İsrail’de Erken Seçim İhtimali Doğdu, 4 Partiye Bölünmüş Olan Arapların Birleşme Çabası Başladı

İsrail’de yıllık bütçe görüşmeleriyle birlikte erken seçim tartışmaları yeniden gündeme gelirken, “Yeşil Hat” olarak adlandırılan 1948’de işgal edilen bölgelerde yaşayan Filistinli Araplar siyasi birlik arayışına girdi. İsrail Parlamentosu Knesset’te daha güçlü temsil edilmek isteyen Arap partileri, yaklaşan seçimler öncesi ortak liste hazırlıkları için temaslarını yoğunlaştırdı.

Yaklaşık 1,6 ila 2 milyon arasında olduğu tahmin edilen Yeşil Hat içindeki Arap nüfusunun sandığa yüksek katılım göstermesi halinde, 120 sandalyeli Knesset’te Arap temsilinin 22 milletvekiline kadar çıkabileceği belirtiliyor. Bu ihtimal, İsrail siyasetindeki dengeleri doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak görülüyor.

Sahnin merkezli protestolar süreci hızlandırdı

Hak ihlalleri, güvenlik sorunları ve artan çete saldırıları nedeniyle Filistinli Araplar son haftalarda kitlesel protestolar düzenledi. İsrail’in kuzeyinde Hayfa yakınlarındaki Sahnin beldesinde başlayan grev ve gösteriler kısa sürede diğer kentlere yayıldı. 23 Ocak’ta düzenlenen miting, 1948’den bu yana Yeşil Hat içindeki en büyük Arap protestosu olarak kayda geçti.

Sahnin’de kurulan grev çadırında açıklama yapan yerel yönetimler ve Filistinli toplumsal kuruluşlar, Knesset’te Arapları temsil eden partilerin bölünmüş yapısı nedeniyle etkisiz kaldığını vurgulayarak ortak liste çağrısı yaptı. Bu çağrının ardından, Knesset’teki dört Arap partisi ortak hareket etme konusunda ilk somut adımı attı.

Dört parti ön mutabakata vardı

Protestoların ardından yine Sahnin’de bir araya gelen dört Arap partisi, kasım ayında yapılması beklenen seçimlere ortak listeyle girme hedefiyle ön mutabakat metni imzaladı. Ahmed el-Tayyibi liderliğindeki Arap Değişim Partisi, Eymen Avde liderliğindeki Demokratik Barış ve Eşitlik Cephesi, Sami Ebu Şehade liderliğindeki Demokratik Ulusal Topluluk Partisi ve Mansur Abbas liderliğindeki Birleşik Arap Partisi, müzakerelerin süreceğini açıkladı.

Parti liderleri, seçim ittifakının ayrıntılarının önümüzdeki haftalarda netleşeceğini, aday listesi ve program konusunda ortak bir çerçeve oluşturulacağını duyurdu.

Yüksek katılım dengeleri değiştirebilir

İsrail’de Arap seçmenin sandığa katılım oranı geçmiş yıllarda ciddi dalgalanmalar yaşadı. 1996 seçimlerinde yüzde 77’ye ulaşan katılım, siyasi parçalanma ve temsil krizleri nedeniyle 2009’da yüzde 30’a kadar gerilemişti. 2022 seçimlerinde ise sınırlı bir toparlanma yaşandı.

Nüfusu 10 milyonu aşan İsrail’de Arapların toplam nüfus içindeki oranının yüzde 20 civarında olduğu tahmin ediliyor. Siyasi analizlere göre, Arap seçmenin yüzde 80 düzeyinde sandığa gitmesi durumunda Arap partilerinin Knesset’te 22 sandalyeye ulaşması mümkün görülüyor.

İdeolojik farklılıklar ittifakı zorlaştırıyor

Yeşil Hat içindeki Arap siyasi hareketleri arasında entegrasyon, Arap milliyetçiliği ve sol-sosyalist çizgi gibi farklı ideolojik yaklaşımlar bulunuyor. Demokratik Barış ve Eşitlik Cephesi daha çok sol-sosyalist bir çizgide öne çıkarken, Arap Değişim Partisi toplumsal haklar vurgusu yapıyor. Demokratik Ulusal Topluluk Partisi ve Birleşik Arap Partisi ise Arap milliyetçisi söylemleriyle biliniyor. Bu ideolojik ayrışmalar, ortak liste sürecinin en kritik başlıklarından biri olarak değerlendiriliyor.

Erken seçim baskısı artıyor

Gazze’deki savaş sürecinde ertelenen erken seçim tartışmaları, bütçe krizinin yeniden alevlenmesiyle İsrail siyasetinin merkezine oturdu. Hükümetin sunduğu bütçe teklifinin 31 Mart’a kadar onaylanmaması halinde Knesset’in feshedilmesi ve erken seçime gidilmesi gerekiyor.

Mevcut koalisyon hükümetinin lideri olan Başbakan Binyamin Netanyahu, özellikle askerlik yasasına karşı çıkan ultra-ortodoks Haridim partilerinin baskısıyla karşı karşıya. Haridim partileri, zorunlu askerlik düzenlemesinin geri çekilmemesi halinde bütçeyi desteklemeyecekleri tehdidinde bulunmuştu. İlk oylamada bütçe tasarısının geçmesine rağmen, yasanın yürürlüğe girmesi için üç aşamalı onay sürecinin tamamlanması gerekiyor.