Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) üye devletlerini temsil eden Devletler Meclisi Bürosu (ASP), Başsavcı Karim Khan’ın görevden derhal uzaklaştırılmasına karar verdi. Büro üyelerinin nitelikli çoğunlukla aldığı karar, Khan hakkında “ciddi suistimal” bulunduğu yönünde tavsiye niteliğinde bir değerlendirme yapılmasının ardından geldi.
Karar, UCM tarihinde benzeri görülmemiş bir süreci başlatırken, nihai kararın 125 üyeli Devletler Meclisi tarafından yapılacak oylamada verilmesi bekleniyor.
Hakimlerin Raporu Göz Ardı Edildi
Kararın en dikkat çekici yönü ise UCM bünyesinde görevlendirilen üç hakimden oluşan bağımsız panelin daha önce hazırladığı raporun dikkate alınmaması oldu.
Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen soruşturmayı inceleyen hakimler, Khan hakkında ortaya atılan iddiaların “görevi kötüye kullanma veya yükümlülük ihlali oluşturmadığı” sonucuna ulaşmıştı.
Ancak UCM’nin yürütme organı niteliğindeki büro, hakimlerin oybirliğiyle vardığı bu sonuca rağmen farklı bir değerlendirme yaparak Khan’ın görevden uzaklaştırılmasını tavsiye etti.
Karim Khan’ın hukuk ekibi kararı sert ifadelerle eleştirerek, bunun hukuka aykırı ve siyasi nitelik taşıyan bir adım olduğunu savundu. Yapılan açıklamada, “Bağımsız hakimlerin oybirliğiyle ulaştığı sonuç yok sayılmıştır. Yürütme niteliğindeki siyasi bir organ, atadığı hakimlerin yerine kendi değerlendirmesini koymuştur” ifadelerine yer verildi.
Gazze Soruşturması Sonrası Baskılar Artmıştı
Khan hakkındaki süreç, UCM’nin İsrail’in Gazze’deki eylemlerine ilişkin yürüttüğü soruşturma ile aynı döneme denk geldi.
Khan’ın başsavcılığı döneminde mahkeme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle tutuklama kararı çıkarılmasını talep etmişti.
Ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Myanmar askeri yönetimi ve Taliban liderleri hakkında da çeşitli soruşturmalar yürütülmüştü.
Bu adımların ardından ABD yönetimi, 2025 yılında Khan’a ve UCM yetkililerine yaptırım uygulama kararı almıştı. Daha sonra yaptırımlar Filistin ve Afganistan soruşturmalarında görev alan hakimleri ve savcıları da kapsayacak şekilde genişletilmişti.
Nihai Kararı Üye Devletler Verecek
Mevcut aşamada Khan yalnızca görevden uzaklaştırılmış durumda. Devletler Meclisi’nin yapacağı oylamada üyelerin üçte ikisinin “ciddi suistimal” bulunduğu yönünde oy kullanması halinde ikinci bir oylama gerçekleştirilecek.
İkinci aşamada ise Khan’ın tamamen görevden alınması için 125 üyeli mecliste en az 63 oyun destek vermesi gerekecek.
Karim Khan daha önce yaptığı açıklamalarda, görevden alınması halinde kararı Uluslararası Çalışma Örgütü İdari Mahkemesi’ne taşıyacağını belirtmişti.
