Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas tarafından 9 Temmuz 2026 tarihinde imzalanan resmi bir başkanlık kararnamesi ile Filistin'de 28 Kasım 2026'da cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılmaksızın parlamento seçimleri düzenlenmesi kararı alındı. 20 yıldır yasama seçimleri yapılmayan Filistin'de halk sandığa gidecek: Filistin Yasama Konseyi'nin 132 üyesi seçilecek, seçim Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Gazze Şeridi'nde gerçekleşecek.
Mahmud Abbas 2005’ten bu yana devam eden uzun iktidarı süresince Filistin Yasama Konseyi işlevsizleştirdi ve Konsey 2018 yılında feshedildi. Seçimler yıllarca yapılmadı ve Ramallah yönetiminin demokratik meşruiyeti giderek daha fazla tartışılır hâle geldi. Yapılan son anketlerde muhtemel başkanlık seçiminde Mahmud Abbas'ın oy oranı yaklaşık yüzde 14 gibi bir orana gerilemiş durumda.
Filistin'de Mahmud Abbas yönetimine karşı direniş örgütlerinin ittifakını sağlayan gelişmeler yaşanıyor. Hamas Filistinli gruplar ve bağımsız isimlerle mümkün olan en geniş ittifakı sağlayarak geniş bir Filistin koalisyonu kurmaya çalışıyor, muhalif oyların parçalanmasını önleyecek geniş bir blok için liste hazırlığı yapıyor. Ortak rakip Abbas’ın yönetimine son verme kararlılığı bu ittifakları mümkün kılıyor. Hamas, El Fetih ve diğer Filistinli grupların tabanında ve genel olarak halk arasında, İsrail hapishanelerinde uzun yıllardır tutulan Mervan Barguti ortak bir uzlaşı adayı olarak görülüyor.
Hamas, İslami Cihad, Filistin Kurtuluş Halk Cephesi, Fetih'in reformist akımı, Nasır El-Kudva, Nasır Salah El-Din Tugayları ve diğer siyasi güçler ve şahsiyetler bir seçim ittifakı için görüşmeler yürütüyor.
İttifak çalışmaları arasında en dikkat çekeni Hamas ile Muhammed Dahlan’ın liderliğini yaptığı Demokratik Reform Akımı arasındaki görüşmeler. Her iki yapıda siyasal varlıklarını sürdürebilmek için birbirinin gücüne ve uluslararası ilişkilerine ihtiyaç duyuyor.
Burada asıl mücadele, Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Gazze’nin seçimlere katılımını sağlamakla beraber İsrail ve yabancı vetoların önüne geçmek olacak.
28 Kasım’da yapılması öngörülen seçimde Mahmud Abbas’a karşı ittifak etmeleri beklenen Filistinli gruplar şöyle;
El-Fetih
El-Fetih, 1958 yılında Yaser Arafat liderliğinde Kuveyt’te kurulmuş, milliyetçi ve laik bir görüş benimsemiştir. 1968 yılında Karameh’te İsrail birliklerine karşı gösterdiği direniş sonrasında Filistinliler tarafından umut kaynağı olarak görülmüştür. 1969’da Yaser Arafat’ın FKÖ’ye katılması ve yürütme kurulu başkanlığına getirilmesiyle el-Fetih, FKÖ içerisindeki en büyük örgüt haline gelmiştir. Zamanla İsrail’e karşı daha barışçıl ve uzlaşmacı bir yaklaşım benimseyen örgüt, Madrid Konferansı ve Oslo Anlaşması sürecinde İsrail’i tanımış, iki devletli çözümü ve Filistin sorununun müzakere yoluyla çözülmesini savunmuştur. Hamas’ın yükselişiyle eski gücünü kaybeden el-Fetih, Mahmud Abbas liderliğinde Filistin Ulusal Yönetimi’ndeki iktidar partisi olarak varlığını sürdürmektedir.
Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ)
Filistin Kurtuluş Örgütü, 1964 yılında Cemal Abdülnasır’ın girişimiyle Filistin halkının haklarını korumak ve onları temsil etmek amacıyla kurulmuştur. Farklı ideolojilere sahip birçok örgütü bünyesinde barındıran FKÖ içerisindeki en büyük grup el-Fetih’tir. 1969’da el-Fetih’in örgüte katılması ve Yaser Arafat’ın yürütme kurulu başkanlığına getirilmesiyle FKÖ yeniden örgütlenmiş ve 1970’lerde kurumsallaşmıştır. 1974’te Arap Birliği tarafından Filistinlilerin tek meşru temsilcisi olarak tanınmıştır. Başlangıçta İsrail’in ortadan kaldırılmasını savunan FKÖ, zamanla bu görüşünden vazgeçerek İsrail’le anlaşma ve müzakere yoluyla Filistin sorununun çözülebileceğini savunmuştur.
