Ortadoğu’da tırmanan İran savaşı, küresel enerji piyasalarında sarsıcı etkiler yaratmaya başladı. İran ve Katar’daki kritik doğal gaz altyapılarına yönelik saldırılar, yalnızca bölgesel dengeleri değil, Avrupa başta olmak üzere küresel enerji arz güvenliğini de ciddi biçimde tehdit ediyor. Uzmanlar, yaşanan gelişmelerin uzun süreli bir enerji krizine dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
Avrupa’da gaz fiyatları bir günde yüzde 26 arttı
Orta Doğu’daki saldırıların ardından Avrupa’nın referans doğal gaz piyasasında sert bir sıçrama yaşandı. Hollanda merkezli sanal ticaret noktası TTF’de nisan vadeli kontratlar, bir gün içinde yüzde 26 artarak megavatsaat başına yaklaşık 68 avroya yükseldi. Bir önceki gün 54,66 avro seviyesinde kapanan fiyatlar, saldırı haberlerinin ardından 72 avroya kadar çıktı. Sabah saatlerinde ise fiyatlar yüksek seviyesini koruyarak piyasadaki panik havasını yansıttı.
Küresel LNG arzının yüzde 20’si risk altında
Enerji piyasalarını sarsan gelişmelerin merkezinde, dünyanın en kritik gaz sahalarından bazıları yer alıyor. ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırılarda İran’ın Güney Pars Doğal Gaz Sahası insansız hava araçlarıyla hedef alınırken, İran da Katar’daki Ras Laffan LNG tesisine saldırı gerçekleştirdi.
Yaklaşık 50 trilyon metreküplük rezerv kapasitesine sahip olan Güney Pars sahası, İran’ın toplam gaz üretiminin yaklaşık yüzde 70’ini karşılıyor. Katar’daki Ras Laffan ise küresel LNG üretiminin yaklaşık yüzde 20’sini tek başına sağlayarak dünya enerji arzında kilit bir rol oynuyor. Bu iki merkezin aynı anda hedef alınması, küresel LNG tedarik zincirinde ciddi kırılmalar yaşanabileceği endişesini güçlendirdi.
Katar’dan sert tepki, Trump’tan açık tehdit
Katar Dışişleri Bakanlığı, Güney Pars sahasıyla bağlantılı tesislerin hedef alınmasını “tehlikeli ve sorumsuz bir adım” olarak nitelendirerek saldırılara sert tepki gösterdi. Bölgedeki tansiyonun yükselmesine paralel olarak ABD Başkanı Donald Trump da dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Trump, İran’ın Katar’a yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde daha geniş çaplı karşılık verileceğini belirterek, Katar’daki LNG altyapısının yeniden hedef alınması durumunda ABD’nin Güney Pars sahasının tamamını yok edebileceği tehdidinde bulundu. Bu açıklamalar, enerji altyapılarının doğrudan çatışmanın merkezine yerleştiğini ve risklerin daha da büyüyebileceğini ortaya koydu.
Küresel piyasalarda şok dalgası
Yaşanan gelişmeler yalnızca Avrupa ile sınırlı kalmazken, küresel enerji piyasalarında da şok etkisi yarattı. LNG arzına yönelik tehditlerin artması, özellikle ithalata bağımlı ülkelerde fiyat baskısını artırırken, enerji güvenliği tartışmalarını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
