Suudi Arabistan merkezli El-Arabiya kanalının aktardığı Miras Kurumu verilerine göre, Medine’ye bağlı Mehd bölgesindeki arkeolojik yüzey araştırmalarının ikinci sezonu başarıyla tamamlandı. Süveyrika, Muveyhiye ve Haze bölgelerinde yoğunlaşan sahasal çalışmalar neticesinde tam 1774 arkeolojik buluntu belgelendi.
Bölgenin medeniyet katmanlarını gün yüzüne çıkaran araştırmalarda; 156 yeni arkeolojik alan keşfedilerek kayıt altına alınırken, 461 İslami yazıt, 34 Semudi yazıtı, 1259 kaya resmi, 11 taş yapı, 3 tarihi saray ve yapı kalıntısı, 2 tarihi kervan yolu ile 4 kadim su kuyusu tespit edildi. Miras Kurumu, bu zengin buluntuların İslam’ın en erken dönemlerine, özellikle de Üçüncü Halife Hazreti Osman öncesi döneme uzanan tarihi sürece doğrudan ışık tuttuğunu ve Arap Yarımadası’nın kültürel mirasını anlamada anahtar bir rol oynayacağını duyurdu.
Kur'an Ayetleri ve Hz. Ömer'e Ait Tarihi Yazıtlar Ortaya Çıkarıldı
Arkeolojik saha çalışmalarında ortaya çıkarılan en heyecan verici ve dikkat çekici keşiflerin başında, Kur’an-ı Kerim’den ayetler içeren kaya yazıtları ile Hazreti Ömer’in adını taşıyan erken dönem yazıtlar geldi. Bölgedeki kayalar üzerine kazınmış olan benzersiz bir yazıtta şu tarihi ifadelerin yer aldığı aktarıldı:
"Allah Ömer bin Hattab’ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah’tan başka ilah yoktur."
Hicazi hatla (İslam'ın ilk dönemlerinde kullanılan yazı üslubu) kaleme alınan bu tarihi kitabenin, o dönemde "İbrahim" isimli bir kişi tarafından taşlar üzerine kazındığı belirlendi.
Uzmanları ve İslam tarihçilerini heyecanlandıran bir diğer önemli keşif ise vahyin ilk yıllarındaki yazılı kullanım pratiklerini doğrular nitelikte oldu. Kurum tarafından paylaşılan görsellerde, Nisa Suresi’nin 58. ayetine ait şu kutsal ifadelerin yer aldığı kitabeler tescil edildi:
"Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."
Arkeoloji ve epigrafi uzmanları, bu tür yazıtların Kur’an ayetlerinin İslam’ın henüz en erken safhalarında bile yaygın ve yazılı bir biçimde kullanıldığını somut olarak ispatlaması açısından çok büyük bir bilimsel değere sahip olduğunu ifade ediyor.
İslam Devletinin İlk Yıllarına Ait Toplumsal Hafıza
Keşifler yelpazesinde, erken dönem İslami kitabelerin yanı sıra farklı çağların izlerini taşıyan çok sayıda kaya resmi ve kültürel sembol de yer aldı. Suudi Arabistan Miras Kurumu, elde edilen bu bulguların İslam devletinin ilk yıllarına ilişkin dini, kültürel ve toplumsal hafızayı bozulmadan günümüze taşıyan en önemli birer belge niteliğinde olduğunu vurguladı.
Kurum tarafından yapılan resmi açıklamada, keşfin manevi ve tarihi boyutuna işaret edilerek şu ifadelere yer verildi:
"Mehd bölgesindeki her taş bir hatıra taşımakta, her yazıt ise İslam devletinin ilk günlerine uzanan tarihten bir hikayeyi korumaktadır. Bugün geçmişimizin sırlarını ortaya çıkarıyor ve onları gelecek nesillere aktarıyoruz."
Suudi yetkililer; bu görkemli keşiflerin erken İslam tarihi, Arap yazı geleneğinin evrimi ve bölgenin köklü medeniyet mirasına paha biçilemez katkılar sunduğunu belirterek, bölgedeki geniş kapsamlı arkeolojik kazı ve araştırma faaliyetlerinin kesintisiz şekilde sürdürüleceğini bildirdi.