Filistin İslami Direniş Hareketi (HAMAS)
HAMAS, 1987 yılında Şeyh Ahmed Yasin tarafından Müslüman Kardeşler ’in bir kolu olarak kurulmuştur. Filistin davasının İslami direniş yoluyla yürütülmesi gerektiğini ve sorunların silah ve cihad yoluyla çözülebileceğini savunmaktadır. Birinci İntifada ile öne çıkan Hamas, FKÖ’nün İsrail ve Arap ülkelerine yönelik tutumunu eleştirmiş ve Filistin topraklarının bir kısmından vazgeçmeyi reddetmiştir. 1992’de silahlı kanadı İzzettin Kassam Tugayları kurulmuş, örgüt zamanla Filistinlilerin desteğini kazanmıştır. Hamas, 2006 seçimine katılmış̧ demokratik bir şekilde seçimi kazanarak mecliste çoğunluğu elde etmiştir. Ancak, seçim sonrasında İsrail ve dış ülkelerin ambargosuyla karşılaşmış, pek çok milletvekili hapse atılmıştır. 2007’de Gazze yönetimini ele alan Hamas, ulusal birlik hükümeti kurulmasını savunmuş ve İsrail’le normalleşmeye karşı çıkmıştır. Günümüzde ABD, Avrupa Birliği, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın “terör örgütleri” listesinde yer almaktadır.
İslami Cihad
İslami Cihad, İran İslam Devrimi’nden hemen sonra Fethi Şikaki ve Abdulaziz Avde tarafından İslami direniş hareketi olarak kurulmuştur. Filistin direniş örgütleri içerisinde FKÖ ve Hamas’tan sonra en güçlü üçüncü örgüt olarak belirtilmektedir. Eylemlerini daha çok patlayıcı madde yüklü araçlar ve intihar komandolarıyla gerçekleştirmektedir. Hamas ile aynı hedefi paylaşmakla birlikte Arap ülkeleriyle ilişkiler ve İslami metodoloji bakımından ondan ayrılmaktadır. 1992’de askeri kanadı Kudüs Tugayları kurulmuştur. Merkezi Gazze olan İslami Cihad’ın Batı Şeria'da da güçlü bir varlığının olduğu bilinmektedir. Hamas ve el-Fetih arasındaki çekişmede tarafsız kalmış ve iki örgüt arasındaki sorunların çözülmesi için arabuluculuk yapmaya çalışmıştır. İsrail ile müzakereleri ve Oslo Anlaşması’nı reddetmektedir.
Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC)
FHKC, 1967 yılında George Habbaş tarafından kurulmuş Marksist nitelikli bir örgüttür. İsrail’le barış görüşmelerine karşı çıkmış ve 1970’lerin başında gerçekleştirdiği uçak kaçırma eylemleriyle adını duyurmuştur. Filistin işgal sorununun ancak silahlı mücadeleyle çözülebileceğini savunmuş ve İsrail’e yönelik çeşitli saldırılar düzenlemiştir. FKÖ’nün İsrail’e karşı ılımlı tavrını eleştirmiş, 1982 Lübnan işgali sırasında FKÖ ile yaşanan gerilimin ardından örgütten ayrılarak merkezini Suriye’ye taşımıştır. İkinci İntifada ile büyük eylemler gerçekleştiren FHKC, Oslo Anlaşması’na ve İsrail’le normalleşmeye karşı çıkmaktadır. 2005-2006 yerel seçimlerinde132 sandalyeli mecliste 3 milletvekili çıkaran örgüt, FKÖ ve HAMAS arasındaki gerilimde tarafsız kalmıştır.
