İran, hayatını kaybeden Dini Lider Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenlerini yalnızca dini bir merasim değil, aynı zamanda bölgesel nüfuzunu ve diplomatik mesajlarını yansıttığı stratejik bir organizasyona dönüştürdü. Törenlerde okunan Kur’an ayetlerinin, farklı ülke ve heyetlere özel mesajlar içerdiği öne sürüldü.
İran’da düzenlenen ve Tahran, Kum, Necef, Kerbela ile Meşhed’i kapsayan cenaze törenleri, uluslararası basında yalnızca dini bir organizasyon olarak değil, siyasi ve diplomatik bir gösteri olarak değerlendirildi. Törenlerin, İran’ın bölgesel etkisini koruduğunu göstermek, müttefiklerine güven vermek ve rakiplerine mesaj iletmek amacıyla planlandığı ifade edildi.
Değerlendirme yazısına göre, cenaze törenlerine katılan yabancı heyetler için seçilen Kur’an ayetleri, diplomatik semboller taşıdı. Suudi Arabistan heyetinin taziyesi sırasında okunan Âl-i İmrân Suresi’nin 13. ayeti, Bedir Savaşı’na atıfta bulunarak İran’ın ABD ve İsrail karşısındaki direncine gönderme olarak yorumlandı.
İran’ın “Direniş Ekseni” olarak tanımladığı Hamas, Hizbullah, Filistin İslami Cihad Hareketi, Husiler ve Irak Haşdi Şabi temsilcileri için ise şehadet, sadakat ve zafer temalı ayetlerin tercih edildiği aktarıldı. Buna karşılık Rusya, Çin, Hindistan ve Mısır heyetleri için daha çok huzur, doğruluk ve ilahi yardım vurgusu yapan ayetlerin okunması dikkat çekti.
Türkiye, Katar, Pakistan ve Mısır’ın heyetleri için seçilen ayetlerin ise destekleyici ancak “Direniş Ekseni” ülkelerine kıyasla daha dengeli mesajlar içerdiği değerlendirildi. Türkiye için okunan ayetin, “malları ve canlarıyla mücadele edenleri geride kalanlardan üstün tutan” vurgulayan bir ayet seçmesi, uluslararası basında Ankara'nın bölgesel politikasını "pasif kalmakla" eleştirme girişimi olarak yorumlandı.
Cenaze törenlerinin Necef ve Kerbela’da da düzenlenmesi, Şii İslam’ın en kutsal merkezleriyle sembolik bağ kurulması açısından önemli görüldü. İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani, törenlerin “intikam iradesini güçlendireceğini ve İran ile Irak halklarının birlikteliğini pekiştireceğini” söyledi.
Uluslararası değerlendirmelerde, İran yönetiminin cenaze törenlerini dini bir anma programının ötesinde, bölgesel güç, dini meşruiyet ve dış politika mesajlarını aynı anda yansıtan kapsamlı bir diplomatik organizasyona dönüştürdüğü yorumları öne çıktı.
