Viyana’da gerçekleştirilen Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu toplantısında, Esed rejimi döneminden kalan Suriye’nin nükleer dosyasının kapatılmasına karar verildi.
Kararın ardından Türkiye’den Suriye’ye destek mesajı geldi. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mustafa Kibaroğlu, UAEA Yönetim Kurulu toplantısında yaptığı konuşmada Suriye’yi tebrik etti.
Kibaroğlu, Suriye hükümetinin uluslararası toplumla yürüttüğü normalleşme çalışmalarını takdir ettiklerini belirterek, Türkiye’nin farklı platformlarda Suriye’ye desteğini sürdüreceğini ifade etti.
UAEA Yönetim Kurulu tarafından alınan kararla, Suriye’nin 2011 yılında Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine ilişkin kararın hükümleri sona erdirildi.
Böylece Suriye’nin nükleer faaliyetlerine ilişkin dosya kapanmış oldu. Ancak kararda Şam yönetiminin NPT kapsamındaki yükümlülükleri devam ederken, ülkenin rutin UAEA güvence denetimlerine tabi olmayı sürdüreceği belirtildi.
Kararla birlikte Suriye'nin NPT kapsamındaki dosyasının UAEA Yönetim Kurulu gündeminden çıkarılmasına karar verildi. UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin ise Deyrizor'daki kazılar da dahil olmak üzere devam eden çalışmalar tamamlandığında Yönetim Kurulunu bilgilendirmesi istendi.
UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi’nin 1 Eylül tarihli raporunda ise Suriye’deki nükleer faaliyetlere ilişkin yeni tespitlere yer verildi.
Rapora göre, Suriye’nin UAEA’ya bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum bulundu. Bu miktarın yaklaşık 55 tonunun 8 bin 808 yakıt çubuğundan, 18 tonunun ise uranyum hurdası ve atığından oluştuğu belirtildi.
Söz konusu malzemenin tamamı UAEA'nın muhafaza ve gözetim tedbirleri altında olduğu bildirildi.
UAEA Esed rejmi döneminde Deyrizor’da inşa edilen nükleer reaktörün yanı sıra yakıtının üretildiği tesis ile yakıt ve uranyum hurdası ve atıklarının depolandığı alanın Ajansa bildirilmediği sonucuna ulaşmıştı.
Suriye’nin nükleer geçmişi 2007 yılına dayanıyor. Deyrizor’da inşa edilen tesis, Eylül 2007’de İsrail tarafından düzenlenen saldırıyla yıkılmıştı. Esad rejimi, söz konusu yapının nükleer bir tesis değil, askeri amaçlı bir yapı olduğunu savunmuştu.
UAEA tarafından yapılan incelemeler sonucunda ajansa bildirilmesi gereken bir nükleer reaktör olduğu değerlendirilmesi yapıldı.
UAEA Yönetim Kurulu da 2011'de Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmetmişti.
Suriye’de yönetimin değişmesiyle birlikte yeni kurulan hükümet 2025 yılında UAEA ile işbirliğini artırdı ve ilgili tesislere erişim sağladı. Bu denetimler sonucunda yaklaşık 73 ton doğal uranyum bulundu.
Diğer İçerikler
