Türkiye, sahip olduğu toryum kaynaklarını nükleer enerji teknolojilerinde değerlendirmek amacıyla önemli bir uluslararası işbirliğine gitti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ilgili kuruluşu TENMAK ile Danimarka merkezli Copenhagen Atomics arasında toryumun yeni nesil nükleer teknolojilerde kullanılmasına yönelik mutabakat zaptı imzalandı.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın refakatinde imzalanan anlaşma kapsamında, Türkiye’de bulunan toryum kaynaklarının yüksek katma değerli nükleer teknolojilere dönüştürülmesine yönelik araştırmalar gerçekleştirilecek.
Toryum Bileşikleri Türkiye’de Üretilecek
İşbirliğinin en önemli hedeflerinden biri, nükleer yakıt standartlarını karşılayabilecek toryum bileşiklerinin yerli imkanlarla üretilmesi olacak.
Bu kapsamda Türk sanayisinin, araştırmacıların ve teknoloji kuruluşlarının projelere dahil edilmesi planlanıyor.
Özellikle toryumun yeni nesil nükleer reaktörlerden biri olan ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte Türkiye’de üretilmesine yönelik Ar-Ge ve projelendirme çalışmaları yürütülecek.
Uzun vadede Türkiye’nin nükleer teknolojilerde kullanılabilecek toryum bileşiklerinin üretiminde uluslararası ölçekte etkin bir tedarikçi konumuna ulaşması hedefleniyor.
Copenhagen Atomics’in Teknolojisi Türkiye’de İncelenecek
Danimarka merkezli Copenhagen Atomics, dördüncü nesil nükleer reaktör konseptleri arasında gösterilen ergimiş tuz reaktörleri üzerinde çalışmalar yürütüyor.
Şirket özellikle “Onion Core” adını verdiği modüler ergimiş tuz reaktörü konseptine yoğunlaşıyor.
TENMAK ile yapılan işbirliği kapsamında bu teknolojinin Türkiye’nin mevcut araştırma altyapısı, insan kaynağı ve sanayi kapasitesi açısından değerlendirilmesi planlanıyor.
Böylece anlaşma yalnızca Türkiye’den toryum temin edilmesini değil, araştırma ve teknoloji geliştirme faaliyetlerinin de Türkiye’de yürütülmesini öngörüyor.
Bayraktar: Toryum Nedeniyle Ayrı Bir Önemi Var
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, dünyada küçük modüler reaktör teknolojilerinin hızla geliştiğine dikkat çekerek birçok ülkenin bu alanda çalışmalar yürüttüğünü söyledi.
Türkiye’nin de aynı anda farklı nükleer teknoloji projeleri üzerinde çalıştığını belirten Bayraktar, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde hangi teknolojilerin ticari olarak uygulanabilir hale geleceğinin daha net görüleceğini ifade etti.
Copenhagen Atomics ile yapılan işbirliğini diğer projelerden ayıran en önemli unsurlardan birinin toryum olduğunu belirten Bayraktar, “Toryum, çok yoğun bir şekilde ülkemizde bulunan, bu anlamda yakıtın dışa bağımlılığının olmayacağını düşündüğümüz bir teknoloji olduğu için ayrı bir önemi var” dedi.
Hedef Ticarileşebilecek Bir Nükleer Teknoloji
Bayraktar, işbirliğinin yalnızca araştırma aşamasında kalmamasını ve ilerleyen dönemde ticari bir ürüne dönüşmesini beklediklerini söyledi.
“Bu işbirliği, ümit ediyorum netice verecek ve bu alandaki çalışmalar ileride ticarileşebilecek bir ürüne dönüşecek” diyen Bayraktar, toryumun alternatif bir nükleer yakıt olması nedeniyle anlaşmanın Türkiye açısından ayrıca önem taşıdığını vurguladı.
Projenin TENMAK, ilgili kamu kurumları ve Copenhagen Atomics tarafından birlikte yürütülmesi planlanıyor.
Toryum Nükleerde Nasıl Kullanılıyor?
Toryum doğrudan uranyum-235 gibi kolayca fisyona uğrayan bir nükleer yakıt değildir. Doğada bulunan toryum-232, bir reaktörde nötron yakaladığında çeşitli dönüşümlerin ardından fisil uranyum-233’e dönüştürülebilir. Ortaya çıkan uranyum-233 daha sonra fisyon gerçekleştirerek enerji üretiminde kullanılabilir.
Toryum özellikle ergimiş tuz reaktörleriyle birlikte değerlendirilen yakıt seçeneklerinden biridir. Bu tür tasarımlarda toryum içeren yakıt bileşikleri yüksek sıcaklıktaki tuzlarla birlikte reaktör sisteminde kullanılabilir.
Ancak toryumun Türkiye’de bulunması tek başına hemen elektrik üretilebileceği anlamına gelmiyor. Cevherin çıkarılması ve işlenmesinden nükleer standartta yakıt bileşiklerinin hazırlanmasına, reaktör teknolojisinin geliştirilmesinden lisanslama ve güvenlik süreçlerine kadar kapsamlı bir teknolojik altyapı gerekiyor. TENMAK ile Copenhagen Atomics arasındaki yeni işbirliği de özellikle bu teknolojik zincirin geliştirilmesine yönelik çalışmalar açısından önem taşıyor.
