Suriye mahkemesi, Beşar Esad’ı 14 yıl süren Suriye iç savaşı sırasında işlediği insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları gerekçesiyle idama mahkum etti. Verilen karar, yaklaşık 500 bin kişinin hayatını kaybettiği ve milyonlarca kişinin yerinden edilmesine sebep olan savaşla ilgili davada alındı.
Aynı davada Esad'ın kardeşi Mahir Esad da gıyabında idam cezasına çarptırılırken, anne tarafından kuzeni Atef Necib de idam cezası aldı. Duruşmaya katılan Necib, 2011'de başlayan ayaklanmanın fitilini ateşleyen Dera'daki protestoların bastırılmasına öncülük etmekten suçlu bulundu.
14 yıl süren savaşta Esad rejiminin işlediği suçlar arasında kimyasal silah kullanımı da yer alıyor. ABD İstihbarat raporuna göre rejimin Ağustos 2013’te Şam’ın Guta bölgesinde sarin gazıyla düzenlediği saldırıda yaklaşık bin 400 kişi yaşamını yitirmişti.
Sarin gazının kullanımı, Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) tarafından da doğrulandı.
Suriye İnsan Hakları Ağı'na göre rejim, sivillerin yaşadığı bölgelere 80 binden fazla varil bombası attı.
Rejimin suçlarına ilişkin en kapsamlı kanıtlardan biri ise kamuoyunda "Sezar fotoğrafları" olarak bilinen görüntüler oldu.
Söz konusu kanıtlar, Suriye hükümetine ait tesislerde işkence, açlık veya infaz sonucu hayatını kaybeden yaklaşık 11 bin tutukluya ait 55 bin fotoğraftan oluşuyor. Fotoğraflar, "Sezar" kod adıyla bilinen bir askeri polis fotoğrafçısı tarafından gizlice ülkeden çıkarıldı.
Uluslararası Af Örgütü ise Şam yakınlarındaki Seydnaya Askeri Hapishanesi'nde sistematik toplu infazlar gerçekleştirildiğini belgeledi ve hapishaneyi "insan mezbahası" olarak nitelendirdi.
Beşar Esad ve kardeşi Mahir, geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki muhalif güçlerin Aralık 2024'te Şam'a girmesinin ardından Rusya'ya kaçtı. Bu gelişme, ülkedeki savaşın fiilen sona ermesiyle sonuçlandı.
Esad'ın Aralık 2024'te devrilmesinin ardından yeni Suriye yönetimi, Humus vilayetindeki Kusayr çevresinde Suriye topraklarını Lübnan'a bağlayan bir tünel ağı ortaya çıkardı. Şam yönetimi, Hizbullah'ın savaş boyunca bu tünelleri silah kaçakçılığında kullandığını açıkladı.
Hizbullah lideri Naim Kasım da Esad'ın devrilmesinden sonraki haftalarda bu ikmal hattının kaybedildiğini kamuoyu önünde kabul etti.
Mahir Esad, Suriye ordusunun seçkin 4. Zırhlı Tümeni'nin komutanlığını yürüttü. Soruşturmacılar ve Batılı hükümetler, bu birimin devlet destekli yasadışı uyuşturucu üretimi ve ticaretinin temel unsurlarından biri olduğunu belirtiyor.
Esad rejimi, savaş boyunca Orta Doğu piyasalarını dolduran ucuz ve yüksek derecede bağımlılık yapan amfetamin türü bir uyarıcı olan Captagon'un üretiminden büyük gelir elde etti.
Esad'ın devrilmesinin ardından yeni Suriye yönetimi, eski 4. Tümen üslerinde tespit ettiği üretim tesislerini imha etmeye başladı. Ancak Birleşmiş Milletler uzmanları, 2025'in sonlarında bölgede önemli miktarda Captagon stokunun hâlâ dolaşımda olduğunu bildirdi.
Kaynak: Euronews, AP
Diğer İçerikler
