ABD-İsrail ile İran arasında süren savaşın üçüncü haftasında, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz enerji piyasalarında büyük bir sarsıntıya yol açtı. Körfez ülkelerinden yapılan petrol ihracatı savaşın başlamasından bu yana yüzde 60’tan fazla azaldı.
Körfez ülkelerinin petrol ihracatı günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile gerilerken, yaklaşık 15 milyon varillik kesinti modern tarihin en büyük arz daralmalarından biri olarak değerlendiriliyor. Bölge, günlük yaklaşık 30 milyon varillik üretimiyle dünya petrol arzının üçte birini karşılıyor.
Küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini gerçekleştiren Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin doğalgaz sevkiyatları ile Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak gibi ülkelerin petrol ihracatının büyük bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden dünya pazarlarına ulaşıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 25’i bu boğazdan geçiyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin durma noktasına gelmesi, petrol piyasalarında arz endişelerini artırırken fiyatların da hızla yükselmesine neden oldu. Petrol fiyatları kısa sürede varil başına 100 doların üzerine çıktı. Bunun üzerine Uluslararası Enerji Ajansı üyesi ülkeler, toplam 400 milyon varillik acil petrol stokunu piyasaya sunma kararı aldı.
Savaşın ekonomik etkileri Körfez ülkelerinde derinleşirken, enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm sektörlerinde ciddi yavaşlama yaşandı. Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Oğuzhan Akyener, Körfez ülkelerinin toplam günlük kaybının yaklaşık 2,3 milyar dolar seviyesine ulaştığını belirtti.
Akyener’in değerlendirmesine göre, Suudi Arabistan’ın günlük kaybı 1 milyar dolara yaklaşırken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin kaybı 350 milyon dolar, Katar’ın 300 milyon dolar, Kuveyt’in 200 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Irak’ın günlük kaybı yaklaşık 300 milyon dolar olarak hesaplanırken, Bahreyn’in kaybı 40 milyon dolar civarında.
Irak’ın petrol üretimi de bu süreçte ciddi düşüş yaşadı. Günlük 4,2 milyon varil olan üretim yaklaşık 1,2 milyon varile geriledi. Ülkenin petrol ihracatının yüzde 94’ünden fazlasının Hürmüz Boğazı’na bağımlı olması, krizin etkisini artırdı.
Körfez ülkeleri arasında Hürmüz Boğazı’na bağımlılık farklılık gösteriyor. Katar, Kuveyt ve Bahreyn ihracatlarında neredeyse tamamen boğaza bağımlı durumda bulunurken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri boru hatlarıyla kısmi alternatifler oluşturabiliyor. Ancak bu hatların kapasitesi, kayıpları telafi etmekte yetersiz kalıyor.
Enerji piyasalarında yaşanan bu gelişmelerin, küresel arz dengeleri ve fiyatlar üzerindeki etkisinin önümüzdeki dönemde de devam etmesi bekleniyor.
Diğer İçerikler
