Avrupa Birliği’nin en üst yargı organı olan AB Adalet Divanı (ABAD), perşembe günü yayımladığı kararında, Polonya Anayasa Mahkemesi’nin önceki muhafazakâr hükümet döneminde yapılan siyasi atamalar nedeniyle “bağımsız ve tarafsız” olmadığını belirtti. Bu durumun, mahkemenin etkin ve tarafsız biçimde hukuki denetim yapma yeteneğini zayıflattığı vurgulandı.
ABAD’ın kararında, Polonya Anayasa Mahkemesi’nin üç yargıcı ile başkanının atanma süreçlerindeki siyasi etkilerin, mahkemenin AB hukuku kapsamındaki bağımsızlık ve tarafsızlık kriterlerini karşılamadığı ifade edildi. Mahkeme, bu durumun “etkili yargısal koruma” ilkesini ihlal ettiğini ve AB hukukunun önceliğini, özerkliğini, etkinliğini ve yeknesak uygulanmasını göz ardı ettiğini kaydetti.
2015–2023 yılları arasında Polonya’da görev yapan eski hükûmetin yargı reformları kapsamında, Anayasa Mahkemesi ve diğer üst düzey yargı organlarında siyasi kontrolün artırıldığı ve bu durumun Brüksel ile Varşova arasında uzun süredir devam eden hukuki gerilimlere yol açtığı biliniyor. Bu anlaşmazlıklar nedeniyle Avrupa Komisyonu, daha önce Polonya’ya yönelik fon ödemelerini askıya almıştı.
ABAD’ın kararı, Polonya’da hâlen çeşitli hukuki ve siyasi tartışmaların odağında bulunan yargı bağımsızlığı konusunu yeniden gündeme taşıdı. Avrupa Birliği üyesi ülkelerin, birliğe üyelik yükümlülükleri kapsamında hukukun üstünlüğü ve bağımsız yargı ilkelerine uyma zorunluluğu bulunuyor.
Polonya Adalet Bakanı Waldemar Żurek, kararı memnuniyetle karşıladığını belirterek, mahkemenin bağımsızlığını yeniden tesis etmek için adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Ancak ülke içinde bu konuda siyasi uzlaşının sağlanmasının önünde önemli engeller bulunduğu değerlendiriliyor.
