Ortadoğu'daki askeri krizlerin ekonomik faturası bölge ülkelerinin bütçelerinde derin gedikler açmaya devam ediyor. Suudi Arabistan, giderek artan devasa bütçe açığı ve yanı başındaki İran savaşının yarattığı olumsuz etkilerle başa çıkmak için radikal bir ekonomik manevra başlattı. Ülkede faaliyet gösteren dev Batılı danışmanlık şirketlerinin üst düzey yöneticileri, İngiliz ekonomi basınının amiral gemisi Financial Times’a yaptıkları açıklamada, Riyad yönetiminin bu sert kararı savaşın patlak vermesinin hemen ardından aldığını, çünkü süregiden çatışmaların krallığın en büyük can damarı olan petrol gelirlerini doğrudan tehdit ettiğini belirttiler. Yaşanan bu gelişme, Suudi Arabistan’ın, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın iddialı dönüşüm programı olan Vizyon 2030 kapsamındaki artan devlet harcamaları ve devasa yatırımlar üzerindeki mali denetimleri savaş bahesiyle daha da sıkılaştırmak için bu anı stratejik bir fırsat olarak kullandığını net bir şekilde gösteriyor.
Şirket yöneticileri gelecekte işlerin bir şekilde devam edeceğinden emin olduklarını söyleseler de, yaşanan bu ani gecikmeler McKinsey, Boston Consulting Group ve "Büyük Dörtlü" olarak bilinen Deloitte, PwC, Ernst & Young ile KPMG gibi muhasebe ve danışmanlık firmalarının krallık içindeki aşırı büyük rollerine ilişkin yurt içinde biriken toplumsal gerilimleri ve rahatsızlıkları da gün yüzüne çıkardı. Bu küresel devlerin tümü, Suudi Arabistan’ın on yıl önce başlattığı iddialı dönüşüm hamlesinin ardından, sektör için adeta gerçek bir altın madenine dönüşen Suudi bütçesi sayesinde Orta Doğu’da devasa operasyonel ağlar kurmuşlardı. FT’ye konuşan kıdemli bir yönetici, resmi bir açıklama yapılmadığını ama sektördeki herkesin bu kararı bildiğini ve bu temelde hareket ettiğini belirterek, Suudi yetkililerin kendilerine temmuz ayına kadar hiçbir ödeme yapılmayacağını ve yeni ihalelerin açılmayacağını söylediğini aktardı. Bakanlara ve kamu alıcılarına, özel ön onay olmadığı sürece Maliye Bakanlığı tarafından hiçbir yeni ihalenin onaylanmayacağı kesin bir dille bildirildi. İkinci bir yönetici ise yeni sözleşmeler ve fatura ödemeleriyle ilgili kritik kararların tamamının yılın ikinci çeyreğinin sonuna kadar resmen ertelendiğini doğruladı.
Suudi Arabistan Maliye Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, kendilerinin ve hükümetin her zaman danışmanlık hizmetleri dahil tüm yatırımların Vizyon 2030’un stratejik hedeflerine uygun net ekonomik getiriler sağlamasını garanti etmeye çalıştığını vurgulayarak iddiaları yumuşatmaya çalıştı. Bakanlık, ödemelerin geciktiği iddialarını kesin bir dille yalanlayarak, 2026 yılının şu ana kadar geçen döneminde faturaların yüzde 99,5’inin tam zamanında ve sözleşme süresi içinde ödendiğini savundu. Ancak krallığın yayımladığı son üç aylık resmi bütçe raporu, ilk çeyrekte mali açığın 125,7 milyar Suudi Arabistan Riyali yani yaklaşık 33,5 milyar dolar seviyesine yükselerek 2018’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını, savunma harcamalarının ise İran tehdidi ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılma riski nedeniyle yüzde 26 oranında muazzam bir artış gösterdiğini kanıtlıyor. Bu mali tablo, Prens Muhammed’in bir zamanlar 170 kilometre uzunluğunda bir şehir inşa etme vaadinde bulunduğu fütüristik projesi Neom’un temel unsurları da dahil olmak üzere, milyarlarca dolarlık birçok mega projenin bütçe yetersizliğinden ötürü ertelenmesine veya küçültülmesine yol açtı. 2030 Expo’suna ve 2034 Dünya Kupasına ev sahipliği yapmaya hazırlanan krallığın, petrol gelirlerini Kızıldeniz kıyılarına yönlendirerek darbeyi hafifletmeye çalışsa da, Batılı danışmanlara ödenen abartılı paraları tırpanlamak için bu savaşı akıllıca bir küçülme fırsatı olarak kullandığı belirtiliyor.