Filistin Demokratik Kurtuluş Cephesi (FDKC)
FDKC, 1969 yılında Nayef Havatme tarafından FHKC’den ayrılarak kurulmuş Marksist nitelikli bir örgüttür. Temel fikri emperyalizm karşıtlığı olan örgüt, FHKC’nin daha solunda bir siyasi çizgi benimsemiştir. İki devletli çözümü benimseyen FDKC, Oslo Anlaşması’na karşı çıkmış; Kudüs’ün statüsü, mültecilerin geri dönüşü ve bağımsız Filistin Devleti kurulması konularında taviz verilmemesi gerektiğini savunmuştur. İkinci İntifada ile zayıflayan örgüt, 2005-2006 seçimlerinde meclise iki milletvekili çıkarmış ve eski gücü olmasa da varlığını sürdürmüştür.
El-Saika (Halk Kurtuluş Savaşı Öncüleri)
El-Saika, 1966 yılında Suriye Baas rejiminin desteğiyle kurulmuş ve daha çok Suriyelilerden oluşmuştur. Suriye’nin bölgesel politikalarıyla uyumlu eylemler düzenleyen örgüt, Lübnan İç Savaşı sırasında Suriye güçleriyle birlikte el-Fetih’e karşı savaşmıştır. Daha sonra zayıflayarak FKÖ’nün çatısı altına girmiştir. 1990’lı yılarda Madrid, Oslo ve Washington’da yapılan tüm barış görüşmelerine muhalefet etmiştir. Geçmişte olduğu gibi günümüzde de yaygın biçimde eylem gerçekleştirememektedir.
Filistin Özgürlüğü İçin Halk Cephesi Genel Komutanlığı (PFLP-GC)
PFLP-GC, 1968 yılında Ahmed Cibril tarafından FHKC’den ayrılarak kurulmuş sol görüşlü bir örgüttür. İsrail ile uzlaşmayı reddetmiş ve Filistin Ulusal Otoritesi’nin görüşlerine karşı çıkmıştır. Filistin’den çok Lübnan’daki mülteci kamplarında etkili olmuş, Lübnan Hizbullahı’na destek vermiş ve Suriye’ye yakın bir tutum izlemiştir.
Fetih’in Reformist Akımı (Demokratik Reform Akımı)
Fetih hareketinden ayrılan bir siyasi akımdır. Muhammed Dahlan tarafından şekillendirildi ve 2010’lu yıllarda, özellikle 2016’dan itibaren “Demokratik Reform Akımı” adıyla örgütlendi. Akım, Fetih içindeki yönetim anlayışına karşı reform ve değişim talebiyle ortaya çıktı. 2021 Filistin seçimleri için ayrı bir siyasi liste oluşturdu.
Nasır El-Kudva
Bir örgüt veya silahlı direniş grubu değil, Filistinli siyasetçi ve diplomattır. Yaser Arafat’ın yeğeni olan El-Kudva, 1969’da Fetih’e katıldı ve uzun yıllar Fetih içinde görev yaptı. 1991-2005 arasında Filistin’in Birleşmiş Milletler temsilciliğini yürüttü, 2005-2006 arasında Filistin Dışişleri Bakanı oldu. 2021’de Fetih’ten ihraç edilmesinin ardından Ulusal Demokratik Meclis’i (National Democratic Assembly) kurdu ve Marwan Barghouti ile “Özgürlük” listesini oluşturdu.
Nasır Salah El-Din Tugayları
Halk Direniş Komiteleri’nin (Popular Resistance Committees) silahlı kanadıdır. Halk Direniş Komiteleri 2000 yılında Cemal Ebu Semhadana tarafından kuruldu; yapı ağırlıklı olarak eski Fetih ve El-Aksa Şehitleri Tugayları mensuplarından oluştu. Nasır Salah El-Din Tugayları ise bu yapının askeri kanadı olarak 2000 yılında ortaya çıktı. Gazze merkezli faaliyet gösteren silahlı bir Filistinli gruptur. Sonuç olarak sandıktan ne çıkarsa çıksın Filistin direniş gruplarının Mahmud Abbas yönetimine karşı bir ittifak kuruyor olması Filistin’in geleceği için önemli bir siyasi atılım olarak değerlendirilebilir.
Kaynak:
1) Benzeri Görülmemiş Bir İttifak, Filistin'in Eski Siyasi Düzenine Meydan Okuyor (https://www.middleeastmonitor.com/20260824-an-unprecedented-alliancechallenges-palestines-old-political-order/)
2) Filistin Direniş Örgütleri
(https://www.kuduscalismagrubu.com/gonderi/filistin-direnis-orgutleri)
Esin ÇOŞTU
