Oğul Mücteba Hamaney İran’ın Yeni Lideri Oldu, Babasının İntikamını Alması Beklenen Mücteba Hamaney Kimdir?

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ilk gününde İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından, yerine oğlu Mücteba Hamaney’in getirildiği bildirildi. İran devlet medyasına göre, 56 yaşındaki Mücteba Hamaney ülkenin yeni dini lideri olarak seçildi.

Saldırıda Hamaney ailesi de hedef oldu

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarında Ayetullah Ali Hamaney’in Tahran’daki yerleşkesinin hedef alındığı ve dini liderin hayatını kaybettiği bildirildi. Saldırıda Mücteba Hamaney’in annesi, eşi ve kız kardeşlerinden birinin de yaşamını yitirdiği ifade edildi. Ancak Mücteba Hamaney’in saldırı sırasında bölgede bulunmadığı ve bombardımandan sağ kurtulduğu belirtildi.

İran’ın yeni dini lideri seçildi

İran’da dini lideri seçme yetkisine sahip olan ve 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisi’nin Mücteba Hamaney’i yeni dini lider olarak seçtiği açıklandı. Devlet medyasında yayımlanan açıklamada, seçim kararının “kesin bir oy çoğunluğu” ile alındığı ifade edildi.

Uzmanlar Meclisi ayrıca İran halkına birlik çağrısı yaparak özellikle üniversitelerde ve dini medreselerde bulunan entelektüellerin ve elitlerin yeni lidere bağlılık göstermesi gerektiğini vurguladı.

Uzun süredir sistemin güçlü isimlerinden biri

Mücteba Hamaney hiçbir zaman resmi bir seçimde aday olmadı ve halk tarafından oylanmadı. Ancak yıllardır İran’ın dini lideri olan babası Ali Hamaney’in en yakın çevresinde yer alan ve sistem içinde büyük nüfuz sahibi bir isim olarak biliniyor.

Özellikle İran Devrim Muhafızları Ordusu ile kurduğu güçlü ilişkiler nedeniyle İran’daki güvenlik ve siyasi yapıda etkili bir figür olarak değerlendiriliyor.

Son yıllarda Mücteba Hamaney’in babasının olası halefi olarak öne çıkan isimlerden biri olduğu sık sık dile getiriliyordu. Ali Hamaney yaklaşık sekiz yıl İran Cumhurbaşkanlığı yaptıktan sonra 36 yıl boyunca ülkenin en güçlü siyasi ve dini makamını elinde tutmuştu.

İran siyasetinde sertlik yanlısı çizginin devamı

Mücteba Hamaney’in liderliğe gelmesi İran yönetiminde sertlik yanlısı kanadın etkisini koruduğunu gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Analistler, bu durumun kısa vadede İran’ın ABD veya Batı ile müzakere yoluna gitme ihtimalini zayıflatabileceğini ifade ediyor.

Öte yandan Mücteba Hamaney bugüne kadar liderlik konusuna ilişkin herhangi bir kamuoyu açıklaması yapmadı. İran’da liderliğin babadan oğula geçmesi, 1979 İslam Devrimi öncesindeki Pehlevi monarşisini hatırlatan bir “hanedan yönetimi” tartışmasını da beraberinde getirebilir.

Kamuoyu önünde nadiren görünen bir isim

Mücteba Hamaney uzun yıllardır kamuoyunda düşük profilli bir görüntü sergiliyor. Kamuya açık dersler vermemesi, cuma hutbeleri okumaması ve siyasi konuşmalar yapmaması nedeniyle İran halkının önemli bir kısmı onun sesini dahi hiç duymadı.

Buna rağmen İran’daki dini ve siyasi çevrelerde yükselen güçlü bir figür olarak görülüyordu.

İran-Irak savaşında görev aldı

Mücteba Hamaney gençlik yıllarında İran Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler kurdu. 1980’li yıllarda İran-Irak Savaşı sırasında Devrim Muhafızları’na bağlı Habib Taburu’nda görev aldığı ve çeşitli operasyonlara katıldığı biliniyor.

Bu dönemde birlikte görev yaptığı bazı isimler daha sonra İran’ın güvenlik ve istihbarat kurumlarında önemli görevlere yükseldi.

Ekonomik güç ve yaptırımlar

Batı medyasında yer alan haberlere göre Mücteba Hamaney’in farklı ülkelerde çeşitli ekonomik varlıkları bulunan geniş bir mali ağ üzerinde etkili olduğu da iddia ediliyor. ABD ve bazı Batılı ülkeler Mücteba Hamaney’e yönelik yaptırımlar uyguluyor.

İddialara göre Hamaney’in adı resmi işlemlerde doğrudan görünmese de İran’daki siyasi ve ekonomik çevrelerle bağlantılı kişiler aracılığıyla milyarlarca dolarlık finansal işlemler yürüttüğü ileri sürülüyor.

Batı medyasında yer alan bazı haberlerde, Bank Ayandeh ile bağlantılı olduğu öne sürülen iş insanı Ali Ansari ile ilişkili olduğu da iddia edildi. Söz konusu bankanın büyük borçlar nedeniyle devlet tarafından kapatılması İran’da ekonomik krizi daha da derinleştirmişti. Ancak Hamaney ve Ansari bu iddialara ilişkin kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmadı.

Dini konumu tartışma konusu

Mücteba Hamaney’in dini statüsü de İran’da tartışma konusu olmaya devam ediyor. Hamaney, “hüccetülislam” unvanına sahip orta seviyeli bir din adamı olarak biliniyor. Bu unvan, İran’daki en yüksek dini rütbelerden biri olan “Ayetullah” seviyesinin altında bulunuyor.

Ancak babası Ali Hamaney de 1989 yılında dini lider olduğunda henüz Ayetullah unvanına sahip değildi ve yasa bu duruma uyum sağlamak için değiştirilmişti. Benzer bir düzenlemenin Mücteba Hamaney için de yapılabileceği belirtiliyor.