ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Beyaz Saray’da basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran ile varılan anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı’ndaki petrol sevkiyatında dikkat çekici bir artış yaşandığını söyledi.
Vance, “Dün gece, Hürmüz Boğazı’ndan 12,5 milyon varil petrol geçti. Bu, çatışmanın başlamasından bu yana görülen en yüksek seviye. Petrol fiyatları, savaş öncesi dönemdeki seviyelerine neredeyse geri döndü” dedi.
İran’ın son iki gece boyunca boğazdaki gemilere ateş açmadığını belirten Vance, “Şu ana kadar taahhütlere uyuyorlar. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), uyguladığımız deniz ablukasından bir düzineden fazla geminin geçmesine izin verdi. Dolayısıyla biz de anlaşmanın ilk aşamasına ilişkin kendi yükümlülüğümüzü yerine getiriyoruz” ifadelerini kullandı.
İran ile varılan mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulunan Vance, anlaşmanın finansal boyutuna dair iddialara da yanıt verdi. Vance, “Bu, barış planı ve mutabakat zaptının medyanın bazı kesimlerince en fazla çarpıtıldığını düşündüğüm kısmı. İranlıların büyük faydalar elde edeceği yönünde iddialar ortaya atıldı. 300 milyar dolar ya da şu kadar para gibi ifadeler, şu kadar kaynak gibi şeyler duydunuz. Oysa gerçek, İranlıların bu kaynaklardan herhangi birine erişebilmesinin yolu, anlaşmaya tamamen uymak ve davranışlarını değiştirmektir. Bu arada hiçbir şart altında ABD’den tek bir sent bile alamayacaklar” dedi.
Vance, İran ile nükleer müzakereler kapsamında belirlenen takvime ilişkin de bilgi verdi. “Resmi olarak 60 günlük süre bugün başladı. Anlaşma geç saatlerde imzalandı, hatta saat farkı nedeniyle teknik olarak İran saatine göre bugün imzalanmış olabilir. Dolayısıyla anlaşma dün imzalandı ancak süreyi bugünden itibaren başlatacağız” diye konuştu.
İran’ın balistik füze programına ilişkin de açıklamalarda bulunan Vance, “İran’ın balistik füzelerinin ve füze programının önemli bir kısmını imha ettik. Sadece füzeleri değil, fırlatma sistemlerini de vurduk” ifadelerini kullandı.
Nihai anlaşmada İran’ın nükleer kapasitesinin yeniden inşa edilmemesinin temel öncelik olduğunu vurgulayan Vance, “Nükleer silah programı yok edildi. Artık mevcut değil. İran yarın bir nükleer silah geliştirmeye karar verse bile, bunu yapacak kapasitesi yok” dedi.
Vance, İran’ın nükleer yükümlülükleri kapsamında somut taahhütlerde bulunduğunu belirterek, “Ellerinde bulunan yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun imha edilmesini taahhüt ettiler” açıklamasını yaptı.
ABD’nin anlaşma kapsamında deniz ablukasını kaldırdığını ifade eden Vance, “Esasen durumu çatışma öncesindeki haline döndürdük. Abluka kaldırıldı. Biz bu ablukayı çatışma başladıktan sonra uygulamaya koymuştuk. Boğaz artık açık” dedi.
İran’ın anlaşma şartlarına uymaması halinde yaptırımların yeniden devreye gireceğini belirten Vance, “İran’ın üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde hiçbir yaptırım kaldırılmayacak ve her yaptırım geri getirilecek” diye konuştu.
Petrol satışlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Vance, İran ekonomisinin mevcut durumuna dikkat çekerek, “Birkaç milyon dolarlık petrol satışının İran ekonomisini temelden dönüştüreceği fikri doğru değil” dedi.
Teknik müzakerelerin kısa süre içinde başlayacağını söyleyen Vance, “Teknik müzakerelerin bu hafta sonu başlamasını bekliyoruz. Plan bu ama değişebilir” ifadelerini kullandı.
ABD’nin bölgedeki askeri varlığına ilişkin de açıklama yapan Vance, nihai anlaşmaya bağlı olarak asker sayısının azaltılacağını belirterek, “Askerleri çatışma öncesindeki seviyeye çekeceğiz” dedi.
Diğer İçerikler
