Türk dünyasında dil ve alfabe birliği yönündeki çalışmalara Özbekistan'dan yeni bir katkı geldi. Özbekistan Oliy Majlisi Senatosu, 10 Eylül'de düzenlenen 19. Genel Kurul toplantısında, ülkenin Latin temelli alfabesinde değişiklik öngören yasayı kabul etti. Mevcut 26 harf ve üç harf birleşiminden oluşan alfabe, düzenlemeyle birlikte 28 harf ve bir kesme işaretine dönüşecek.
Değişikliğin odağında, günlük yazımda ve dijital ortamda zorluk yarattığı belirtilen dört çift harf bulunuyor: O' harfi Ö'ye, G' harfi Ğ'ye, Sh birleşimi Ş'ye, Ch birleşimi ise Ç'ye dönüştürülecek. Alfabede ayrı bir birim sayılan "Ng" birleşimi de kaldırılacak. Değişikliğin amacının, bilgisayar ve telefon gibi dijital sistemlerde Özbekçe metinlerin yazımını ve işlenmesini kolaylaştırmak olduğu açıklandı.
Yeni harflerin tamamı, Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu'nun 2024'te Bakü'de üzerinde uzlaştığı 34 harfli Ortak Türk Alfabesi'nde de yer alıyor. Söz konusu komisyonun hazırladığı alfabe, Türk devletlerine tek bir ulusal alfabe dayatmıyor; her Türk dilinin kendi ses yapısını korurken ortak karakterlerden faydalanmasını öngörüyor. Bu çerçevede Özbekistan'ın adımı, Türk dünyasındaki yazı sistemleri arasındaki farkların azaltılması bakımından önemli görülüyor.
Reform yalnızca resmi yazışmalarla sınırlı kalmayacak; devlet kurumları ve medya kuruluşları da yeni alfabeye kademeli olarak geçirilecek. Eğitimde dönüşümün 2027'de ilkokul birinci sınıf ders kitaplarıyla başlaması, tüm okul kitaplarının ise 2031'e kadar yeni alfabeye uyarlanması planlanıyor. Ülkenin 1993'te başlattığı Latin alfabesine geçiş sürecinin yeni bir aşaması sayılan yasa, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in onayının ardından yürürlüğe girecek.
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, kararı memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı. Karmaşık harflerin yerini Ortak Türk Alfabesi'yle uyumlu, daha pratik sembollerin alacağını belirten Zorlu, bunun özellikle yazım ve bilgisayar kullanımını kolaylaştıracağını söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Ortak Alfabe ile hazırlanan ilk eserleri 7 Ekim 2025'te Türk devletleri liderlerine sunduğunu hatırlatan Zorlu, yaklaşık 40 milyon nüfuslu Özbekistan'ın attığı bu adımın Türk dünyası için "oldukça kıymetli" olduğunu vurguladı.
Kaynak: Yeni Şafak
Diğer İçerikler
