldürülmesi yönünde emir verildiği ve gözaltındaki bir kişinin uçurumdan atılarak öldürüldüğü gibi çarpıcı iddialar bulunuyor.
Brereton Raporu ve Soruşturma Süreci
2020 yılında yayımlanan ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran Brereton Raporu, Afganistan’da görev yapan Avustralyalı elit birliklerin 39 sivili hukuka aykırı şekilde öldürdüğüne dair “güvenilir kanıtlar” bulunduğunu ortaya koymuştu. Bu raporun ardından özel bir soruşturma birimi kurularak olaylar detaylı şekilde incelenmeye başlandı.
Soruşturmayı yürüten yetkililer, olayların savaş bölgesinde ve Avustralya’dan binlerce kilometre uzakta gerçekleşmiş olması nedeniyle ciddi zorluklarla karşı karşıya olduklarını belirtiyor. Olay yerlerine erişim, delil toplama ve tanıklara ulaşma gibi konuların sınırlı olması süreci daha da karmaşık hale getiriyor.
Sanığın Savunması ve Önceki Kararlar
Roberts-Smith ise hakkındaki tüm suçlamaları reddediyor. Daha önce yaptığı açıklamalarda iddiaları “asılsız ve kötü niyetli” olarak nitelendirmişti. Eski asker, söz konusu eylemlerin ya hiç gerçekleşmediğini ya da çatışma koşulları içinde hukuka uygun olduğunu savunuyor.
Ancak 2023 yılında görülen bir iftira davasında mahkeme, “yüksek ihtimal” standardına göre Roberts-Smith’in birden fazla cinayete karıştığı sonucuna varmıştı. Bu karar daha sonra yapılan temyiz başvurusunda da onanmıştı.
Siyasi ve Toplumsal Yansımalar
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, devam eden yargı süreci nedeniyle dava hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Yetkililer, suçlamaların Avustralya Silahlı Kuvvetleri’nin tamamını değil, sınırlı sayıda personeli kapsadığını vurguladı.
Bir dönem ulusal kahraman olarak görülen Roberts-Smith, Afganistan’da Taliban’a karşı yürütülen operasyonlarda gösterdiği performans nedeniyle ülkenin en yüksek askeri nişanı olan Victoria Haçı ile ödüllendirilmişti. Ancak son yıllarda ortaya çıkan iddialar, bu imajı ciddi şekilde zedeledi.
