ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, özellikle Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda Tahran’dan adım beklediklerini vurgulayarak, aksi halde anlaşma şartlarının değişebileceğini ifade etti. İran’ı “ekonomik terörizm” ile suçlayan Vance, boğazın fiilen kapatılmasının küresel ticaret açısından ciddi riskler doğurduğunu dile getirdi.
İslamabad görüşmelerine dair dikkat çeken değerlendirme
Vance, İslamabad’daki müzakerelere ilişkin daha detaylı değerlendirmesinde, görüşmelerin tamamen başarısız olarak nitelendirilemeyeceğini belirtti. “İşlerin sadece ters gittiğini söyleyemem, aynı zamanda doğru giden şeyler de vardı” diyen Vance, tarafların birçok konuda ilerleme sağladığını ancak bazı başlıkların da netleştirildiğini ifade etti.
ABD’nin hangi konularda taviz verebileceği ve hangi alanlarda esneklik gösterebileceğini açık şekilde ortaya koyduklarını vurgulayan Vance, “Başkanın iyi bir anlaşma olarak görmesi için hangi şartların karşılanması gerektiğini net şekilde ifade ettik” dedi.
Vance ayrıca, ABD ile İran’ın tarihte belki de ilk kez bu denli üst düzey bir diplomatik temas kurduğunu belirterek bunun olumlu bir gelişme olduğunu söyledi. Ancak sürecin geleceğine ilişkin en kritik sorunun İran’ın gerekli esnekliği gösterip göstermeyeceği olduğunu da sözlerine ekledi.
Trump: “İran anlaşma yapmak istiyor”
ABD Başkanı Donald Trump da 13 Nisan’da yaptığı açıklamada İran’ın anlaşma yapma konusunda istekli olduğunu savundu. Trump, nükleer silah meselesinin çözülmemesi halinde anlaşmanın mümkün olmayacağını belirterek, “İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz” dedi.
İslamabad görüşmeleri sonuçsuz kalmıştı
ABD ve İran heyetleri, Pakistan’ın arabuluculuğunda 11 Nisan’da İslamabad’da yaklaşık 21 saat süren görüşmeler gerçekleştirmiş ancak somut bir anlaşmaya varılamamıştı. Taraflar, 7 Nisan’da belirli şartlar çerçevesinde ateşkes ilan etmişti.
Abluka gerilimi tırmandırdı
Müzakerelerin ardından ABD’nin İran’a yönelik baskıyı artırdığı görüldü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM, 13 Nisan’da yaptığı açıklamada İran limanları ve petrol terminalleri dahil olmak üzere tüm kıyı şeridine abluka uygulanacağını duyurdu.
Açıklamada, yalnızca insani yardımlar kapsamında gıda ve tıbbi malzeme sevkiyatına izin verileceği belirtildi. Trump ise İran’ın ablukayı ihlal etmesi durumunda sert karşılık verileceği uyarısında bulundu.
Nükleer müzakerelerde kritik teklif
ABD basınında yer alan haberlere göre, İran tarafı uranyum zenginleştirme faaliyetlerini en fazla beş yıl süreyle askıya almayı teklif etti. Ancak ABD’nin 20 yıllık bir süre talep etmesi nedeniyle taraflar arasında uzlaşma sağlanamadı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise Washington’u müzakerelerde “hukuka aykırı ve aşırı taleplerde bulunmakla” suçladı.
